Efnahagslegur raunveruleiki: Ísland dregst enn frekar aftur úr smáríkjum innan ESB
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Verðbólga á Íslandi er mun hærri en í samanburðarríkjum og hefur verið það um áratuga skeið. Gjaldmiðill
Í fyrsta lagi sker Ísland sig verulega úr að því leiti að verðbólga er hér á landi mun hærri en í samanburðarríkjunum og hefur reyndar verið það um áratuga skeið.
Fullyrðing: Verðbólga á Íslandi er mun hærri en í samanburðarríkjum og hefur verið það um áratuga skeið.
Heimildir staðfesta eindregið að bæði verðbólga og vextir hafa verið hærri á Íslandi en í samanburðarlöndum. CURR-DATA-003 sýnir að meðalverðbólga á Íslandi var um 5,5% á árunum 2005–2025 samanborið við 2,1% á evrusvæðinu. CURRENCY-DATA-013 gefur svipaða mynd: um 4,7% meðaltal 2000–2024 á Íslandi. Hvað vexti varðar staðfestir HOUS-DATA-005 að óverðtryggðir húsnæðisvextir á Íslandi eru um 7,5–8,5% samanborið við um 3,4% á evrusvæðinu. TRADE-COMP-004 undirstrikar einnig verðbólgumuninn: 4,5% meðaltal á Íslandi á móti 2,5% á evrusvæðinu 2010–2024.
Samhengi sem vantar
Lítið hagkerfi Íslands er skipulagslega næmara fyrir verðbólgu vegna innflutningshámældar og launaviðræðna, eins og CURR-DATA-003 bendir á. Verðtryggð lán á Íslandi flækja vaxtasamanburðinn — nafnvextir eru lægri en höfuðstóll hækkar með verðlagi. Evruaðild myndi ekki sjálfkrafa tryggja lága verðbólgu eða vexti, eins og reynsla Eystrasaltsríkjanna sýnir.
Að hluta staðfest Öll samanburðarríkin nema Ísland eru undir verðbólgumarkmiði Seðlabanka Íslands um 2,5% verðbólgu. Gjaldmiðill
Öll ríkin nema Ísland eru undir verðbólgumarkmiðum Seðlanka Íslands um 2.5% verðbólgu.
Fullyrðing: Öll samanburðarríkin nema Ísland eru undir verðbólgumarkmiði Seðlabanka Íslands um 2,5% verðbólgu.
CURR-DATA-008 staðfestir að verðbólga á evrusvæðinu var 1,9% í febrúar 2026 og á Íslandi 5,2%. Verðbólgumarkmið Seðlabankans er raunar 2,5%. Heimildir styðja að evrusvæðið í heild er undir 2,5%, en fullyrðingin vísar til «allra samanburðarríkja» án þess að tilgreina hvaða ríki eru í samanburðarhópnum. Ekki er hægt að sannreyna töluna fyrir hvert einstakt ríki út frá fyrirliggjandi heimildum — sum ESB-ríki gætu verið yfir 2,5% (kjörverðbólga í þjónustu var 3,8% á evrusvæðinu).
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin tilgreinir ekki hvaða ríki eru í samanburðarhópnum. Kjörverðbólga í þjónustu á evrusvæðinu var 3,8% í febrúar 2026 samkvæmt CURR-DATA-008, sem sýnir að undirliggjandi verðþrýstingur er enn til staðar í sumum geirum og ríkjum.
Að hluta staðfest Stýrivextir á Íslandi eru 7,5% en stýrivextir í evruríkjum eru 2,15%, í Danmörku 1,60% og í Svíþjóð 1,75% — munurinn er yfir 6%. Gjaldmiðill
stýrivextir á Íslandi margfalt hærri en í öllum hinum ríkjunum eða 7.5% á meðan stýrivextir í evruríkjunum eru 2.15% og í Danmörku 1.60% og Svíþjóð 1.75%, hér munar yfir 6% í vöxtum.
Fullyrðing: Stýrivextir á Íslandi eru 7,5% en stýrivextir í evruríkjum eru 2,15%, í Danmörku 1,60% og í Svíþjóð 1,75% — munurinn er yfir 6%.
