ESB-aðild: Eldstormur geisar
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Aðildarumsókn Íslands að ESB er enn í fullu gildi þótt aðildarviðræður hafi legið niðri um árabil. Fullveldi
aðildarumsókn Íslands að ESB er í fullu gildi þó að viðræður hafi legið niðri um árabil
Fullyrðing: Aðildarumsókn Íslands að ESB er enn í fullu gildi þótt aðildarviðræður hafi legið niðri um árabil.
SOV-PARL-001 staðfestir að utanríkisráðherra sagði umsóknina enn í gildi og ESB hefði staðfest það. SOV-DATA-023 sýnir hins vegar að Ísland dró umsókn sína formlega til baka 12. mars 2015 eftir að aðildarviðræðum var frestað í maí 2013. Hvort fyrri umsóknin sé enn «í fullu gildi» eftir formlega afturköllun er lagalega umdeilt — SOV-DATA-023 nefnir sérstaklega að óvíst sé hvort hægt sé að «hefja aftur» fyrri umsókn eða hvort nýrrar umsóknar þurfi.
Samhengi sem vantar
Ísland dró umsókn sína formlega til baka 12. mars 2015. Hvort umsóknin sé enn «í gildi» er lagalega umdeilt og ræðst af túlkun á afturköllun og stöðu hennar gagnvart ESB. Regluverkið hefur einnig breyst verulega síðan 2013 (EEA-LEGAL-018), sem flækir málið enn frekar.
Að hluta staðfest Fyrirhugaðir tollar ESB á íslenskt járnblendi styðjast við þröngt undanþáguákvæði EES-samningsins. Viðskipti
Fyrirhugaðir tollar ESB á íslenskt járnblendi eru mikið alvörumál og þótt þeir styðjist við þröngt undanþáguákvæði EES-samningsins
Fullyrðing: Fyrirhugaðir tollar ESB á íslenskt járnblendi styðjast við þröngt undanþáguákvæði EES-samningsins.
Samkvæmt TRADE-LEGAL-001 beitti Framkvæmdastjórn ESB varnarráðstöfunum (safeguard measures) á járnblendi í nóvember 2025, þar á meðal á íslenskan útflutning. TRADE-LEGAL-002 lýsir því hvernig Framkvæmdastjórnin flokkaði ráðstöfunina sem WTO-samhæfða viðskiptaverndaraðgerð utan gildissviðs EES-samningsins — ekki sem undanþágu frá EES-samningnum. Fullyrðingin um að tollarnir «styðjist við þröngt undanþáguákvæði EES-samningsins» endurspeglar röksemdafærslu Íslands og Noregs, en Framkvæmdastjórnin hafnaði þeirri túlkun. Lagaleg spurningin er enn óleyst.
Samhengi sem vantar
Framkvæmdastjórnin túlkaði aðgerðina sem WTO-varnarráðstöfun, ekki sem beitingu undanþáguákvæðis EES-samningsins. Réttarleg staða málsins er óleyst — EFTA-dómstóllinn hefur ekki úrskurðað um hvort EES-ríki eigi að vera undanþegin slíkum ráðstöfunum. Kvótinn sem Íslandi var úthlutaður (53.060 tonn) jafngildir 75% af sögulegum útflutningi, þannig að tollfrjáls aðgangur er ekki útilokaður að öllu leyti.
Að hluta staðfest Fyrirhugaðir tollar ESB á íslenskt járnblendi fara gegn inntaki EES-samningsins. Viðskipti
þeir fara gegn inntaki hans. Engin efnisleg rök virðast fyrir því að fella Ísland og Noreg undir þessa tolla.
Fullyrðing: Fyrirhugaðir tollar ESB á íslenskt járnblendi fara gegn inntaki EES-samningsins.
TRADE-LEGAL-002 staðfestir að Ísland og Noregur héldu þessu einmitt fram — tollarnir gengu gegn meginreglu EES-samningsins um frjálsa vöruflutninga. Framkvæmdastjórnin hafnaði þessum rökum og flokkaði aðgerðina sem WTO-varnarráðstöfun utan EES-gildissviðs. TRADE-COMP-006 undirstrikar takmarkanir EES-samningsins á þessu sviði og bendir á að EES-aðild verndi ekki gegn viðskiptaverndaraðgerðum ESB. Lagaleg niðurstaða liggur ekki fyrir og þar af leiðandi er fullyrðingin umdeild fremur en staðfest.
