CURR-DATA-007
Opinber tölfræði
Há
Í febrúar 2026 er stýrivextir Seðlabanka Íslands 7,25% á móti 2,00% hjá Seðlabanka Evrópu — munurinn er 5,25 prósentustig. Íslenskar óverðtryggðar fasteignaveðlán eru á bilinu 8,15–10,6%, en meðaltal fasteignaveðlána í Þýskalandi er um 3,7%; yfir líftíma 25 ára láns þýðir þetta að íslenskir lántakendur greiða á heildina litið um þrisvar sinnum til fjórum sinnum meira í vexti.
Enska frumtextinn
As of March 2026, the Central Bank of Iceland's key interest rate stands at 7.50%, having been raised by 0.25 percentage points on 18 March 2026 — reversing a cutting cycle that had brought rates from 9.25% down to 7.25%. The ECB deposit facility rate is 2.00% (after cuts from 4.00% beginning June 2024). The spread is 5.50 percentage points. Icelandic non-indexed mortgage rates range from approximately 8.15% to 10.6%, while indexed (inflation-linked) mortgage rates are approximately 4.1% in real terms. In Germany, average mortgage rates are approximately 3.7%. Iceland's inflation (HICP) was 5.2% in February 2026, compared to 1.9% in the eurozone. Over the life of a 25-year mortgage, the difference in total interest paid between Iceland's rates (approximately 9%) and a typical eurozone rate (approximately 3.5%) means Icelandic borrowers pay roughly 3–4 times more in total interest costs.
Heimild
Central Bank of Iceland; ECB; Eurostat HICP
Seðlabanki Íslands er opinber peningamálastofnun með ábyrgð á peningastefnu og fjármálastöðugleika; Seðlabanki Evrópu (ECB) er seðlabanki evrusvæðisins; Eurostat er tölfræðiskrifstofa Evrópusambandsins.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Í íslenska kerfinu með verðtryggð lán er höfuðstóll lánsins tengdur við vísitölu neysluverðs (VNV), sem þýðir að raunvextir eru lægri en nafnvextir á óverðtryggðum lánum, en heildarendurgreiðsla fer eftir þróun verðbólgu. Samanburðurinn á 3–4 sinnum hærri heildarvöxtum miðast við nafnvexti óverðtryggðra lána; verðtryggð lán eru ódýrari en bera verðbólguáhættu. Vaxtamunurinn endurspeglar að hluta til hærri verðbólguvæntingar á Íslandi og áhættuálag vegna gjaldmiðilsins, sem myndi ekki hverfa sjálfkrafa við upptöku evru – Maastricht-skilyrðin krefjast samleitni fyrst. Vaxtalækkanir Seðlabanka Evrópu (ECB) árin 2024–2025 minnkuðu vaxtamuninn frá hámarki sínu árið 2023, sem var um 5,25 prósentustig.
Notuð í greiningum (27)
32. þáttur: Kosningabaráttan á fullu Silfrið (RÚV)
- Staðfest Styður Seðlabankinn hækkaði vexti í fyrsta sinn í tvö og hálft ár.
Ætla sér að tryggja yfirráð Íslands Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Hvert prósent í lægri vöxtum vegna upptöku evru myndi skila 32 milljörðum króna í lægri vexti
- Staðfest Styður Stýrivextir á Íslandi eru almennt 3–5 prósentustigum hærri en á evrusvæðinu
Bókaspjall: Frelsið eftir Mill með Hannesi Hólmsteini Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Verðbólga á Íslandi mælist 5,4% samkvæmt Hagstofunni.
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi mælist 5,2%.
- Óstutt Andmælir Meginvextir Seðlabanka Íslands eru 7,25%.
EES fyrir fyrirtækin, ESB fyrir fólkið? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Meginvextir Seðlabanka Íslands eru 7,75%.
Efnahagslegur raunveruleiki: Ísland dregst enn frekar aftur úr smáríkjum innan ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Stýrivextir á Íslandi eru 7,5% en stýrivextir í evruríkjum eru 2,15%, í Danmörku 1,60% og í Svíþjóð 1,75% — munurinn er yfir 6%.