CURRENCY-DATA-017 og CURR-DATA-007 staðfesta stýrivexti Seðlabanka Íslands í 7,50%. CURRENCY-DATA-015 sýnir ECB-innlánsvexti í 2,00%, ekki 2,15% eins og fullyrðingin segir. Tölurnar um Danmörku og Svíþjóð eru ekki staðfestar beint í heimildunum, en lenda í sæmilegu samræmi við þekktar stærðir. Munurinn á milli Íslands og ECB-vaxta er 5,50 prósentustig samkvæmt CURR-DATA-007, ekki «yfir 6%» eins og fullyrðingin heldur fram.
Samhengi sem vantar
ECB-innlánsvextir eru 2,00%, ekki 2,15%. Vaxtamunurinn er 5,50 prósentustig, ekki «yfir 6%». Fullyrðingin notar hugsanlega aðra vaxtastærð (t.d. endurfjármögnunarvexti ECB) en heimildir staðfesta ekki 2,15% töluna. Þá ber að hafa í huga að hærri stýrivextir á Íslandi endurspegla hærri verðbólgu og gjaldmiðlaáhættu — evruaðild myndi ekki sjálfkrafa lækka vexti.
Að hluta staðfest Atvinnuleysi er lægst í Hollandi, 3,9%, á Írlandi 4,7%, en 4,9% á Íslandi. Viðskipti
Hvað atvinnuleysi varðar þá er það lægst í Hollandi 3.9% og 4.7% á Írlandi en er 4.9% á Íslandi.
Fullyrðing: Atvinnuleysi er lægst í Hollandi, 3,9%, á Írlandi 4,7%, en 4,9% á Íslandi.
Heimildir gefa ekki beint tölurnar sem fullyrðingin nefnir. CURRENCY-DATA-011 sýnir meðalatvinnuleysi Íslands um 3,9% á árunum 2015–2023, og LABOUR-DATA-004 nefnir meðaltal um 3,5% yfir 2015–2025 — bæði langt undir 4,9% sem fullyrðingin gefur upp. Talan 4,9% gæti átt við ákveðið tímabil, en heimildir staðfesta ekki þá tilteknu tölu. Tölurnar um Holland (3,9%) og Írland (4,7%) eru ekki staðfestar beint í staðreyndagrunni.
Samhengi sem vantar
Samkvæmt CURRENCY-DATA-011 hefur meðalatvinnuleysi Íslands verið um 3,5–3,9% á síðustu árum, en fullyrðingin tilgreinir 4,9%. Mögulega er vísað til nýrra mánaðartalna sem heimildir ná ekki til. Beinn samanburður milli ríkja er flókinn vegna ólíkrar uppbyggingar vinnumarkaðar og mælingaraðferða, eins og CURRENCY-DATA-011 bendir á.
Að hluta staðfest Verg landsframleiðsla á hvern íbúa er langhæst hjá Írum og í Lúxemborg en Ísland er á svipuðum slóðum og Belgía, Svíþjóð, Danmörk og Holland. Viðskipti
Við sjáum að verg landsframleiðsla á hvern íbúa er langhæst hjá Írum og í Lúxemborg en Ísland er á svipuðum slóðum og Belgía, Svíþjóð, Danmörk og Holland.
Fullyrðing: Verg landsframleiðsla á hvern íbúa er langhæst hjá Írum og í Lúxemborg en Ísland er á svipuðum slóðum og Belgía, Svíþjóð, Danmörk og Holland.
CURRENCY-DATA-012 staðfestir að Ísland er hátt á lista yfir VLF á íbúa (PPP) — um 84.300 USD, og TRADE-COMP-002 gefur svipaða mynd (~72.000 USD). Rétt er að Írland og Lúxemborg eru langt fyrir ofan önnur Evrópuríki — VLF á íbúa á Írlandi er um 141.000 USD samkvæmt fullyrðingunni. Ísland er á svipuðum slóðum og Danmörk (~81.900 USD) en nokkuð yfir Svíþjóð (~71.800 USD). Tölurnar um Belgíu og Holland eru ekki beint staðfestar í heimildunum, sem takmarkar staðfestingu á samanburðinum.
