Óvíst um afdrif umsóknar
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Ekki hefur komið til tals á vettvangi ríkisstjórnarinnar hvað verði um aðildarumsókn Íslands að ESB ef þjóðin hafnar því að halda aðildarviðræðum áfram. Fullveldi
Kristrún Frostadóttir játar að það hafi ekki komið til tals á vettvangi ríkisstjórnarinnar og treysti sér ekki til að segja af eða á um það hvort umsóknin yrði þá dregin til baka í eitt skipti fyrir öll eða hlé gert á viðræðum, svo taka mætti þær upp aftur síðar.
Fullyrðing: Ekki hefur komið til tals á vettvangi ríkisstjórnarinnar hvað verði um aðildarumsókn Íslands að ESB ef þjóðin hafnar því að halda aðildarviðræðum áfram.
Heimildir staðfesta að umsókn Íslands frá 2009 er enn formlega í gildi samkvæmt ESB, og að staða hennar hefur verið umdeild síðan 2015 — PARTY-DATA-011 og POLITICAL-DATA-010 lýsa báðar óvissu um lagalega stöðu umsóknarinnar eftir bréf Gunnars Braga Sveinssonar. SOV-PARL-001 sýnir að utanríkisráðherra lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem spurt er hvort halda eigi «áfram viðræðum», en engin heimild fjallar beint um hvort ríkisstjórnin hafi rætt hvað verði um umsóknina ef þjóðin hafnar. Efnislega er fullyrðingin trúverðug í ljósi þess að engin opinber stefna um þennan möguleika hefur verið kynnt, en staðreyndagrunnurinn getur ekki staðfest hana að fullu þar sem ríkisstjórnarfundir eru ekki meðal heimilda.
Samhengi sem vantar
Engin heimild í staðreyndagrunni fjallar um innri umræðu ríkisstjórnarinnar um hvað verði um umsóknina ef niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu verður neikvæð. POLITICAL-DATA-011 bendir til þess að fyrri ríkisstjórnir hafi einnig forðast að ræða þetta álitaefni — tilraun til afturköllunar 2015 var einhliða ákvörðun ráðherra, ekki þingsamþykkt stefna. Fordæmi 2015 sýna einnig að ESB viðurkenndi aldrei formlega afturköllun umsóknarinnar, sem flækir spurninguna enn frekar.
Nokkur stoð Spá Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra gaf til kynna að Ísland gæti náð sögulegum samningi við ESB um sjávarútvegsmál án þess að lúta sameiginlegri sjávarútvegsstefnu. Sjávarútvegur
Hún gaf til kynna á fundi í ráðuneyti sínu í liðinni viku að Ísland gæti náð sögulegum samningi við ESB um sjávarútvegsmál án þess að lúta sameiginlegri fiskveiðistefnu
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra gaf til kynna að Ísland gæti náð sögulegum samningi við ESB um sjávarútvegsmál án þess að lúta sameiginlegri sjávarútvegsstefnu.
SOV-PARL-001 staðfestir að Þorgerður Katrín hét því að «aldrei skrifa undir samning sem tryggir ekki okkar markmið og okkar yfirráð» varðandi sjávarútveg, og nefndi fordæmi um undanþágur annarra ríkja. FISH-DATA-032 og FISH-DATA-030 sýna að innri kvótaúthlutun er innlent valdsvið samkvæmt 16. gr.(6) reglugerðar 1380/2013 — Danmörk, Holland og Eistland nota ITQ-kerfi innan ramma sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar. Hins vegar nær fullyrðingin lengra en heimildir styðja: sérstakur samningur þar sem Ísland sé algjörlega undanþegið sameiginlegri sjávarútvegsstefnu á sér ekkert fordæmi í sögu ESB. Engin heimild gefur til kynna að ESB hafi nokkru sinni veitt aðildarríki fulla undanþágu frá þessari stefnu.
Samhengi sem vantar
Lykilatriðið sem vantar er skýr aðgreining á kvótaúthlutunarkerfinu (innlent valdsvið) og sameiginlegri sjávarútvegsstefnunni í heild — sem felur í sér ákvörðun heildaraflaheimilda (TAC), jafnréttisreglu um aðgang annarra aðildarríkja að hafsvæðum og hlutfallslegan stöðugleika. FISH-DATA-021 sýnir að Ísland veiðir 1,0–1,2 milljónir tonna árlega — næststærsta fiskveiðiþjóð Evrópu — sem gerir sjávarútveginn pólitískt mun stærra álitaefni en í nokkru öðru umsóknarríki. Fordæmin sem ráðherra nefndi (norræn landbúnaðarundanþága, eignakaup á Möltu) voru samið við allt aðrar aðstæður.