- Að hluta staðfest Styður Langtímavaxtamunur milli ESB og Íslands hefur að meðaltali verið á bilinu 4–6% en skammtímavaxtamunur frá 4% upp í 16% frá stofnun evrunnar árið 2002.
- Að hluta staðfest Styður Vextir af húsnæðislánum innan ESB eru að meðaltali 3,37% (ECB, 2026) en um 9% á Íslandi.
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi er 5,2% (OECD, janúar 2026) en í samanburðarríkjum ESB er hún á bilinu 0,5%–2,5%.
- Að hluta staðfest Styður Kostnaður almennings og fyrirtækja er mun meiri á Íslandi en í samanburðarríkjunum vegna hærri stýrivaxta, og rekstrarumhverfi og samkeppnisstaðan eru að sama skapi verri.
Ekki nefna vextina! DV
- Þarfnast samhengis Andmælir Munurinn á húsnæðisvaxtastigi Íslands og Þýskalands er 7,35 prósentustig.
- Óstutt Andmælir Seðlabanki Evrópu hefur nýlega lækkað stýrivexti og eru þeir um 4%.
ESB aðild er óskynsamleg frá efnahagslegu sjónarmiði Vísir
- Að hluta staðfest Styður Vaxtamunur á milli Íslands og ESB hefur sveiflast mjög á síðustu tveimur áratugum og er mikill um þessar mundir.
- Óstutt Andmælir Vextir í Evrópuríkjum sem standa utan ESB eru almennt ekki hærri en hjá löndum innan þess.
- Að hluta staðfest Styður Mikil hækkun húsnæðis- og launakostnaðar ásamt vaxandi ríkisútgjöldum eru helstu ástæður þess að vaxtastig er hátt á Íslandi.
- Staðfest Styður Raunvextir íslenskra ríkisbréfa hafa verið hærri en í evrulöndunum.
ESB-aðild geti knúið umbætur á vinnumarkaðsmódelinu Viðskiptablaðið
- Óstutt Andmælir Verðbólga á Íslandi mældist 5,4% í mars 2026.
Evran er varanleg lausn vidreisn
- Að hluta staðfest Styður Vaxtamunur milli Íslands og evrusvæðisins er um fimm prósentustig.
Fer eins fyrir stjórnmálaferli Kristrúnar og Jóhönnu Viðskiptablaðið
- Að hluta staðfest Styður Verðbólgan er 5,4% (í mars 2026).
Greið leið til lækkunar stýrivaxta Vísir
- Óstutt Andmælir Allt stefnir í að stýrivextir Seðlabankans hækki á næsta vaxtaákvörðunardegi í maí að óbreyttu
- Að hluta staðfest Styður Hvert prósentustig í stýrivöxtum skilar tugum þúsunda króna lægri mánaðarlegri afborgun af húsnæðisláni
Hvað býðst bændum? Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Vaxtakjör landbúnaðarlána Byggðastofnunar eru í kringum 10%.
- Að hluta staðfest Styður Meðal vaxtakostnaður bænda í löndum Evrópusambandsins er 6%, sem er um 40% lægri en á Íslandi.
Innganga í ERM II Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Verðbólgumarkmiðið er innflutt og hannað fyrir mun stærri hagkerfi en íslenska og hefur ekki getað tryggt vaxtastig og verðbólgu í takti við evrusvæðið.
- Staðfest Styður Ef núverandi peningastefna gildir er hætt við að dvöl Íslands í ERM II verði lengri en tvö ár.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Vextir eru þrisvar sinnum lægri hjá ESB-löndum en á Íslandi.
- Staðfest Styður Vaxtastig er mismunandi milli aðildarríkja ESB; til dæmis er vaxtastig í Ungverjalandi annað en í Hollandi.
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi er um 5%.
Króatía sem viðvörunarsaga Blog.is
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi hefur verið í kringum 5–5,4% fyrstu mánuði ársins 2026.