Samhengi sem vantar
VLF á íbúa hjá Írlandi er mjög bjöguð vegna hagnaðarflutninga fjölþjóðlegra fyrirtækja — breytt þjóðartekjur (GNI*) eru mun lægri. LABOUR-DATA-011 bendir á að há VLF á íbúa á Íslandi endurspeglar að hluta lengri vinnutíma fremur en hærri framleiðni. Tölurnar um Belgíu og Holland eru ekki staðfestar í heimildum.
Að hluta staðfest Langtímavaxtamunur milli ESB og Íslands hefur að meðaltali verið á bilinu 4–6% en skammtímavaxtamunur frá 4% upp í 16% frá stofnun evrunnar árið 2002. Gjaldmiðill
langtímavaxtamunur milli ESB og Íslands hefur að meðaltali verið á verið á bilinu 4-6% en skammtímavaxtamunur frá því að vera 4% og til þess að vera 16% frá stofnun evrunnar árið 2002.
Fullyrðing: Langtímavaxtamunur milli ESB og Íslands hefur að meðaltali verið á bilinu 4–6% en skammtímavaxtamunur frá 4% upp í 16% frá stofnun evrunnar árið 2002.
CURRENCY-DATA-015 staðfestir meðalstýrivexti Seðlabanka Íslands um 6,5% á árunum 2000–2025 samanborið við 1,5% meðaltal ECB — sem gefur meðalmun um 5 prósentustig og fellur innan «4–6%» bilsins. Stýrivextirnir voru 9,25% árið 2023 (CURRENCY-DATA-017) en í hruni 2008 hækkuðu þeir tímabundið í 18% sem gæti skýrt 16% skammtímamuninn. Heimildir staðfesta þó ekki beint 16% töluna sem hámark vaxtamunar. Einnig var evran tekin í notkun sem bókfærslumynt 1999 og sem raunveruleg mynt 2002 — fullyrðingin segir «stofnun evrunnar árið 2002» sem er aðeins einföldun.
Samhengi sem vantar
Vaxtamunurinn endurspeglar hærri verðbólgu og gjaldmiðlaáhættu á Íslandi — vaxtabilið er ekki eingöngu kostnaður heldur bæði iðgjald fyrir áhættu. Skammtímavaxtamunur getur verið mjög sveiflukenndur, einkum í hruni 2008. Evran tók gildi sem bókfærslumynt 1999, ekki 2002.
Að hluta staðfest Vextir af húsnæðislánum innan ESB eru að meðaltali 3,37% (ECB, 2026) en um 9% á Íslandi. Húsnæðismál
Vextir af húsnæðislánum innan ESB eru að meðaltali 3.37% (ECB, 2026) en um 9% á Íslandi.
Fullyrðing: Vextir af húsnæðislánum innan ESB eru að meðaltali 3,37% (ECB, 2026) en um 9% á Íslandi.
Tölurnar eru í grófum dráttum réttar fyrir óverðtryggð lán — samkvæmt HOUSING-DATA-008 og HOUS-DATA-005 eru óverðtryggðir húsnæðisvextir á Íslandi um 7,5–8,5% og meðalvextir á evrusvæðinu um 3,2–3,8%. CURR-DATA-007 staðfestir svipað bil. Samanburðurinn er þó villandi vegna þess að um 80% íslenskra húsnæðislána eru verðtryggð (HOUSING-DATA-010), með nafnvexti 3,5–5,5% auk verðbólguálags á höfuðstól. Bein samanburður óverðtryggðra íslenskra vaxta við nafnvexti á evrusvæðinu gefur ranga mynd af raunverulegum lántökukostnaði flestra íslenskra heimila.
Samhengi sem vantar
Verðtryggð lán á Íslandi bera lægri nafnvexti (3,5–5,5%) en höfuðstóllinn hækkar með verðlagi, sem þýðir að heildarkostnaður fer eftir verðbólguþróun. Fullyrðingin miðar við óverðtryggð lán sem aðeins um 20% lántakenda nota. Auk þess myndi evruaðild ekki sjálfkrafa færa íslenska vexti niður í evrusvæðismeðaltal — Maastricht-skilyrðin krefjast samleitni áður.
Að hluta staðfest Upptaka evru í Króatíu leiddi til mikillar lækkunar stýrivaxta, verðbólgu og húsnæðisvaxta. Fordæmi
Nýleg umfjöllun í fjölmiðlum hér á landi um upptöku evru í Króatíu sem leiddi til mikillar lækkun stýrivaxta, verðbólgu og húsnæðisvaxta
Fullyrðing: Upptaka evru í Króatíu leiddi til mikillar lækkunar stýrivaxta, verðbólgu og húsnæðisvaxta.