Nokkur stoð Spá Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir gaf til kynna að Ísland gæti fengið embætti sjávarútvegsstjóra framkvæmdastjórnar ESB. Sjávarútvegur
og fengið embætti sjávarútvegsstjóra framkvæmdastjórnar ESB að auki.
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir gaf til kynna að Ísland gæti fengið embætti sjávarútvegsstjóra framkvæmdastjórnar ESB.
FISH-DATA-033 staðfestir að lítil aðildarríki hafa gegnt sjávarútvegsmálefnaráði framkvæmdastjórnarinnar — Malta (Karmenu Vella, 2014–2019) og Kýpur (Costas Kadis, frá 2024). Forseti framkvæmdastjórnarinnar hefur geðþóttavald við úthlutun ráðuneyta og tekur gjarnan mið af forgangsröðun aðildarríkja. Þó ber að hafa í huga að ekkert ákvæði í sáttmálanum tryggir tilteknu ríki ákveðið ráðuneyti — þetta er pólitísk samningaumleitni, ekki réttur. Fullyrðingin er því studd af fordæmum en of afdráttarlaus um líkur.
Samhengi sem vantar
Forseti framkvæmdastjórnarinnar hefur fullt geðþóttavald til að úthluta ráðuneytum og engin trygging er fyrir hendi. Stærð sjávarútvegsgeirans á Íslandi myndi væntanlega styrkja rökin, en ráðuneytisskipan er pólitísk ákvörðun sem veltur á mörgum þáttum — hæfni tilnefnds framkvæmdastjóra, jafnvægi milli aðildarríkja og forgangsröðun forseta framkvæmdastjórnarinnar á hverjum tíma. Ísland yrði eitt smæsta aðildarríkið og myndi keppa við önnur smáríki um áhugaverð ráðuneyti.
Staðfest Aðildarviðræður Íslands við ESB eru ekki hafnar. Fullveldi
"Aðildarviðræður eru ekki hafnar."
Fullyrðing: Aðildarviðræður Íslands við ESB eru ekki hafnar.
SOV-PARL-001 staðfestir að utanríkisráðherra lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem spurt er hvort halda eigi «áfram viðræðum» — orðalagið sjálft gerir ráð fyrir að viðræður séu ekki hafnar. Ráðherra sagði einnig að viðræður gætu hafist «um áramótin» ef þjóðin samþykki, sem staðfestir óbeint að þær eru ekki í gangi. SOV-DATA-006 staðfestir að þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um að endurhefjaaðildarviðræður sem voru frystar 2013, og PREC-HIST-004 staðfestir að fyrri viðræður voru frystar á þeim tíma.
Samhengi sem vantar
SOV-PARL-005 bendir til þess að stjórnarandstaðan hafi gagnrýnt ferlið sem lengra komið en ríkisstjórnin viðurkenni — þótt formlegar aðildarviðræður séu ekki hafnar hafa átt sér stað óformlegar viðræður, þar á meðal fundir forsætisráðherra og forseta framkvæmdastjórnarinnar (EEA-DATA-015) og undirritun öryggis- og varnarsamstarfssamnings (SOV-DATA-025). Munurinn á formlegum aðildarviðræðum og óformlegum samskiptum er lykilatriði í þessari umræðu.
Að hluta staðfest Samningaviðræður Íslands við ESB eru ekki hafnar, að yfirlýsingu utanríkisráðherra. Fullveldi
"Samningaviðræður við Evrópusambandið eru ekki hafnar. Það er af og frá. Ég tel rétt að koma þessu skýrt á framfæri við þjóð mína í ljósi umræðu undanfarna daga."
Fullyrðing: Samningaviðræður Íslands við ESB eru ekki hafnar, að yfirlýsingu utanríkisráðherra.
SOV-PARL-001 staðfestir að Þorgerður Katrín hefur lagt fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu og sagt að viðræður gætu hafist «um áramótin» ef þjóðin samþykki — sem þýðir óbeint að viðræður séu ekki hafnar. PARTY-PARL-001 sýnir einnig að forsætisráðherra talar um «grundvallarprinsipp» sem þyrfti að virða «í viðræðum», en tilgreinir ekki að þær séu hafnar. Þessar heimildir styðja efnislega afstöðuna um að formlegar aðildarviðræður séu ekki hafnar, en engin heimild staðfestir beint tilvist yfirlýsingarinnar sem vísað er til.
Samhengi sem vantar
Yfirlýsingin sjálf er ekki í staðreyndagrunni. Heimildir staðfesta efnislega afstöðu ráðherra — að formlegar viðræður séu ekki hafnar — en ekki tilvísun í sérstaka yfirlýsingu vegna fréttarinnar. SOV-PARL-002 sýnir einnig að stjórnarandstaðan hefur sagt ferlið vera lengra komið en ríkisstjórnin viðurkennir.