- Að hluta staðfest Styður Nafnvextir á Íslandi eru 9–10% á meðan þeir eru 3–4% á evrusvæðinu.
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi var um 5,1% í maí 2026.
Sérhagsmunir eða almannahagur Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir bankar hafa skilað miklum hagnaði á undanförnum árum í umhverfi hárra vaxta og verðbólgu með verðtryggðri íslensku krónu.
Sérlausn Íra reyndist gagnslaus Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Verðbólga á Íslandi fór yfir 5% í upphafi árs 2026, meðal annars vegna skattahækkana ríkisstjórnarinnar tengdum bifreiðum.
- Að hluta staðfest Styður Verðbólga á Íslandi mælist 5,2% í janúar 2026.
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi fór í 5,4% í mars 2026.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir húsnæðisvextir eru 9 til 10% á ári.
- Að hluta staðfest Styður Vextir af fasteignalánum á Íslandi eru töluvert hærri en í Danmörku og öðrum löndum Evrópusambandsins.
Staðreyndir um stöðuna Viðreisn
- Að hluta staðfest Styður Munur á evrópskum og íslenskum stýrivöxtum er 5,75 prósentustig.
- Að hluta staðfest Styður Stýrivextir Seðlabanka Evrópu hafa umtalsverð áhrif á stýrivaxtastig á Íslandi.
- Að hluta staðfest Styður Varfærið mat er að vextir lækki um 3 til 4 prósentustig við upptöku evru.
- Að hluta staðfest Styður Vaxtalækkun upp á 3–4% við upptöku evru myndi þýða hundruð milljarða króna í sparnað á ári.
Þarf Ísland að vera dýrasta land í heimi? Vísir
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi er nú við 5 prósent.
- Að hluta staðfest Styður Vaxtakostnaður heimila á Íslandi er margfalt hærri en hjá nágrannalöndum.
Þjóð í vaxtafjötrum hafta Vísir
- Að hluta staðfest Styður Íslensk fjölskylda greiðir umtalsvert hærra hlutfall ráðstöfunartekna í vexti en sambærileg fjölskylda á Norðurlöndunum.
Thomas Möller: Búa tvær þjóðir í landinu okkar? DV
- Að hluta staðfest Styður Óverðtryggðir vextir á Íslandi eru um 9%.
- Staðfest Styður Húsnæðisvextir í evrulöndum eru í kringum 3%.
- Að hluta staðfest Styður Meðalheimilið borgar um 300 þúsund krónum meira á mánuði í vexti en heimili í evrulandi af meðalháu húsnæðisláni sem eru um 500 þúsund fyrir skatta.
Þorgerður Katrín: Svona gæti ESB-aðild lækkað vexti Íslendinga – „Hundruð milljarða í sparnað á ári“ DV
- Að hluta staðfest Styður Munur á evrópskum stýrivöxtum og íslenskum stýrivöxtum er 5,75%
- Að hluta staðfest Styður Stýrivextir Seðlabanka Evrópu hafa umtalsverð áhrif á stýrivaxtastig á Íslandi
Þorsteinn Pálsson skrifar: Sálarástand sem Þórbergur kallaði: Ruglandi DV
- Að hluta staðfest Styður Gengisstöðugleiki krónunnar er greiddur með 3,5% raunvöxtum, sem þýðir að nafnvextir komast ekki mikið niður fyrir 6% þegar best lætur.
- Að hluta staðfest Styður Ísland borgar hærra gjald en nokkur önnur vestræn þjóð fyrir stöðugt gengi, mælt í raunvöxtum.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Vextir á húsnæðislánum og fyrirtækjalánum í evrulöndum eru almennt mun lægri en á Íslandi.
Víkingalottóauglýsingar ESB-sinna Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Vaxtaprósenta í ESB-ríkjum er misjöfn og ekki hægt að setja jafngildismerki milli vaxta og aðildar eða myntar.
Vill fresta atkvæðagreiðslunni til að greiða fyrir vaxtalækkun Vísir
- Staðfest Styður Verðbólga á Íslandi var 5,2 prósent í febrúar 2026.