PREC-DATA-020 og PREC-DATA-012 staðfesta að húsnæðisvextir í Króatíu lækkuðu verulega eftir evruupptöku — niður í um 3,0% árið 2025 og undir þýsk meðalvexti. Verðbólga náði samræmi við evrusvæðið: úr 13,1% hámarki niður í um 3,4% seint á árinu 2024 (PREC-DATA-020). Hins vegar er yfirskriftin «mikil lækkun stýrivaxta» villandi — Króatía missti sjálfstæða peningastefnu og hlaut ECB-vexti, sem í raun voru hærri en króatísku vextirnir höfðu verið. PREC-DATA-019 bendir á að kúnan var þegar fast tengd evrunni í áratugi, svo umskiptin voru mun minni en þau yrðu á Íslandi.
Samhengi sem vantar
Króatía hafði þegar bundið kúnuna fast við evruna í yfir tvo áratugi fyrir formlega upptöku, sem gerir reynsluna ekki beint samanburðarhæfa við Ísland þar sem krónan svífur frjálst. Húsnæðisverð hækkaði verulega eftir evruupptöku (14,8% á ári) og útistandandi íbúðalán náðu methæðum (PREC-DATA-012). Seðlabankastjóri Króatíu fullyrði aldrei að húsnæðiskostnaður hefði lækkað í heild — PREC-DATA-019 tekur sérstaklega fram að þess eru engin merki.
Nokkur stoð Spá Sambærileg þróun og í Króatíu — lækkun stýrivaxta, verðbólgu og húsnæðisvaxta — ætti sér stað hér á landi við inngöngu Íslands í ESB. Gjaldmiðill
styður við þá kenningu að sambærileg þróun ætti sér stað hér á landi við inngöngu Íslands í ESB.
Fullyrðing: Sambærileg þróun og í Króatíu — lækkun stýrivaxta, verðbólgu og húsnæðisvaxta — ætti sér stað hér á landi við inngöngu Íslands í ESB.
Fordæmi Króatíu sýnir raunan ávinning af evruupptöku hvað varðar lántökukostnað og verðbólgusamleitni (PREC-DATA-020, PREC-DATA-012). Þó er samanburðurinn takmarkaður: króatíska kúnan var fest við evruna í tvo áratugi áður, á meðan íslenska krónan svífur frjálst og verðbólga er skipulagslega hærri (PREC-DATA-019). Reynsla Eystrasaltsríkjanna sýnir einnig að lægri vextir geta leitt til eignaverðsbólu og efnahagskreppu (HOUSING-PRECEDENT-002). CURR-DATA-015 bendir á að 3–4 prósentustiga vaxtalækkun sé möguleg til lengri tíma, en CURR-DATA-017 undirstrikar að Maastricht-skilyrðin krefjast samleitni áður en evra yrði tekin upp.
Samhengi sem vantar
Króatía hafði bundið gjaldmiðil sinn við evruna árum saman og var þegar mjög «evruað» bankakerfi (PREC-DATA-019). Ísland er í grundvallaratriðum ólíkt: frjáls gengisskráning, hærri verðbólga, og aðrir vaxtaþrýstingsvaldar. Eystrasaltsríkin upplifðu eignaverðsbólur eftir ESB-aðild (HOUSING-PRECEDENT-002). Evruaðild myndi jafnframt þýða tap á sjálfstæðri peningastefnu.
Staðfest Verðbólga á Íslandi er 5,2% (OECD, janúar 2026) en í samanburðarríkjum ESB er hún á bilinu 0,5%–2,5%. Gjaldmiðill
Svíþjóð 1.75 2.1 ... Danmörk 1.60 0.5 ... Ísland 7.50 5.2 4.9 1.1 83.000
Fullyrðing: Verðbólga á Íslandi er 5,2% (OECD, janúar 2026) en í samanburðarríkjum ESB er hún á bilinu 0,5%–2,5%.
