Hræðslubandalagið óttast góðan samning

staða Íslands er sterk að því er æðstu leiðtogar ESB fullyrða nú um stundir: "Samningar um aðild að Evrópusambandinu eru sértækir fyrir hvert og eitt ríki, og við tökum mið af þeim raunveruleika sem umsóknarríki búa við."

Fullyrðing: Æðstu leiðtogar ESB hafa fullyrt að samningar um aðild að Evrópusambandinu séu sértækir fyrir hvert og eitt ríki og að tekið sé mið af raunveruleika umsóknarríkja.

PREC-DATA-011 staðfestir að Donald Tusk hafi lýst vilja ESB til að hlusta á smærri ríki eins og Ísland. Hins vegar sýna EEA-LEGAL-017 og EEA-LEGAL-021 að aðildarviðræður snúast um «hvenær» umsóknarríki innleiðir regluverkið, ekki «hvort» — regluverkið sjálft er ekki til samningaviðræðna. Fullyrðingin gefur of rúma mynd af sveigjanleika ESB í viðræðum, þar sem sértækni takmarkast við aðlögunartímabil og fjárhagsskilmála, ekki efnislega breytingu á reglum.

Á því herrans ári 1992 fengu Danir Danir fjórar varanlegar undanþágur – "På et møde i Edinburgh i december 1992 blev EU-landene enige om en særaftale for Danmark – den såkaldte Edinburghafgørelse"

Fullyrðing: Danir fengu fjórar varanlegar undanþágur á Edinburgh-fundi í desember 1992.

SOV-LEGAL-010 og EEA-LEGAL-023 staðfesta að Danir fengu fjórar undanþágur frá Maastricht-sáttmálanum á Edinburgh-fundi 1992: evra, varnarmál, dóms- og innanríkismál og ESB-ríkisborgararétt. Þó ber að nefna að Danir afnámu varnarundanþáguna í þjóðaratkvæðagreiðslu í júní 2022, þannig að aðeins þrjár eru enn í gildi. Auk þess hefur ríkisborgaraundanþágan orðið efnislega merkingarlaus eftir Amsterdam-sáttmálann.

sama fengu Svíar síðar um landbúnað

Fullyrðing: Svíar fengu undanþágur um landbúnað við aðild að ESB.

AGRI-LEGAL-002 staðfestir að Svíþjóð (og Finnland) fékk heimildir til sérstakra landbúnaðarstyrkja í norðurslóðahéruðum samkvæmt 142. gr. aðildarsamningsins frá 1994. Þetta eru þó ekki «undanþágur» í hefðbundinni merkingu heldur viðbótarstyrkjaheimildir ofan á sameiginlegu landbúnaðarstefnuna. AGRI-LEGAL-004 undirstrikar að engin ESB-þjóð hefur fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegu landbúnaðarstefnunni — Svíþjóð innleiðir hana að fullu.

Finnar sömuleiðis

Fullyrðing: Finnar fengu undanþágur við aðild að ESB.

PREC-HIST-018 og EEA-LEGAL-023 staðfesta að Finnland samdi um sérstök landbúnaðarákvæði (141. og 142. gr. aðildarsamningsins) sem heimila ríflega landbúnaðarstuðning — allt að 574,5 milljónum evra á ári. Þetta eru þó ekki varanlegar undanþágur heldur viðbótarstyrkjaheimildir sem þarfnast endurnýjunar, þótt þær hafi verið samþykktar samfellt frá 1995. Finnland fylgir sameiginlegu landbúnaðarstefnunni að fullu.

Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands orðaði það svo skorinort á dögunum í samtali við starfssystur sína Kristrúnu Frostadóttur, en ESB væri reiðubúið að hlusta á sérstakar óskir Íslands.

Fullyrðing: Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, sagði að ESB væri reiðubúið að hlusta á sérstakar óskir Íslands.

PREC-DATA-011 staðfestir að Tusk hafi lýst því opinberlega að ESB þurfi að aðlagast til að gera aðild aðlaðandi fyrir ríki eins og Ísland og Noreg, og að hlusta beri á smærri ríki. Nákvæm orðalag og samhengi ummælanna þarf þó að staðfesta við frumheimildir. EEA-LEGAL-012 bendir á að formleg stefna ESB sé sú að nýir aðildarríkir geti ekki samið um varanlegar undanþágur, sem dregur úr vægi pólitískra yfirlýsinga eins og þessarar.

geta andstæðingarnir nefnt eina einustu þjóð sem hefur misst eina aukatekna auðlind sína við aðildina?

Fullyrðing: Engin þjóð ESB hefur misst auðlindir sínar vegna aðildar.

Heimildir staðfesta ekki dæmi um að ESB-ríki hafi «misst» auðlindir sínar við aðild. AGRI-LEGAL-004 bendir á að öll ríki innleiði sameiginlegu landbúnaðarstefnuna, en enginn hafi misst landbúnað sinn. Hins vegar breytist ráðstöfunarréttur auðlinda verulega — sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB felur í sér sameiginlega kvótastjórnun sem takmarkar fullveldisrétt yfir sjávarauðlindum. Fyrir Ísland er þetta lykilatriði sem fullyrðingin sleppur.

kosning flestra þjóða um aðildina að ESB hefur verið með nokkrum aumindum, en allar eiga þær það aftur á móti sameiginlegt að ánægjan með samninginn hefur vaxið verulega eftir því sem á hefur liðið – og er víðast hvar 70 til 80 af hundraði

Fullyrðing: Kosningar flestra þjóða um aðild að ESB hafa verið þröngar, en ánægja með samninginn hefur vaxið í 70–80% þegar fram líður.

PREC-DATA-022 staðfestir að 74% ESB-borgara töldu aðild gagnlega vorið 2025 — hæsta hlutfall frá 1983. Þetta rennir stoðum undir kjarnann í fullyrðingunni. POLL-DATA-012 sýnir að þjóðaratkvæðagreiðslur um aðild hafi oft verið þröngar (Svíþjóð 52,3%, Finnland 56,9%). Talan 70–80% er þó of nákvæm — Eurobarometer-könnunin sýnir 74% að meðaltali yfir allt ESB, en hlutföllin eru mismunandi eftir ríkjum og ekki öll ná 70%.

hafa þær þjóðir tapað frelsi sínu og sjálfsákvörðunarrétti við inngöngu í sambandið? Nei, vitaskuld ekki.

Fullyrðing: Frakkland, Ítalía og Þýskaland hafa ekki tapað frelsi sínu eða sjálfsákvörðunarrétti við aðild að ESB.

PREC-DATA-022 sýnir að ekkert ESB-ríki hafi yfirgefið sambandið nema Bretland, og 74% borgara telji aðild gagnlega. Stóru ríkin eru grunnstólpar sambandsins og hafa mikil áhrif á stefnumótun þess. Fullyrðingin er þó of einföld — ESB-aðild felur í sér verulega tilfærslu valds á mörgum sviðum, sem EEA-LEGAL-012 og EEA-LEGAL-023 staðfesta. Aðildarríki samþykkja regluverk sem þau hafa ekki einhliða stjórn á, þótt þau hafi atkvæði um mótun þess.