Samhengi sem vantar
Hvort EES-ríki eigi að vera undanþegin varnarráðstöfunum ESB er nýstárleg lagaleg spurning án fordæma í dómum EFTA-dómstólsins. Fullyrðingin um að «engin efnisleg rök» séu til staðar er afgerandi mat á lagalegri deilu sem enn er í gangi — Framkvæmdastjórnin taldi efnisleg rök vera fyrir hendi.
Staðfest EES-aðild er ekki jafngildi ESB-aðildar þótt drjúgur hluti regluverks ESB sé lögfestur í gegnum EES. EES/ESB-löggjöf
Af þessum fyrirætlunum ESB sést hins vegar glögglega að EES-aðild er svo sannarlega ekki jafngildi ESB-aðildar jafnvel þótt drjúgur hluti regluverks ESB sé lögfestur í gegnum EES.
Fullyrðing: EES-aðild er ekki jafngildi ESB-aðildar þótt drjúgur hluti regluverks ESB sé lögfestur í gegnum EES.
EEA-LEGAL-022 og EEA-LEGAL-008 staðfesta skýrt að EES-samningurinn útilokar stór stefnusvið: sameiginlega landbúnaðarstefnu, sameiginlega sjávarútvegsstefnu, tollabandalagið, sameiginlega utanríkis- og öryggisstefnu, réttarmál, peningastefnu og skattamál. Þetta eru grundvallarsvið sem ESB-aðild myndi ná til. TRADE-COMP-006 undirstrikar lýðræðishallann — Ísland innleiðir regluverk án atkvæðisréttar. Samkvæmt EEA-DATA-017 nam hlutfall innleiddra ESB-gerða í gegnum EES 13,4% af heild, sem rennir frekari stoðum undir að EES er fjarri því að vera jafngildi.
Samhengi sem vantar
Þó er rétt að nefna að 13,4% talan mælir hlutfall af öllu regluverki ESB, þar á meðal sviðum sem EES-samningurinn nær ekki til. Innan gildissviðs EES er innleiðingarhlutfallið um 70% samkvæmt ESA. Munurinn á EES og ESB er því raunverulegur en umfang hans fer eftir mælikvarða.
Staðfest Evrópa er á eftir Bandaríkjunum á mörgum sviðum verðmætasköpunar. Viðskipti
Andstæðingar aðildar Íslands að ESB hafa notað sem rök fyrir sínum málflutningi að Evrópa sé að dragast aftur úr Bandaríkjunum á mörgum sviðum. Flestum segja einhverjir þeirra. Verðmætasköpun sé meiri í Bandaríkjunum en í ESB.
Fullyrðing: Evrópa er á eftir Bandaríkjunum á mörgum sviðum verðmætasköpunar.
Draghi-skýrslan (TRADE-DATA-024) greinir frá verulegu framleiðni- og samkeppnishæfnisbili milli ESB og Bandaríkjanna: landsframleiðsla á mann jókst um 1% hægar á ári í ESB undanfarin tvo áratugi, aðeins 4 af 50 stærstu tæknifyrirtækjum heims eru evrópsk, og orkuverð er 2–3 sinnum hærra. TRADE-DATA-026 staðfestir að 80% aðildarsamtaka BusinessEurope töldu samkeppnisstöðu versna gagnvart erlendum keppinautum. Letta-skýrslan (TRADE-DATA-025) bætir við nánari greiningu á ófullkomnum innri markaði.
Samhengi sem vantar
Draghi-skýrslan hefur sætt gagnrýni frá ýmsum hliðum og viðeigandi hæfni hennar fyrir íslenska umræðu er umdeild. Gagnrýnendur ESB-aðildar nota hana sem sönnun þess að ESB standi höllum fæti, en stuðningsmenn benda á að ESB viðurkenni vandamálin og sé að umbylta.
Staðfest Forsvarsmenn ESB hafa viðurkennt að regluverk ESB um starfsumhverfi fyrirtækja geti skaðað samkeppnishæfni þeirra. Viðskipti
Þetta hafa forsvarsmenn ESB sjálfir viðurkennt og hafin er hreyfing í þá átt að einfalda regluverk innan ESB í átt til þess sem tíðkast m.a. í Bandaríkjunum.
Fullyrðing: Forsvarsmenn ESB hafa viðurkennt að regluverk ESB um starfsumhverfi fyrirtækja geti skaðað samkeppnishæfni þeirra.
