CURR-DATA-017
Sérfræðigreining
Miðlungs
ESB-aðild ein og sér hefði takmörkuð áhrif á verðlag á Íslandi þar sem efnahagsreglur EES eru þegar í gildi, en evrusvæðisaðild myndi gera þjóðhagsagaða Maastricht-viðmiðanna að skyldu — þar á meðal að ríkisskuldir séu undir 60% af VLF og verðbólga fari ekki meira en 1,5 prósentustigum yfir meðaltal þriggja lægstu evrulanda. Krónan þyrfti jafnframt að vera föst við evruna í að minnsta kosti tvö ár í gegnum ERM II áður en til evruþátttöku kæmi.
Enska frumtextinn
EU membership alone would have limited effect on Iceland's inflation, as EEA regulations regarding economic policy have largely already been adopted. Euro adoption would more significantly reduce inflation through Maastricht compliance requirements: public debt must remain below 60% of GDP (Iceland's was 111% at the time of writing in 2012), inflation cannot exceed 1.5 percentage points above the three lowest eurozone rates, and the króna would require a fixed exchange rate peg to the euro for minimum two years (ERM II) before adoption. Inflation reduction would come primarily from fiscal discipline requirements and exchange rate stability rather than from the currency itself.
Heimild
Vísindavefurinn — Ólafur Margeirsson, doctoral student in economics, University of Exeter (2012)
Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um vísindaleg og félagsleg efni.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Skrifað árið 2012 þegar hlutfall skulda af vergri landsframleiðslu á Íslandi var 111% — það hefur lækkað verulega síðan (undir 70% á þriðja áratugnum). Greiningin á Maastricht-viðmiðunum er enn traust í grunninn en tilteknar tölur eru úreltar. Rökin fyrir því að kröfur um aga skipti meira máli en gjaldmiðillinn sjálfur eru viðtekin hagfræðileg skoðun en umdeild. Tveggja ára krafan um þátttöku í ERM II skapar viðkvæmt aðlögunartímabil þar sem Ísland myndi standa frammi fyrir spákaupmennskuþrýstingi á hálffast gengi.
Notuð í greiningum (24)
„Alger misskilningur að verðbólga lækki sjálfkrafa með ESB eða evru“ vb
- Staðfest Styður Það er algjör misskilningur að verðbólga lækki sjálfkrafa ef ríki gengur í Evrópusambandið eða myntbandalagið og tekur upp evru.
Beitir sér ekki sérstaklega fyrir því að spurningunni verði breytt Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild gæti þýtt aukinn stuðning við gengi íslensku krónunnar og dregið úr flökti á henni án þess að evra þurfi endilega að vera tekin upp.
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður Skilyrði fyrir inngöngu í myntbandalag ESB eru meðal annars að verðbólga megi ekki vera meiri en 1,5 prósentustigum yfir meðaltali þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna.
- Að hluta staðfest Styður Skilyrði fyrir inngöngu í myntbandalag ESB eru að langtímavextir megi ekki vera meira en 2 prósentustigum hærri en að meðaltali í ríkjunum þremur sem hafa lægsta verðbólguna.
Evran er varanleg lausn vidreisn
- Að hluta staðfest Styður Uppfylling Maastricht-skilyrðanna myndi skila Íslandi lægri vöxtum en er ekki varanleg lausn.
Evruskýrslan án skýrrar niðurstöðu Morgunblaðið
- Staðfest Styður Skýrslan heldur ekki fram að evruupptaka myndi sjálfkrafa lækka vexti, verðbólgu eða jafna sveiflur í íslensku hagkerfi.
- Að hluta staðfest Styður Við evruupptöku yrði samkeppnistaðan bætt með meiri framleiðni, minni hagnaði, auknu atvinnuleysi eða beinni lækkun raunlauna í stað gengislækkunar.
- Að hluta staðfest Styður Evruupptaka krefst samhliða meiri aga í ríkisfjármálum, breytinga á vinnumarkaði og öflugrar þjóðhagsvarúðar til að skila fullum ávinningi.
Fjötrar örmyntar: Kostnaðurinn við krónuna „verulegur“ og „margþættur“ Kratinn (Ungir jafnaðarmenn)
- Að hluta staðfest Andmælir Stöðugur og traustur gjaldmiðill skilar miklum ávinningi til lengri tíma og er sóknarfæri með ESB-aðild.
FYRIR ÞAÐ FYRSTA ÞÁ FYLGIR UPPTAKA EVRU EKKERT ESB AÐILD Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Það eru verulega ströng efnahagsleg skilyrði sem þarf að uppfylla til að landið verði samþykkt inn í evrusvæðið, og það gæti tekið Íslandi 10–20 ár að uppfylla þessi skilyrði.
