CURR-DATA-015
Sérfræðigreining
Miðlungs
ESB-aðild ein og sér myndi hafa lítil áhrif á íslenskan húsnæðislánmarkað þar sem Ísland er þegar aðili að EES-samningnum, en evrusvæðisaðild gæti lækkað vexti um 3–4 prósentustig til lengri tíma litið. Verðtryggðar jafngreiðslulán eru einstæð hér á landi og myndu líklega hverfa með evruþátttöku þar sem verðtrygging er óþekkt á evrusvæðinu.
Enska frumtextinn
EU membership alone would cause minimal change to Iceland's housing loan market since Iceland already participates in the EEA framework. However, eurozone membership could decrease interest rates by 3-4 percentage points in the long term. Variable-rate loans (tied to rates up to one year) are the dominant form in the eurozone, with only Germany, France, Belgium, and the Netherlands favouring fixed rates. Icelandic króna volatility has prevented European banks from establishing Icelandic operations for mortgage lending. Iceland's indexed equal-payment loan structure is unique and would likely diminish under euro adoption, as indexation is uncommon in the eurozone.
Heimild
Vísindavefurinn — Jón Þór Sturluson, Associate Professor of Economics, Reykjavík University School of Business (2012)
Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um vísindaleg og félagsleg efni.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Skrifað árið 2012 áður en skuldakreppa evruríkja var að fullu leyst. Matið á 3-4 prósentustiga vaxtalækkun byggist á aðstæðum fyrir kreppu og kann að ofmeta ávinninginn í ljósi þess að vextir á Íslandi hafa lækkað verulega frá árinu 2012. Yfirburðir breytilegra vaxta á evrusvæðinu þýða að heimili standa beint frammi fyrir vaxtaáhættu — þetta er málamiðlun, ekki hreinn ávinningur. Greiningin er frá því fyrir fjármálaumbætur á Íslandi eftir kreppu.
Notuð í greiningum (38)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Íslenski gjaldmiðillinn hefur sett klafa á íslensk heimili og fyrirtæki, nema þau fyrirtæki sem fá að gera upp í evrum og dollurum.
Að kjósa tækifæri, eða hafna því Vísir
- Að hluta staðfest Styður Upptaka evru myndi fjarlægja eina stærstu hindrun erlendra aðila til að setja upp rekstur á Íslandi — gjaldeyrisáhættuna — og leiða til aukinnar samkeppni.
- Að hluta staðfest Styður Upptaka evru myndi leiða til þess að fjárfestingamarkaður á Íslandi myndi margfaldast vegna þess að innkoman yrði í sama gjaldmiðli og afborganir fjárfesta.
Albert Jónsson: ESB aðild tryggir ekki sjálfkrafa evru – mikið fer eftir okkur sjálfum DV
- Að hluta staðfest Styður Verðtryggingin á Íslandi er áhrifavaldur á kjarasamningaþróun og dregur úr þrýstingi frá vaxtaákvörðunum Seðlabankans.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir
- Að hluta staðfest Styður Nýja þingsályktunartillagan og sú eldri eru að mörgu leyti keimlíkar — samningsmarkmiðin eru svipuð.
- Heimildir vantar Styður Síðustu aðildarviðræður Íslands strandaðu vegna þess að þær voru ekki á forsendu þeirrar tillögu sem lögð hafði verið fram.
- Að hluta staðfest Styður Aðlögunarviðræður hafa verið erfiðari hjá Balkanskagalöndunum sem hafa þurft að vinna upp spillingarstiga.
- Að hluta staðfest Styður Ungverjaland hefur sem lítil þjóð beitt sér í Evrópusambandinu og fengið fram sérlausnir.
- Heimildir vantar Styður Síðustu aðildarviðræður Íslands strandaðu vegna þess að þær voru ekki á forsendu þeirrar tillögu sem lögð hafði verið fram.
EES fyrir fyrirtækin, ESB fyrir fólkið? Vísir
- Staðfest Styður Með evru myndi verðbólga á litlum íslenskum húsnæðismarkaði ekki ein og sér ráða vaxtakjörum allra heimila í landinu.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Lægri vextir í Evrópu skýrast af því að seðlabankar ríkjanna berjast gegn verðhjöðnun með neikvæðum vöxtum þar sem hagvöxtur er lítill sem enginn.
Efnahagslegur raunveruleiki: Ísland dregst enn frekar aftur úr smáríkjum innan ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sambærileg þróun og í Króatíu — lækkun stýrivaxta, verðbólgu og húsnæðisvaxta — ætti sér stað hér á landi við inngöngu Íslands í ESB.
ESB-aðild: Eldstormur geisar DV
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir bankar starfa í vernduðu umhverfi og eru verndaðir fyrir erlendri samkeppni vegna þess að Ísland notar íslenska krónu frekar en evru.