TRADE-DATA-024 staðfestir að Draghi-skýrslan, unnin að beiðni Framkvæmdastjórnar ESB, varaði eindregið við samkeppnishæfnisbili og lagði til róttæka einföldun regluverks. Orð skýrslunnar um «hæga kvöl» (slow agony) ef ekkert yrði gert eru skýr viðurkenning. TRADE-DATA-026 bætir við að BusinessEurope, aðalsamtök atvinnurekenda í Evrópu, greindu frá versnandi samkeppnisstöðu og áhyggjum af regluverksálagi. Letta-skýrslan (TRADE-DATA-025) lagði til fimmtu frelsi innri markaðarins til að bregðast við þessum vanda.
Samhengi sem vantar
Draghi og Letta eru fyrrverandi forsætisráðherrar en ekki starfandi «forsvarsmenn ESB» í þröngri merkingu — þeir unnu skýrslurnar að beiðni Framkvæmdastjórnarinnar. Einföldunarhreyfingin er hafin en hvort hún jafngildi stefnubreytingu «í átt til þess sem tíðkast í Bandaríkjunum» er mat höfundar, ekki niðurstaða skýrslnanna.
Að hluta staðfest Íslenskir bankar starfa í vernduðu umhverfi og eru verndaðir fyrir erlendri samkeppni vegna þess að Ísland notar íslenska krónu frekar en evru. Gjaldmiðill
Ein ástæða fyrir ofurhagnaði bankanna er að þeir starfa hér í vernduðu umhverfi. Þeir eru verndaðir fyrir erlendri samkeppni vegna þess að við notum ekki alvöru gjaldmiðil á Íslandi.
Fullyrðing: Íslenskir bankar starfa í vernduðu umhverfi og eru verndaðir fyrir erlendri samkeppni vegna þess að Ísland notar íslenska krónu frekar en evru.
Heimildir staðfesta að íslenska krónan skapar hindranir sem draga úr aðgengi erlendra aðila: gengisvelta (TRADE-COMP-004 — 10–12% á ári), gjaldeyrisáhætta (CURR-DATA-010), og söguleg óstöðugleiki (CURR-DATA-001). Þessir þættir gera íslenskan bankamarkað síður aðlaðandi fyrir erlenda keppinauta. CURRENCY-DATA-015 sýnir mun á vaxtaumhverfi sem eykur hagnað innlendra banka. Hins vegar er fullyrðingin of einföld — hún vanmetur aðra þætti eins og smæð markaðarins og regluverk sem takmarka erlenda samkeppni óháð gjaldmiðli.
Samhengi sem vantar
Orðalagið «ekki alvöru gjaldmiðil» er mat, ekki staðreynd — krónan er löglegur gjaldmiðill fullvalda ríkis. Smæð markaðarins (390.000 íbúar) og regluverk um bankastarfsemi eru líklega jafnmiklar samkeppnishindranir og gjaldmiðillinn. EES-samningurinn veitir þegar rétt til fjármálaþjónustu yfir landamæri, en fáir erlendir bankar hafa nýtt sér þann rétt á Íslandi.
Að hluta staðfest Íslenska krónan er eingöngu nothæf á Íslandi og enginn banki utan Íslands tekur við henni. Gjaldmiðill
Við notum krónuna sem hvergi er hægt að nota nema hér á landi. Enginn banki utan Íslands tekur við íslensku krónunni.
Fullyrðing: Íslenska krónan er eingöngu nothæf á Íslandi og enginn banki utan Íslands tekur við henni.
Heimildir staðfesta að krónan er óstöðug og lítil á alþjóðlegum mælikvarða (TRADE-COMP-004, CURRENCY-DATA-016). Gjaldeyrisforðinn sem Seðlabankinn heldur úti (CURR-DATA-006 — 900–1.000 milljarðar ISK) undirstrikar þörfina á sérstökum stuðningsráðstöfunum vegna smæðar gjaldmiðilsins. Þó er fullyrðingin ýkt — krónan er viðskipti á alþjóðlegum gjaldeyrismarkaði þótt hún sé illseljanleg. Erlendir bankar og gjaldeyrisþjónustur (t.d. Wise) bjóða upp á viðskipti í ISK, þótt kjörin séu lakari en fyrir stærri gjaldmiðla.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin «enginn banki utan Íslands tekur við henni» er of víð. Erlendir gjaldeyrismiðlarar og stafræn fjármálaþjónusta bjóða ISK-viðskipti, þótt framboðið sé takmarkað. Gjaldeyriseftirlit sem var í gildi 2008–2017 (CURR-DATA-002) skýrir að hluta þá ímynd að krónan sé ónothæf, en höftin hafa verið afnumin.