Gylfi Magnússon: Eini raunhæfi kosturinn er ESB og evra DV
- Að hluta staðfest Styður Ef Ísland tæki upp evruna þyrfti að vera með miklu harðari stjórn á ríkisfjármálum, launaákvörðunum á vinnumarkaði og fleiru
Hætta á sársaukafullri aðlögun án breytts módels Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Samkvæmt ERM-II ferlinu verða ný aðildarríki ESB að sýna með óyggjandi hætti fram á að þau geti haldið þjóðhagslegu jafnvægi áður en þau taka upp evru.
- Að hluta staðfest Styður Fyrirheitið um evruuppöku í kjölfar ESB-aðildar gæti mögulega skapað nægilegan hvata til þess að Íslendingar tækju á séríslenska verðbólguvanda.
Hvað gerist ef við segjum nei? Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Tengsl krónu við evrusamstarfið myndu hafa jákvæðar afleiðingar fyrir Ísland.
Hvað kostar möguleg aðild Íslands að Evrópusambandinu? Vísir
- Staðfest Styður Maastricht-skilyrðin krefjast þess meðal annars að halli ríkissjóðs fari ekki yfir 3% af landsframleiðslu, heildarskuldir hins opinbera fari ekki yfir 60% af landsframleiðslu, verðbólga sé innan þröngra marka, langtímavextir innan viðmiða og gjaldmiðill hafi verið stöðugur innan ERM II í að minnsta kosti tvö ár.
Innganga í ERM II Heimildin
- Staðfest Styður Ísland þarf að vera að lágmarki tvö ár í ERM II áður en hægt er að taka upp evru.
- Staðfest Styður Maastricht-skilyrðin fela í sér lága verðbólgu, lága vexti, jöfnuð í ríkisfjármálum og skuldahlutfall hins opinbera undir 60% af VLF ásamt gengisstöðugleika í eitt ár.
INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild með evru tryggir lægri vexti, minni verðbólgu, lægra verðlag og afnám verðtryggingar.
Jón Sigurðsson forseti skrifar bréf til Íslendinga á því herrans ári 2026 Blog.is
- Að hluta staðfest Andmælir Aðild að ESB myndi þýða stöðugleika í öðrum gjaldmiðli (evru) en á kostnað fullveldis
Króna eða evra? Umræða sem á skilið meira en slagorð Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Seðlabankastjóri Ásgeir Jónsson lagði áherslu á að leiðin að lægri vöxtum væri í grundvallaratriðum sú sama hvort sem Ísland væri með krónu eða evru
- Að hluta staðfest Styður Seðlabankastjóri Ásgeir Jónsson taldi að háir vextir séu ekki fyrst og fremst afleiðing gjaldmiðilsins sjálfs heldur þróunar í raunhagkerfinu
Leiðin að lægri vöxtum sé sú sama með krónu og evru Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland getur ekki tekið upp evruna án djúpstæðra umbóta á stofnanakerfi sínu, sérstaklega á vinnumarkaðnum.
- Að hluta staðfest Styður Leiðin að lægri vöxtum á Íslandi er sú sama hvort sem Ísland heldur krónunni eða tekur upp evruna.
„Munum aldrei“ geta tekið upp evru nema koma vinnumarkaðinum fyrst í lag Vísir
- Staðfest Styður Samkvæmt ERM-II ferlinu verða ný aðildarríki að sýna fram á að þau geti haldið þjóðhagslegu jafnvægi áður en evra er tekin upp.
Opinn tékki með fullveldið að veði Vísir
- Staðfest Styður Til þess að taka upp evruna þarf ríki að uppfylla Maastricht-skilyrði og ferli það tekur að lágmarki 2 ár.
Orðið á götunni: Börnin okkar eiga það skilið! DV
- Að hluta staðfest Andmælir Frestun aðildarviðræðna við ESB myndi vinna gegn því að hér sé skapað ástand til að hægt sé að lækka vexti.
Staðreyndir um stöðuna Viðreisn
- Staðfest Styður Til að taka upp evru þarf Ísland að uppfylla skilyrði ERM II.
Tékkar hætta aðlögun að evrunni RÚV
- Staðfest Styður Til þess að taka upp evru þurfa ríki að uppfylla Maastricht-skilyrðin, sem lúta meðal annars að verðbólgu, vöxtum, stöðugleika í gengismálum, afkomu hins opinbera og skuldum þess.
Þjóð í vaxtafjötrum hafta Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-aðild gæti lækkað vexti og matarverð á Íslandi.
Þorgerður Katrín: Svona gæti ESB-aðild lækkað vexti Íslendinga – „Hundruð milljarða í sparnað á ári“ DV
- Staðfest Styður Innganga í ESB og upptaka evru er engin töfralausn — Ísland þarf sjálft að leysa verðbólguvandann sama hvaða gjaldmiðil er notaður
Víkingalottóauglýsingar ESB-sinna Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Stöðugleiki, lægri vextir og lægri verðbólga eru skilyrði sem ESB setur fyrir upptöku evru — þetta er forsenda evruaðildar en ekki afleiðing hennar.