Ögmundur Jónasson
StjórnmálafólkFyrrverandi ráðherra
Fyrrverandi ráðherra — andvíg/ur ESB-aðild.
Þingvirkni um ESB-mál
Ræður á Alþingi um ESB- og Evrópumál.
Sjá þingræður →Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (5)
Að hluta staðfest Evrópusamvinna þróaðist frá einföldu viðskipta- og tollabandalagi í sífellt ólýðræðislegra skrifræðisbákn. Umorðað Fullveldi
þróunin frá einföldu viðskipta- og tollabandalagi að sífellt ólýðræðislegra skrifræðisbákni hefur verið augljós þeim er sjá vilja.
Staðfest er að ESB hefur þróast úr viðskipta- og tollabandalagi í víðtækt pólitískt samband — SOV-LEGAL-030 lýsir yfirþjóðlegum einkarétti ESB á sviðum eins og tollastefnu, samkeppni og sjávarútvegi, og SOV-LEGAL-032 staðfestir tilfærslu á viðskiptaeignarhaldi. TRADE-DATA-026 sýnir að 80% aðila BusinessEurope-könnunar telja samkeppnisstöðu hafa versnað, m.a. vegna reglubyrði. Hins vegar er lýsingin «ólýðræðislegt skrifræðisbákn» gildishlaðin einföldun: SOV-LEGAL-031 útskýrir að aukin samvinnu-kerfi veita sveigjanleika, og Evrópuþingið — beint kjörið — hefur fengið aukið vald með hverjum sáttmálabreytingum. Fullyrðingin endurspeglar raunverulega þróun en sleppir lýðræðislegri þróun stofnana ESB.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin nefnir ekki aukið vald Evrópuþingsins (beint kjörið frá 1979), innleiðingu borgaraframkvæmda (citizen initiatives), eða gagnsæisreglur sem styrktar hafa verið. Þróunin hefur bæði dýpkað yfirþjóðlega valdaframsal og aukið lýðræðisleg aðhaldstæki — báðar hliðar vantar í fullyrðinguna.
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið
Að hluta staðfest Árið 2009 náðu öfl sem studdu ESB-aðild Íslands að hefja aðildarviðræður við ESB. Umorðað Fordæmi
árið 2009 gekk meira að segja svo langt að þessi öfl náðu að hefja svokallaðar aðildarviðræður við ESB.
Heimildir staðfesta að Ísland sótti um ESB-aðild 16.–17. júlí 2009 (PREC-HIST-005, EEA-DATA-009, SOV-DATA-023). Formlegar viðræður hófust þó ekki fyrr en í júlí 2010, ekki 2009 eins og fullyrðingin gefur til kynna. Aðgreiningin skiptir máli: árið 2009 var umsóknin lögð fram en aðildarviðræður hófust ári síðar. PREC-HIST-005 bendir einnig á að ákvörðunin var í skugga fjármálahrunsins þegar stuðningur við ESB-aðild náði hámarki (~60%).
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin greinir ekki á milli umsóknar (2009) og upphaf viðræðna (2010). Stuðningur við ESB var krisutengdur samkvæmt POLL-DATA-009 — toppurinn í 55–60% var bundinn fjármálakreppunni en dvínaði hratt eftir bata.
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið
Staðfest Stjórnvöld létu ekki fara fram þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort hefja skyldi aðildarviðræður við ESB árið 2009, heldur sögðu einungis að kosið yrði um niðurstöðuna. Umorðað Fullveldi
Ekki þótti stjórnvöldum þá rétt að spyrja þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu hvort henni þætti rétt að farið, en létu nægja að segja að kosið yrði um niðurstöðuna.
POLITICAL-DATA-011 staðfestir að ríkisstjórnin 2009–2013 skuldbatt sig til þjóðaratkvæðagreiðslu um endanlegan aðildarsamning, ekki um hvort hefja skyldi viðræður. Heimildin nefnir sérstaklega: «The 2009 coalition committed to a referendum on any final accession treaty (which was never reached), not on whether to start negotiations.» SOV-DATA-023 styður þetta — umsóknin var lögð fram með fyrirheitinu um kosningu um niðurstöðuna. Aðgreiningin á milli þjóðaratkvæðagreiðslu um upphaf viðræðna og um lokasamning er skýr í heimildunum.