Heimildir vantar Ef evran yrði gjaldmiðill á Íslandi myndu erlendir bankar koma inn á markaðinn. Gjaldmiðill
Ef evran væri hér í notkun myndu erlendir bankar koma inn á markaðinn.
Fullyrðing: Ef evran yrði gjaldmiðill á Íslandi myndu erlendir bankar koma inn á markaðinn.
Engar heimildir í staðreyndagrunni fjalla beint um líkur á komu erlendra banka inn á íslenskan markað við upptöku evru. SOV-LEGAL-005 og CURR-DATA-006 lýsa afleiðingum evruaðildar á peningastefnu og gjaldeyrisforða en segja ekkert um bankakeppni. Fullyrðingin er efnahagsleg spá sem er trúverðug í grundvallaratriðum — gjaldmiðilshindrun myndi hverfa — en smæð markaðarins og landfræðileg einangrun gætu haldið áfram að fæla frá erlenda keppinauta.
Samhengi sem vantar
Reynsla smærri evrulanda (t.d. Eystrasaltsríkja, Málta) af erlendri bankakeppni eftir evruaðild væri mikilvæg til viðmiðunar en er ekki í staðreyndagrunni. EES-samningurinn veitir þegar lögformlegan rétt til fjármálaþjónustu yfir landamæri, sem bendir til þess að gjaldmiðillinn sé ekki eina hindrunin.
Að hluta staðfest Ísland er hálaunasvæði og ákjósanlegur markaður fyrir fjármálafyrirtæki ef hægt er að losna við krónuáhættuna. Gjaldmiðill
Ísland er hálaunasvæði og ákjósanlegur markaður fyrir fjármálafyrirtæki ef hægt er að losna við krónuáhættuna.
Fullyrðing: Ísland er hálaunasvæði og ákjósanlegur markaður fyrir fjármálafyrirtæki ef hægt er að losna við krónuáhættuna.
CURRENCY-DATA-012 staðfestir að Ísland er hálaunasvæði — landsframleiðsla á mann (PPP) var um 84.300 $ árið 2024, næsthæst á Norðurlöndum. TRADE-COMP-004 og CURRENCY-DATA-016 sýna verulega gengisáhættu sem fælir erlenda fjármálaþjónustuaðila frá. Hins vegar er «ákjósanlegur markaður» mat sem heimildir styðja ekki beint. Smæð markaðarins (390.000 íbúar) er veruleg hindrun óháð gjaldmiðli, og CURRENCY-DATA-015 bendir á að hærri vextir á Íslandi endurspegla innbyggða áhættu sem myndi ekki hverfa sjálfkrafa við evruaðild.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin um «ákjósanlegan markað» tekur ekki tillit til þess að smæð markaðarins, ekki aðeins gjaldmiðillinn, er meginástæða þess að erlendir bankar hafa ekki sótt inn á íslenskan markað. Jafnvel á evrusvæðinu eru smæstu markaðirnir (Málta, Lúxemborg) með sérstæðar aðstæður sem endurspegla ekki almennt mynstur.
Heimildir vantar Séríslenskar reglur, m.a. um örorku, halda uppi gríðarlega háum tryggingum á Íslandi. Annað
auk krónunnar eru það ýmsar séríslenskar reglur, m.a. um örorku, sem halda uppi gríðarlega háum tryggingum hér á landi
Fullyrðing: Séríslenskar reglur, m.a. um örorku, halda uppi gríðarlega háum tryggingum á Íslandi.
Engar heimildir í staðreyndagrunni fjalla um séríslenskar reglur um örorku eða tryggingakostnað. Heimildir um landbúnaðarvernd (AGRI-DATA-017) og matvælaverð (AGRI-DATA-001) sýna almennt hátt verðlag á Íslandi en tengjast ekki tryggingamarkaðnum. Fullyrðingin er of sértæk til að meta án sérhæfðra heimilda um tryggingarétt og örorkumatskerfi Íslands.