- Að hluta staðfest Styður Ísland er hálaunasvæði og ákjósanlegur markaður fyrir fjármálafyrirtæki ef hægt er að losna við krónuáhættuna.
Evran er varanleg lausn vidreisn
- Að hluta staðfest Styður Ef vextir lækka um fimm prósentustig gæti meðalheimili með 20 milljóna skuld sparað um eina milljón króna á ári.
- Að hluta staðfest Styður Heimili með 40 milljóna fasteignalánsskuld myndi spara tvær milljónir króna á ári ef vextir lækka um fimm prósentustig.
- Að hluta staðfest Styður Heimili með 60 milljóna fasteignalánsskuld myndi spara allt að þrjár milljónir króna á ári ef vextir lækka um fimm prósentustig.
Evran kemur ekki ein, Daði Már Heimssýn
- Staðfest Styður Samkvæmt skýrslunni myndi Ísland missa möguleikann á að laga samkeppnisstöðu með gengisbreytingum við upptöku evru.
Evruskýrslan án skýrrar niðurstöðu Morgunblaðið
- Staðfest Styður Við evruupptöku myndi gjaldeyriskostnaður lækka og gengisáhætta minnka gagnvart stórum hluta utanríkisviðskipta.
- Að hluta staðfest Styður Evruupptaka gæti veitt betri aðgang að dýpri fjármálamörkuðum og lækkað fjármagnskostnað ríkis, fyrirtækja og heimila vegna minna áhættuálags.
- Að hluta staðfest Styður Fjármagnskostnaður gæti lækkað um 0,25% til 1,0% við evruupptöku vegna minni gengisáhættuálags og aukins aðgengis að stærri fjármálamörkuðum.
Fjötrar örmyntar: Kostnaðurinn við krónuna „verulegur“ og „margþættur“ Kratinn (Ungir jafnaðarmenn)
- Að hluta staðfest Styður Stöðugur og traustur gjaldmiðill skilar miklum ávinningi til lengri tíma og er sóknarfæri með ESB-aðild.
Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV
- Að hluta staðfest Styður Það hefur töluverða kosti að vera með stóran og stöðugan gjaldmiðil
Halla Hrund Logadóttir: Evrópusambandsaðild eykur líkur á vaxtalækkunum DV
- Að hluta staðfest Styður Líkur á vaxtalækkunum eru meiri ef Ísland gengur inn í Evrópusambandið.
Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu DV
- Staðfest Styður Niðurstaða aðildarviðræðna við ESB myndi hafa áhrif á vaxtastig og fjármögnunarmöguleika íslensks atvinnulífs.
Hvað gerist ef við segjum nei? Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Tengsl krónu við evrusamstarfið myndu hafa jákvæðar afleiðingar fyrir Ísland.
Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sænsku hagfræðingarnir Karl Walentin og Martin Flodén benda á að sænsk heimili séu skuldsett og því viðkvæm fyrir vaxtahækkunum frá ESB.
Innganga Íslands í ESB: Hvað verður um lífeyrissjóðinn þinn? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Án lífeyrissjóðanna hefði Ísland líklega verið með hærri vexti, minna aðgengi að lánsfé og veikari innviði.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Vextir á Íslandi myndu ekki breytast við aðild að ESB.
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild með evru tryggir lægri vexti, minni verðbólgu, lægra verðlag og afnám verðtryggingar.
Ísland stjórni ESB í sjávarútvegsmálum Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Við ESB-aðild myndi almenningur njóta sömu tækifæra og hluthafar sjávarútvegsfyrirtækja til að nota stöðugan gjaldmiðil.
Jón Sigurðsson forseti skrifar bréf til Íslendinga á því herrans ári 2026 Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Aðild að ESB myndi þýða stöðugleika í öðrum gjaldmiðli (evru) en á kostnað fullveldis
Króna eða evra? Umræða sem á skilið meira en slagorð Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Stærra fjármálasvæði gæti stuðlað að aukinni samkeppni og lægri fjármagnskostnaði
- Að hluta staðfest Andmælir Seðlabankastjóri Ásgeir Jónsson lagði áherslu á að leiðin að lægri vöxtum væri í grundvallaratriðum sú sama hvort sem Ísland væri með krónu eða evru
- Að hluta staðfest Andmælir Seðlabankastjóri Ásgeir Jónsson taldi að háir vextir séu ekki fyrst og fremst afleiðing gjaldmiðilsins sjálfs heldur þróunar í raunhagkerfinu
Leiðin að lægri vöxtum sé sú sama með krónu og evru Vísir
- Að hluta staðfest Styður Stærri gjaldmiðill myndi auka seljanleika og minnka gjaldeyrisáhættu á fjármálamörkuðum og leiða til lægri vaxta.
- Að hluta staðfest Andmælir Leiðin að lægri vöxtum á Íslandi er sú sama hvort sem Ísland heldur krónunni eða tekur upp evruna.