CURR-DATA-008 staðfestir beint að verðbólga á Íslandi (HICP) var 5,2% í febrúar 2026. CURRENCY-DATA-017 staðfestir sömu tölu og nefnir «viðvarandi verðbólgu (5,2% í febrúar og mars 2026)». Tölurnar eru samhljóða í báðum heimildum og fullyrðingin er rétt.
Samhengi sem vantar
Til samanburðar var verðbólga á evrusvæðinu 1,9% sama mánuð, sem þýðir 3,3 prósentustiga bil. Seðlabanki Íslands brást við viðvarandi verðbólgu með vaxtahækkun 18. mars 2026, þeirri fyrstu síðan ágúst 2023, sem sneri við lækkunarferli stýrivaxta.
Að hluta staðfest Verg landsframleiðsla á íbúa á Íslandi er 83.000 USD (OECD, 2024) — hærri en í Svíþjóð (71.000), Finnlandi (65.000) og Belgíu (74.000) en lægri en í Lúxemborg (151.000) og Írlandi (141.000). Viðskipti
Ísland 7.50 5.2 4.9 1.1 83.000 Lúxemborg 2.15 2.1 6.5 1.1 151.000 ... Írland 2.15 2.2 4.7 1.3 141.000
Fullyrðing: Verg landsframleiðsla á íbúa á Íslandi er 83.000 USD (OECD, 2024) — hærri en í Svíþjóð (71.000), Finnlandi (65.000) og Belgíu (74.000) en lægri en í Lúxemborg (151.000) og Írlandi (141.000).
CURRENCY-DATA-012 sýnir VLF á íbúa (PPP) Íslands um 84.300 USD, sem er nálægt 83.000 USD tölunni. Svíþjóð er staðfest um 71.800 USD og Finnland 65.400 USD — í samræmi við fullyrðinguna. TRADE-COMP-002 gefur lægri tölur (Ísland ~72.000 USD) sem sýnir að mismunandi heimildir gefa mismunandi niðurstöður. Tölur um Belgíu (74.000), Lúxemborg (151.000) og Írland (141.000) eru ekki staðfestar beint í heimildum, þótt þær séu trúverðugar í ljósi þekktra gagna.
Samhengi sem vantar
VLF á íbúa hjá Írlandi er mjög bjöguð vegna hagnaðarflutninga fjölþjóðlegra fyrirtækja — breytt þjóðartekjur (GNI*) eru um 140% af ESB-meðaltali í stað 220% sem VLF-talan gefur til kynna. Há VLF á íbúa á Íslandi endurspeglar að hluta lengri vinnutíma (1.650 klst. á ári á móti 1.380–1.450 í Danmörku og Noregi) fremur en hærri framleiðni á klukkustund (LABOUR-DATA-011).
Að hluta staðfest Ríkisstjórnin hefur sett ESB-aðild formlega á dagskrá með þingsályktunartillögu. Flokkastefnur
Nú þegar ríkisstjórnin er búin að setja aðild að Evrópusambandinu (ESB) formlega á dagskrá með þingsályktunartillögu
Fullyrðing: Ríkisstjórnin hefur sett ESB-aðild formlega á dagskrá með þingsályktunartillögu.
PARTY-DATA-013 staðfestir að ríkisstjórnin samþykkti í stjórnarsáttmála að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort hefja ætti aðildarviðræður. POLITICAL-DATA-011 staðfestir að þjóðaratkvæðagreiðsla var ákveðin 29. ágúst 2026. Heimildir staðfesta hins vegar ekki beint að þingsályktunartillaga hafi verið lögð fram — þær vísa í stjórnarsáttmála og tilkynningu ríkisstjórnar, sem er ekki sama og þingsályktunartillaga.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta stjórnarsáttmálann og ákvörðun um þjóðaratkvæðagreiðslu en staðfesta ekki tilvist sérstakrar þingsályktunartillögu. Atkvæðagreiðslan snýst um hvort hefja eigi aðildarviðræður — ekki um aðild beint.
Að hluta staðfest Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands birti árið 2014 skýrslu um áhrif ESB-aðildar þar sem sambærilegur samanburður við smáríki var gerður. Annað
líkt og gert hefur verið áður m.a. í skýrslu Alþjóðamálastofnunnar Háskóla Íslands frá 2014 um áhrif aðildar (Alþjóðamálastofnun, 2014).