Samhengi sem vantar
Tryggingareglur og örorkumatskerfi eru sértæk lagaleg svið sem staðreyndagrunnurinn nær ekki til. Til þyrfti samanburð á tryggingaiðgjöldum og reglum á Íslandi og í ESB-ríkjum, sérstaklega hvað varðar ökutækjatryggingar, slysatryggingar og almannatryggingar.
Að hluta staðfest Engar varanlegar undanþágur eru í boði við ESB-aðild. EES/ESB-löggjöf
Nei, það eru engar varanlegar undanþágur, rétt er það.
Fullyrðing: Engar varanlegar undanþágur eru í boði við ESB-aðild.
EEA-LEGAL-012 staðfestir formlega afstöðu ESB eftir Lissabon-samninginn: ný aðildarríki geta ekki samið um varanlegar undanþágur og Króatía (2013) fékk engar. AGRI-LEGAL-004 undirstrikar að ekkert ríki hefur fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegri landbúnaðarstefnu. Hins vegar sýnir EEA-LEGAL-023 að varanlegar eða hálfvaranlegar sérlausnir eru til staðar í reynd: Danmörk hefur enn evru-undanþágu, Finnland og Svíþjóð hafa áratugalanga viðbótarstuðning við norðlægan landbúnað, og Svíþjóð forðast evruaðild án formlegrar undanþágu.
Samhengi sem vantar
Munurinn á formlegri undanþágu og raunhæfri sérlausn er lykilatriði. Formlega er stefna ESB sú að engar nýjar undanþágur verði veittar, en í reynd hafa sérlausnir (sérstaklega frá tímum fyrir Lissabon-samninginn) varað áratugum. Nokkrir lagafræðingar halda því jafnframt fram að 49. grein sáttmálans um ESB leyfi tæknilega hvaða samningsniðurstöðu sem er.
Að hluta staðfest Svíþjóð og Finnland fengu varanlegar sérlausnir um heimskauptalandbúnað við aðild sína að ESB. Landbúnaður
Það eru hins vegar varanlega sérlausnir svo sem reglurnar um heimskauptalandbúnað fyrir Svíþjóð og Finnland sýna glögglega.
Fullyrðing: Svíþjóð og Finnland fengu varanlegar sérlausnir um heimskauptalandbúnað við aðild sína að ESB.
AGRI-LEGAL-002 staðfestir að Finnland og Svíþjóð fengu sérákvæði samkvæmt 142. grein aðildarsamningsins 1994 um viðbótarstuðning við norðlægan landbúnað, allt að 574,5 milljónum evra á ári. Þessar sérlausnir hafa verið endurnýjaðar stöðugt síðan 1995. Hins vegar eru þetta ekki «varanlegar undanþágur» í strangri merkingu — AGRI-LEGAL-004 tekur skýrt fram að þetta eru viðbætur ofan á sameiginlegu landbúnaðarstefnuna, ekki undanþágur frá henni. Finnland og Svíþjóð innleiða sameiginlegu landbúnaðarstefnuna að fullu.
Samhengi sem vantar
Lykilmunurinn er á milli «viðbótar» og «undanþágu». Finnland og Svíþjóð fá viðbótarframlög til norðlæns landbúnaðar umfram sameiginlegu landbúnaðarstefnuna — þau eru ekki undanþegin henni. Sérlausnirnar eru tæknilega ekki varanlegar heldur krefjast þær reglubundinnar endurnýjunar, en hafa í reynd verið endurnýjaðar í þrjá áratugi. Hugtakið «heimskauptalandbúnaður» er ekki notað í heimildum og tengsl þess við sérákvæðin eru óljós.
Heimildir vantar Malta fékk sérlausn um sjávarútveg þegar hún gekk inn í ESB. Sjávarútvegur
Sama má segja um sjávarútvegslausnina sem Malta fékk þegar hún gekk inn í ESB.
Fullyrðing: Malta fékk sérlausn um sjávarútveg þegar hún gekk inn í ESB.
Engar heimildir í staðreyndagrunni lýsa sérlausn Málta um sjávarútveg við aðild 2004. FISH-DATA-033 nefnir Málta í samhengi við sjávarútvegsnefndarsæti (Karmenu Vella) en ekki um aðildarkjör. EEA-LEGAL-023 nefnir hlutleysisstefnu Málta (Declaration 3 í aðildarsamningi) en ekkert um sjávarútveg. Þó er vitað almennt að aðlögunartímabil voru samið um í aðildarviðræðum smærri ríkja, en nákvæm atriði um sérlausnir Málta í sjávarútvegi eru ekki til staðfestingar.
