← Til baka á Heimildir
CURR-DATA-017 Sérfræðigreining Miðlungs
Gjaldmiðill Efnahagslegt
ESB-aðild ein og sér hefði takmörkuð áhrif á verðlag á Íslandi þar sem efnahagsreglur EES eru þegar í gildi, en evrusvæðisaðild myndi gera þjóðhagsagaða Maastricht-viðmiðanna að skyldu — þar á meðal að ríkisskuldir séu undir 60% af VLF og verðbólga fari ekki meira en 1,5 prósentustigum yfir meðaltal þriggja lægstu evrulanda. Krónan þyrfti jafnframt að vera föst við evruna í að minnsta kosti tvö ár í gegnum ERM II áður en til evruþátttöku kæmi.
Enska frumtextinn

EU membership alone would have limited effect on Iceland's inflation, as EEA regulations regarding economic policy have largely already been adopted. Euro adoption would more significantly reduce inflation through Maastricht compliance requirements: public debt must remain below 60% of GDP (Iceland's was 111% at the time of writing in 2012), inflation cannot exceed 1.5 percentage points above the three lowest eurozone rates, and the króna would require a fixed exchange rate peg to the euro for minimum two years (ERM II) before adoption. Inflation reduction would come primarily from fiscal discipline requirements and exchange rate stability rather than from the currency itself.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Ólafur Margeirsson, doctoral student in economics, University of Exeter (2012)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um vísindaleg og félagsleg efni.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Skrifað árið 2012 þegar hlutfall skulda af vergri landsframleiðslu á Íslandi var 111% — það hefur lækkað verulega síðan (undir 70% á þriðja áratugnum). Greiningin á Maastricht-viðmiðunum er enn traust í grunninn en tilteknar tölur eru úreltar. Rökin fyrir því að kröfur um aga skipti meira máli en gjaldmiðillinn sjálfur eru viðtekin hagfræðileg skoðun en umdeild. Tveggja ára krafan um þátttöku í ERM II skapar viðkvæmt aðlögunartímabil þar sem Ísland myndi standa frammi fyrir spákaupmennskuþrýstingi á hálffast gengi.

Tengdar heimildir (3)

CURR-DATA-011 Gjaldmiðill

ESB-aðild felur í sér skyldu til að taka upp evru að lokum, nema sérstök undanþága sé samið um líkt og Danmörk gerði, og krafist er þess m.a. að verðlag, hallarekstur og skuldir uppfylli nákvæm samlægunarskilyrði. Sem dæmi um hugsanlegan tímalengd: Búlgaría gekk í ESB árið 2007 en tók upp evru árið 2026, 19 árum síðar.

 CURR-DATA-015 Gjaldmiðill

ESB-aðild ein og sér myndi hafa lítil áhrif á íslenskan húsnæðislánmarkað þar sem Ísland er þegar aðili að EES-samningnum, en evrusvæðisaðild gæti lækkað vexti um 3–4 prósentustig til lengri tíma litið. Verðtryggðar jafngreiðslulán eru einstæð hér á landi og myndu líklega hverfa með evruþátttöku þar sem verðtrygging er óþekkt á evrusvæðinu.

 CURR-DATA-016 Gjaldmiðill

Eftir evruinnleiðingu 2002 þjappaðist vaxtamunur milli evrulanda saman, en samlægingin reyndist blekking: lægir vextir kyntu undir lánabólur í Írlandi, Portúgal og Spáni, á meðan Grikkland og Ítalía duldu vandamál í opinberum rekstri. Maastricht-viðmiðin krefjast þess að langtímavextir séu ekki meira en tveimur prósentustigum hærri en meðaltal þriggja lágverðbólguríkja evrusvæðisins.

Notuð í greiningum (9)

Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir

  • Að hluta staðfest Styður ESB-aðild gæti þýtt aukinn stuðning við gengi íslensku krónunnar og dregið úr flökti á henni án þess að evra þurfi endilega að vera tekin upp.

Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn

  • Að hluta staðfest Styður Skilyrði fyrir inngöngu í myntbandalag ESB eru meðal annars að verðbólga megi ekki vera meiri en 1,5 prósentustigum yfir meðaltali þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna.
  • Að hluta staðfest Styður Skilyrði fyrir inngöngu í myntbandalag ESB eru að langtímavextir megi ekki vera meira en 2 prósentustigum hærri en að meðaltali í ríkjunum þremur sem hafa lægsta verðbólguna.

Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV

  • Að hluta staðfest Styður Ef Ísland tæki upp evruna þyrfti að vera með miklu harðari stjórn á ríkisfjármálum, launaákvörðunum á vinnumarkaði og fleiru

Hætta á sársaukafullri aðlögun án breytts módels Viðskiptablaðið

  • Staðfest Styður Samkvæmt ERM-II ferlinu verða ný aðildarríki ESB að sýna með óyggjandi hætti fram á að þau geti haldið þjóðhagslegu jafnvægi áður en þau taka upp evru.
  • Að hluta staðfest Styður Fyrirheitið um evruuppöku í kjölfar ESB-aðildar gæti mögulega skapað nægilegan hvata til þess að Íslendingar tækju á séríslenska verðbólguvanda.

Hvað gerist ef við segjum nei? Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Tengsl krónu við evrusamstarfið myndu hafa jákvæðar afleiðingar fyrir Ísland.

Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir

  • Staðfest Styður Maastricht-skilyrðin krefjast þess meðal annars að halli ríkissjóðs fari ekki yfir 3% af landsframleiðslu, heildarskuldir hins opinbera fari ekki yfir 60% af landsframleiðslu, verðbólga sé innan þröngra marka, langtímavextir innan viðmiða og gjaldmiðill hafi verið stöðugur innan ERM II í að minnsta kosti tvö ár.

INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is

  • Að hluta staðfest Styður ESB-aðild með evru tryggir lægri vexti, minni verðbólgu, lægra verðlag og afnám verðtryggingar.

Orðið á götunni: Börnin okkar eiga það skilið! DV

  • Að hluta staðfest Andmælir Frestun aðildarviðræðna við ESB myndi vinna gegn því að hér sé skapað ástand til að hægt sé að lækka vexti.

Þjóð í vaxtafjötrum hafta Vísir

  • Að hluta staðfest Andmælir ESB-aðild gæti lækkað vexti og matarverð á Íslandi.