Halldór Runólfsson
EinstaklingurFyrrverandi yfirdýralæknir
Fyrrverandi yfirdýralæknir — andvíg/ur ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (6)
Að hluta staðfest Frjálst flæði lifandi dýra er meginregla innan Evrópusambandsins og lifandi dýr falla undir fjórfrelsið. Tilvitnað EES/ESB-löggjöf
Lifandi dýr falla undir þetta fjórfrelsi. Þannig að það er lítið sem ekkert sem menn geta gert í því þegar flytja á dýr frá einu landi í annað innan Evrópusambandsins.
Lifandi dýr falla undir frjálst flæði vara samkvæmt TFEU og EEA-LEGAL-003 staðfestir að fjórfrelsið nái til vöru, þjónustu, fjármagns og fólks. Þó er fullyrðingin of víð þegar hún segir að «lítið sem ekkert» verði gert — ESB-aðildarríki viðhalda ströngum dýraheilbrigðisreglum og geta sett takmarkanir á grundvelli lýðheilsu og dýraheilbrigðis samkvæmt TFEU 36. gr. Innri markaðsreglur krefjast samræmds heilbrigðiseftirlits, en banna ekki sjúkdómavarnir eða sóttvarnaaðgerðir.
Samhengi sem vantar
ESB-reglur heimila aðildarríkjum takmarkanir á innflutningi lifandi dýra á grundvelli dýraheilbrigðis og sóttvarna (TFEU 36. gr.). Fullyrðingin gefur ranga mynd af því að engin stjórntæki séu til staðar — mörg ESB-ríki viðhalda ströngum heilbrigðiskröfum við innflutning búfjár.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið
Að hluta staðfest Í aðildarviðræðunum 2009–2013 bar málið um frjálst flæði lifandi dýra til Íslands hart á milli aðila. Umorðað Fordæmi
Halldór sat í samninganefnd Íslands í aðildarviðræðum við Evrópusambandið á árunum 2009–2013 og segir málið hafa verið eitt af þeim sem hart var tekist á um.
EEA-DATA-013 staðfestir að bann við innflutningi lifandi dýra var skilgreint sem «non-negotiable» í samningastöðu Íslands og AGRI-DATA-018 sýnir að landbúnaðarkaflinn (kafli 11) var aldrei opnaður vegna pólitísks næmis. Þetta bendir til deilna um efnið. Hins vegar var kaflinn aldrei opnaður formlega, svo ekki liggur fyrir hvort deilt var beint við ESB um lifandi dýr — deilurnar voru að hluta innlendar milli hagsmunaaðila.
Samhengi sem vantar
Kafli 11 (landbúnaður) og kafli 12 (matvælaöryggi) voru aldrei opnaðir til viðræðna, svo formlegar deilur við ESB um lifandi dýr áttu sér ekki stað. AGRI-DATA-018 bendir til þess að innlendir ágreiningspunktar milli bænda, samningahóps og stjórnmálaflokka hafi ráðið mestu.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið
Að hluta staðfest Íslenski markaðurinn er svo lítill að hann skiptir ESB engu máli í samningum, sem gæti auðveldað undanþágur. Tilvitnað Landbúnaður
Í fyrsta lagi skiptir íslenski markaðurinn þá engu máli, hann er svo lítill. Og í öðru lagi eru þessar sérkröfur ekki fordæmi sem önnur lönd geta byggt á. Við erum algjörlega einstakir.
TRADE-DATA-022 staðfestir að Ísland er efnahagslega mjög lítið (VLF um 25 milljarðar evra, 390 þúsund íbúar) og að aðild þess hefði «minimal impact» á heildarhagkerfi ESB. Röksemdafærslan um að smæð auðveldi undanþágur er hins vegar of einföld. EEA-DATA-014 bendir til þess að varanlegar undanþágur frá kjarnaregluverki ESB séu ólíklegar, og EEA-LEGAL-021 undirstrikar að regluverkið sé ekki samningshæft í efni. Smæð eykur ekki sjálfkrafa samningsstöðu.
Samhengi sem vantar
Þótt Ísland sé lítið gæti ESB haft áhyggjur af fordæmisáhrifum — undanþága sem veitt er einu ríki gæti verið notuð sem fordæmi af öðrum. TRADE-DATA-022 nefnir að ESB hefur ekki virkt hagsmuna af aðild Íslands, sem gæti bæði styrkja og veikja samningsstöðu.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið
Að hluta staðfest Sérkröfur Íslands um lifandi dýr myndu ekki skapa fordæmi sem önnur ESB-ríki geta byggt á, vegna einstakrar stöðu landsins. Tilvitnað Landbúnaður
Og í öðru lagi eru þessar sérkröfur ekki fordæmi sem önnur lönd geta byggt á. Við erum algjörlega einstakir.