- Að hluta staðfest Styður Upptaka evrunnar á Íslandi myndi leiða til fjármagnsinnflæðis vegna þess að raunvextir á Íslandi eru mun hærri en í Evrópu.
Orðið á götunni: Börnin okkar eiga það skilið! DV
- Að hluta staðfest Styður Icelandair fjármagnar sig í erlendri mynt á mun lægri vöxtum en litlum og meðalstórum íslenskum fyrirtækjum standa til boða.
- Að hluta staðfest Styður Aðild Íslands að ESB og upptaka evru myndi að líkindum hafa mjög góð áhrif á rekstur Icelandair, þar sem launakostnaður félagsins fellur að mestu til hér á landi.
- Að hluta staðfest Styður Greið leið til efnahagslegs stöðugleika fyrir smáþjóð með sveiflukennda örmynt er að taka upp stöðugan og sterkan gjaldmiðil á borð við evru.
- Að hluta staðfest Styður Frestun aðildarviðræðna við ESB myndi vinna gegn því að hér sé skapað ástand til að hægt sé að lækka vexti.
Samningaeftirlitið - bannað börnum! Vísir
- Að hluta staðfest Styður Vextir og stýrivextir eru miklu lægri í Evrópu en á Íslandi
Samningsmarkmið Íslands mega ekki vera leyndarmál Vísir
- Staðfest Styður Eftir bankahrunið 2008 var ESB-aðild kynnt sem leið til aukins stöðugleika og lægri vaxta og verðbólgu.
Sérhagsmunir eða almannahagur Vísir
- Þarfnast samhengis Styður Við inngöngu í ESB og við upptöku evru munu vextir lækka, eins og almennt hefur gerst í ESB-löndum, og það gerir fólki auðveldar að kaupa sér eignaríbúð í stað þess að vera á leigumarkaði.
Sigmundur Davíð helsti áhrifavaldur á afstöðu Össurar í ESB-málinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Össur Skarphéðinsson telur að eina leiðin til að afnema verðtrygginguna sé að tengja krónuna við evruna.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Talsmenn ESB-aðildar segja að aðild og hugsanleg upptaka evru sé líkleg til að lækka vaxtakostnað heimila á Íslandi.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Vextir af fasteignalánum á Íslandi eru töluvert hærri en í Danmörku og öðrum löndum Evrópusambandsins.
Staðreyndir um stöðuna Viðreisn
- Að hluta staðfest Styður Varfærið mat er að vextir lækki um 3 til 4 prósentustig við upptöku evru.
- Að hluta staðfest Styður Vaxtalækkun upp á 3–4% við upptöku evru myndi þýða hundruð milljarða króna í sparnað á ári.
- Að hluta staðfest Styður Það er rangt sem haldið hefur verið fram í fjölmiðlum að vextir lækki einungis um 1% við upptöku evru.
Stefna að upptöku evru Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Evran getur dregið úr gengisáhættu, lækkað viðskiptakostnað og skapað stöðugra umhverfi fyrir heimili og fyrirtæki.
Stöðugleiki helsti kostur evru – vinnumarkaðsmódelið áskorun RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Stöðugleiki væri helsti ávinningurinn af upptöku evru fyrir Ísland
- Staðfest Styður Óstöðugleiki íslenska hagkerfisins endurspeglast ekki aðeins í verðlagi heldur fylgir honum einnig áhættuálag í viðskiptum sem skýrir hátt vaxtastig á Íslandi
Þarf Ísland að vera dýrasta land í heimi? Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild og upptaka evru gætu leitt til þess að verðlag og kjör á Íslandi yrðu svipuð og innan ESB.
Þjóð í vaxtafjötrum hafta Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild gæti lækkað vexti og matarverð á Íslandi.
Thomas Möller: Búa tvær þjóðir í landinu okkar? DV
- Að hluta staðfest Styður Í evrulöndum er vísitölutenging lána ekki til.
- Að hluta staðfest Styður Ef Ísland tækir upp evruna yrði vísitölutenging lána lögð niður.
- Að hluta staðfest Styður Bankar og tryggingafélög hafa hag af því að halda áfram með krónuna þar sem ESB-aðild myndi opna fyrir erlenda samkeppni við þessi fyrirtæki.
Þorgerður Katrín: Svona gæti ESB-aðild lækkað vexti Íslendinga – „Hundruð milljarða í sparnað á ári“ DV
- Að hluta staðfest Styður Skýrsla sérfræðingahóps sýnir að vextir muni lækka um 3-4% ef Ísland tekur upp evru
- Að hluta staðfest Styður Það er rangt að vextir lækki einungis um 1% við upptöku evru — skýrslan sýnir hærri lækkun
- Staðfest Styður Ísland er nú þegar að talsverðu leyti hluti af hinu evrópska hagkerfi án þess að njóta ávinnings af sameiginlegum gjaldmiðli
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Vextir á húsnæðislánum og fyrirtækjalánum í evrulöndum eru almennt mun lægri en á Íslandi.