Samhengi sem vantar
Heimildir nefna einnig að núverandi ríkisstjórn (2026) hefur breytt nálguninni — nú er spurt um hvort halda eigi áfram viðræðum, ekki aðeins um lokasamning (SOV-DATA-006). Þetta er nýjung miðað við 2009-fordæmið og vert samhengis.
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið
Að hluta staðfest Aðildarviðræðurnar við ESB komust aldrei að niðurstöðu vegna þess að samningamenn Íslands og ESB þorðu ekki að opna þá málaflokka sem vitað var að myndu skapa vandkvæði — sjávarútveg og landbúnað. Umorðað Fordæmi
Sem reyndar varð aldrei komist að vegna þess að hvorki samningamenn okkar né ESB þorðu að opna þá málaflokka sem vitað var að brjóta myndu á, sem voru auðvitað sjávarútvegur- og landbúnaðarmál.
Rétt er að viðræðurnar komust aldrei að niðurstöðu og að sjávarútvegur (kafli 13) og landbúnaður (kafli 11) voru aldrei opnaðir (EEA-DATA-009, AGRI-LEGAL-003, PREC-DATA-037). Þó er fullyrðingin of einföld í orsökum. AGRI-DATA-018 og SOV-DATA-023 benda til þess að innri pólitískar deilur á Íslandi hafi átt stóran þátt — Ísland lagði til dæmis aldrei fram samningastöðu í landbúnaðarmálum. Viðræðunum var síðan frestað af pólitískum ástæðum eftir kosningarnar 2013, ekki vegna þess eins að erfiðustu kaflarnir voru óopnaðir. Fleiri kaflar en sjávarútvegur og landbúnaður voru aldrei opnaðir — m.a. svæðisstefna (kafli 22) og fjárlög (kafli 33).
Samhengi sem vantar
Viðræðunum var frestað vegna kosningaúrslita 2013 og nýrrar miðhægri-ríkisstjórnar, ekki eingöngu vegna óopnaðra kafla. AGRI-DATA-018 nefnir 6–8 kafla sem aldrei voru opnaðir, ekki aðeins tvo. EEA-DATA-014 bendir á að Hagfræðistofnun HÍ komst að þeirri niðurstöðu að raunveruleg niðurstaða í sjávarútvegi og landbúnaði hefði aðeins fengist í gegnum raunverulegar viðræður.
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið
Að hluta staðfest Þrýstingur á að koma Íslandi inn í ESB hefur lengi verið nokkur og hefur gengið þvert á bakka á síðustu 20 árum. Fullyrt Flokkastefnur
Þrýstingur á að koma Íslandi inn í Evrópusambandið hefur lengi verið nokkur, einkum frá öflum sem virðast hafa litla trú á að Íslendingar ráði við það verkefni að vera fullvalda þjóð. Um þverbak hefur þó keyrt með hann á síðustu 20 árum
Heimildir staðfesta að ESB-stuðningur hefur sveiflast verulega í tvo áratugi. POLL-DATA-004 sýnir stuðning frá ~55% (2009) niður í ~25% (2013) og aftur upp í ~45% (2025). POLL-DATA-009 tengir sveiflurnar við efnahagsástand — hærri stuðningur í kreppu, minni í bataskeiðum. POL-DATA-006 staðfestir þverpólitískan stuðning og andstöðu sem gengur þvert á flokkalínur. Fullyrðingin um «þverbak» á sér nokkra stoð í langtíma-þróuninni þar sem stuðningur var í lægð á tímabilinu 2013–2022, en síðan hefur stuðningur aukist aftur og nálgast nú 45%. Orðalagið «þvert á bakka» er þó of afdráttarlaust — stuðningurinn hefur ekki minnkað stöðugt heldur sveiflast eftir aðstæðum.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-001 sýnir að stuðningur hefur verið í vexti frá 2022 og nálgast 45% — þetta stangast á við myndina af viðvarandi «þverbaki». Þjóðaratkvæðagreiðslan 2026 er sjálf vísbending um að ESB-stuðningur er nú nægilega sterkur til að knýja fram formlega kosningu. POLL-DATA-010 bendir einnig á að spurningaorðalag hefur veruleg áhrif á mældan stuðning (allt að 10 prósentustigum).
Ný samtök um andstöðu gegn Evrópusambandinu Bændablaðið