Rök Halldórs um einstöðu Íslands eiga við að vissu leyti — EEA-DATA-013 undirstrikar sérstöðu Íslands sem eyja með sjúkdómalausan búfjárstofn og einangraðar erfðalinur. AGRI-LEGAL-002 sýnir fordæmi þar sem Finnland og Svíþjóð fengu sérákvæði (142. gr.) sem önnur ríki hafa ekki notað sem fordæmi til stækkunar. Á hinn bóginn er grundvallarregla ESB-réttar að undanþágur skapa fordæmi — EEA-LEGAL-021 leggur áherslu á að regluverkið sé ekki samningshæft og ESB gætir fordæmisáhrifa.
Samhengi sem vantar
Fordæmisáhrif eru alltaf viðkvæmt mál í ESB-samningum. Þótt staða Íslands sé óvenjuleg þá hefur ESB sýnt mikla varkárni við að veita undanþágur sem gætu orðið viðmiðun annarra. Hún er skoðun sem byggir á rökstuðningi, ekki staðreynd sem hægt er að sannreyna.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið
Að hluta staðfest Frjálst flæði lifandi dýra til Íslands myndi óhjákvæmilega leiða til innflutnings alvarlegra dýrasjúkdóma og valda íslenskum landbúnaði og fæðuöryggi óbærilegu tjóni. Umorðað Landbúnaður
Slíkt, segir hann, myndi óhjákvæmilega leiða til innflutnings alvarlegra dýrasjúkdóma og valda íslenskum landbúnaði og fæðuöryggi óbærilegu tjóni.
Áhætta af innflutningi dýrasjúkdóma til Íslands er raunveruleg og vel rökstudd — EEA-DATA-013 staðfestir sjúkdómalausa stöðu íslensks búfjár og samningastöðu Íslands um innflutningsbann. AGRI-DATA-009 sýnir að áhrif á bændatekjur gætu orðið 30–50%. Orðalagið «óhjákvæmilega» og «óbærilegu» er þó of afdráttarlaust. ESB-aðildarríki viðhalda dýraheilbrigðiseftirliti og sjúkdómaspjöld eru ekki óhjákvæmileg afleiðing aðildar — þau ráðast af umfangi innflutnings og heilbrigðisaðgerðum.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin notar orðalagið «óhjákvæmilega» sem gefur í skyn algilda vissu. Áhættan er raunveruleg en háð því hvort og hvernig innflutningur yrði framkvæmdur — ESB-reglur heimila dýraheilbrigðiseftirlit og sóttvarnaraðgerðir. AGRI-DATA-009 bendir til efnahagsáhrifa, en þau tengjast tollalækkun fremur en sjúkdómum.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið
Að hluta staðfest Halldór Runólfsson telur raunhæft að Ísland fái varanlegar undanþágur á frjálsu flæði lifandi dýra í ESB-aðildarviðræðum. Umorðað Landbúnaður
Engu að síður telur hann raunhæft að Ísland geti fengið varanlegar undanþágur í þessu efni.
Fullyrðingin er skoðun Halldórs en heimildir veita blæbrigðaríka mynd. EEA-DATA-013 sýnir að samningastaðan taldi innflutningsbannið «non-negotiable» og ESB-reglur banna ekki sjúkdómavarnir — sem styður bjartsýni. Á hinn bóginn sýnir EEA-DATA-014 að Hagfræðistofnun HÍ taldi varanlegar undanþágur frá kjarnaregluverki ólíklegar, og AGRI-LEGAL-004 staðfestir að ekkert ESB-ríki hefur fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegri landbúnaðarstefnu. Fordæmin eru takmörkuð við viðbótarstuðning (142. gr.), ekki undanþágur.
Samhengi sem vantar
Lykilmunur er á «undanþágu» (permanent opt-out) og «sérákvæði» (special provision). Finnland og Svíþjóð fengu sérákvæði (142. gr.) sem bætti við stuðning, en þau fylgja engu að síður sameiginlegri landbúnaðarstefnu að fullu. Varanlegar undanþágur hafa ekki verið veittar nýjum aðildarríkjum síðan Króatía gekk í ESB 2013.
Varar við því að samþykkja frjálst flæði lifandi dýra Bændablaðið