Fullyrðing: Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands birti árið 2014 skýrslu um áhrif ESB-aðildar þar sem sambærilegur samanburður við smáríki var gerður.
Fyrra mat vísar í EEA-DATA-014 sem staðfestir tilvist skýrslu frá 2014 um efnahagslegar afleiðingar ESB-aðildar, en nefnir Hagfræðistofnun, ekki Alþjóðamálastofnun. POL-DATA-018 nefnir háskólastofnanir almennt en staðfestir ekki þessa tilteknu skýrslu. Ekki er hægt að sannreyna hvort skýrslan var gefin út af Alþjóðamálastofnun eða Hagfræðistofnun, né hvort sambærilegur samanburður við smáríki var gerður.
Samhengi sem vantar
Heimildir í staðreyndagrunni nefna skýrslu frá 2014 en ná ekki til nánari upplýsinga um hvort hún kom frá Alþjóðamálastofnun eða Hagfræðistofnun, eða hvaða samanburður var gerður. Fyrra mat bendir á að niðurstöður slíkra skýrslna hafi verið notaðar af báðum hliðum umræðunnar.
Að hluta staðfest Kostnaður almennings og fyrirtækja er mun meiri á Íslandi en í samanburðarríkjunum vegna hærri stýrivaxta, og rekstrarumhverfi og samkeppnisstaðan eru að sama skapi verri. Viðskipti
Kostnaður almennings og fyrirtækja er því mun meiri á Íslandi en í samanburðaríkjunum, rekstrarumhverfið og samkeppnisstaðan að sama skapi verri.
Fullyrðing: Kostnaður almennings og fyrirtækja er mun meiri á Íslandi en í samanburðarríkjunum vegna hærri stýrivaxta, og rekstrarumhverfi og samkeppnisstaðan eru að sama skapi verri.
TRADE-COMP-003 staðfestir að verðlag á Íslandi er um 50% yfir ESB-meðaltali og AGRI-DATA-001 sýnir matvælaverð 50–70% yfir ESB. CURRENCY-DATA-015 og CURR-DATA-007 staðfesta vaxtamuninn. Kostnaðarhluti fullyrðingarinnar er vel studdur. Rekstrarumhverfi og samkeppnisstaðan er flóknari — TRADE-DATA-024 (Draghi-skýrslan) bendir á samkeppnisvanda ESB sjálfs, og LABOUR-DATA-011 sýnir lægri framleiðni á klukkustund á Íslandi. Fullyrðingin einfaldar þó orsakasamhengið með því að binda hærri kostnað eingöngu við stýrivexti.
Samhengi sem vantar
Hátt verðlag á Íslandi stafar af mörgum þáttum umfram stýrivexti: lítill markaður, há laun, flutningskostnaður, tollar og takmarkuð samkeppni (TRADE-COMP-003). Draghi-skýrslan (TRADE-DATA-024) bendir á samkeppnisvanda innan ESB sjálfs, sem dregur úr fullyrðingunni um að rekstrarumhverfið sé «að sama skapi verra» á Íslandi. Framleiðni á klukkustund er lægri á Íslandi en á Norðurlöndum (LABOUR-DATA-011), sem sýnir að samkeppnisstaðan er flóknari en vaxtamunur einn skýrir.
Að hluta staðfest Evran var stofnuð árið 2002. Gjaldmiðill
frá stofnun evrunnar árið 2002.
Fullyrðing: Evran var stofnuð árið 2002.
Evran var tekin upp sem bókfærslumynt 1. janúar 1999 en seðlar og mynt komu í umferð 1. janúar 2002. Fullyrðingin um «stofnun evrunnar árið 2002» er einföldun — gjaldmiðillinn var formlega stofnaður 1999 en varð áþreifanlegur í höndum almennings 2002. Heimildir í staðreyndagrunni gefa ekki beina dagsetningu, en CURR-DATA-016 vísar til «euro adoption (2002)» í samhengi við vaxtasamleitni, sem styður að 2002 sé algengt viðmiðunarár.
Samhengi sem vantar
Evran var stofnuð sem reikningsgjaldmiðill 1. janúar 1999. Seðlar og mynt komu fyrst í umferð 1. janúar 2002. Fullyrðingin er ekki röng ef átt er við upphaf almennrar notkunar, en «stofnun» evrunnar er réttilega 1999.