Samhengi sem vantar
Til þyrfti aðgang að aðildarsamningi Málta (2003) og sérákvæðum um sjávarútveg til að staðfesta eða hrekja þessa fullyrðingu. Sjávarútvegur Málta er mun minni en Íslands (bæði í algeru magni og hlutfalli af hagkerfi) og samanburðurinn gæti verið villandi.
Að hluta staðfest Sérhvert ríki sem gengið hefur í ESB hefur fengið sérlausn um sína grundvallarhagsmuni. Fordæmi
Staðreyndin er sú að hvert einasta ríki sem gengið hefur í ESB hefur fengið sérlausn um sína grundvallarhagsmuni, hvert einasta ríki.
Fullyrðing: Sérhvert ríki sem gengið hefur í ESB hefur fengið sérlausn um sína grundvallarhagsmuni.
EEA-LEGAL-023 staðfestir að mörg ríki hafa fengið sérlausnir: Danmörk (evru-, varnarmála- og dómsmálaundanþágu), Írland (hlutleysi, skattamál), Finnland og Svíþjóð (norðlænn landbúnaður), Pólland (land- og eignakaup). AGRI-DATA-016 sýnir að öll ríki frá 2004 fengu aðlögunartímabil um greiðslur sameiginlegrar landbúnaðarstefnu. Fullyrðingin «hvert einasta ríki» er þó of víð — AGRI-LEGAL-004 bendir á að Króatía (2013) fékk engar varanlegar undanþágur, aðeins aðlögunartímabil. Munurinn á aðlögunartímabili og «sérlausn um grundvallarhagsmuni» er verulegur.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin blandar saman aðlögunartímabilum (sem öll ríki fá) og varanlegum sérlausnum (sem fá ríki hafa fengið). Eftir 2004 hefur ESB verið strangara í afstöðu sinni gagnvart nýjum undanþágum. Króatía er mikilvægt dæmi — hún fékk engar varanlegar sérlausnir þrátt fyrir sterk hagsmunaaatriði á viðkvæmum sviðum. Stuðningsheimildir sýna fjölbreytni sérlausna en staðfesta ekki fullyrðinguna «hvert einasta ríki».
Staðfest ESB kemur ekki og býður umsóknarríkjum sérlausnir af eigin frumkvæði — umsóknarríkið verður sjálft að skilgreina sína grundvallarhagsmuni og setja fram kröfur. Fordæmi
En ESB kemur ekki og býður þessar sérlausnir að fyrra bragði. Umsóknarríkið verður sjálft að skilgreina sína grundvallarhagsmuni og setja fram kröfur um varanlega sérlausn til að tryggja þá hagsmuni.
Fullyrðing: ESB kemur ekki og býður umsóknarríkjum sérlausnir af eigin frumkvæði — umsóknarríkið verður sjálft að skilgreina sína grundvallarhagsmuni og setja fram kröfur.
EEA-LEGAL-017 og EEA-LEGAL-021 staðfesta að aðildarviðræður snúast um «skilyrði og tímasetningu» innleiðingar regluverks — umsóknarríkið semur um aðlögun en ESB býður ekki sjálfkrafa sérlausnir. Framkvæmdastjórnin leggur áherslu á að umsóknarríkið «samþykki regluverkið eins og það er». Í reynd setja umsóknarríki sjálf fram kröfur um aðlögunartímabil og sérstakar ráðstafanir — eins og Finnland gerði um norðlænan landbúnað (AGRI-LEGAL-002) og Pólland um landakaup (AGRI-DATA-016). Þetta er í samræmi við eðli samningaviðræðna þar sem hvor aðili leggur fram sínar kröfur.
Samhengi sem vantar
Þó ber að hafa í huga að Framkvæmdastjórnin getur einnig krafist sérstakra ráðstafana af umsóknarríkjum (t.d. hvað varðar dómskerfi eða spillingarvarnir), þannig að samningaviðræður eru tvíhliða ferli. Fullyrðingin um «varanlegar sérlausnir» gengur lengra en heimildir styðja — ESB leggur áherslu á að varanlegar undanþágur séu ekki í boði eftir Lissabon-samninginn (EEA-LEGAL-012).