Sigmundur Ernir
StjórnmálafólkÞingmaður (Samfylkingin)
Þingmaður (Samfylkingin) — hlynnt ESB-aðild.
Þingvirkni um ESB-mál
Ræður á Alþingi um ESB- og Evrópumál.
Sjá þingræður →Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (14)
Að hluta staðfest Allir stjórnmálaflokkar á Alþingi viðurkenna mikilvægi EES-samningsins fyrir atvinnulíf og efnahag landsmanna. Fullyrt Flokkastefnur
Allir stjórnmálaflokkar á Alþingi – og meira að segja Miðflokkurinn, en þó stundum með semingi og útúrsnúningum til heimabrúks – viðurkenna mikilvægi EES-samningsins fyrir atvinnulíf og efnahag landsmanna
Heimildir staðfesta að meirihluti flokka styður EES-samninginn sem grunn að efnahagslegri tengingu við ESB. Samkvæmt POL-DATA-002 leggja ESB-andstæðir flokkar eins og Sjálfstæðisflokkurinn áherslu á «fullnægjandi EES-fyrirkomulag» frekar en beinan stuðning við samninginn sem slíkan. POL-DATA-020 bendir á að Miðflokkurinn sé harðasti andstæðingur ESB-tengsla á Alþingi og hefur ítrekað gagnrýnt bæði aðild og viðræðuferlið, þó ekki sé skýrt hvort flokkurinn hafni EES-samningnum sjálfum. Fullyrðingin gengur lengra en heimildir ná þegar hún segir «alla» flokka viðurkenna mikilvægi samningsins — heimildir staðfesta stuðning meirihlutans en ná ekki til skýrrar yfirlýsingar frá öllum flokkum.
Samhengi sem vantar
Heimildir greina afstöðu flokkanna til ESB-aðildar, ekki sérstaklega til EES-samningsins. Munur er á þessu tvennu: flokkur getur verið andvígur ESB-aðild en stutt EES-samninginn. Beinar yfirlýsingar allra flokka um EES-samninginn vanta í gagnagrunninn.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Að hluta staðfest EES-samningurinn er talinn besti og mikilvægasti samningur sem Ísland hefur gert við önnur lönd. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Fulltrúar þessara flokka hafa einatt leyft sér að fullyrða að umræddur samningur megi heita sá best heppnaði og mikilvægasti sem gerður hafi verið í samstarfi Íslendinga við önnur lönd.
Heimildir styðja að EES-samningurinn veiti Íslandi víðtækan aðgang að innri markaði ESB (TRADE-DATA-002) og frjálsa för vinnuafls (LABOUR-DATA-001). EEA-LEGAL-022 sýnir umfang samningsins — fjórar frelsistegundir sem mynda grunn efnahagslegra samskipta. Hins vegar bendir EEA-DATA-022 á að skipulagsleg jafnvægisvilla samningsins hafi aukist eftir 1995 og fræðimaður lýsti samningnum sem ófullnægjandi. Fullyrðingin er skoðun sem eignuð er ákveðnum stjórnmálaflokkunum og ekki staðreyndaleg í eðli sínu — heimildir staðfesta efnahagslegt mikilvægi samningsins en geta ekki úrskurðað hvort hann sé «besti» samningurinn.
Samhengi sem vantar
Samanburður við aðra mikilvæga samninga Íslands (NATO-aðild, samningar við Bandaríkin, EFTA-samninga) vantar til að meta hvort EES-samningurinn sé sá «besti». Fræðilegir fyrirvarar um veikleika samningsins (EEA-DATA-022) benda til þess að matið sé umdeilt, jafnvel meðal þeirra sem styðja samninginn.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Að hluta staðfest EES-samningurinn var undirritaður um miðjan tíunda áratug síðustu aldar. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
allt frá undirritun samningsins undir miðjan tíunda áratug síðustu aldar
EES-samningurinn tók gildi 1. janúar 1994 samkvæmt mörgum heimildum (EEA-DATA-017, EEA-LEGAL-006, LABOUR-DATA-001). Samningurinn sjálfur var undirritaður 2. maí 1992 í Porto, sem er ekki «um miðjan tíunda áratuginn» heldur í upphafi hans. Ef átt er við gildistökuna (1994) er tímasetningin nær lagi en orðalagið «undir miðjan» bendir til 1995–1996, sem er ónákvæmt hvort sem miðað er við undirritun (1992) eða gildistöku (1994).
Samhengi sem vantar
Heimildir gefa ekki beina dagsetningu undirritunar EES-samningsins (2. maí 1992, Porto) en gildistöku 1994 er staðfest margsinnis. Fullyrðingin blandar saman undirritun og gildistöku, og «miðjan tíundi áratugurinn» er ónákvæmt í báðum tilfellum.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Að hluta staðfest Ísland þiggur stóran hluta af regluverki sínu frá ESB án þess að hafa raunveruleg áhrif á tilurð þess og mótun. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
hefur sá böggull fylgt skammrifi að Íslendingar þiggja stóran hluta af regluverki sínu frá ESB án þess að hafa raunveruleg áhrif á tilurð þess og mótun
Kjarni fullyrðingarinnar er vel studdur. EEA-LEGAL-002 staðfestir að EFTA-ríki hafi ekkert atkvæðisrétt í ráðherraráði ESB eða Evrópuþinginu. EEA-DATA-011 sýnir að um 13.000 gerðir ESB hafi verið teknar inn í íslenskan rétt og Ísland hafi aldrei beitt neitunarvaldi. Hins vegar er orðalagið «stóran hluta af regluverki sínu» of vítt — EEA-DATA-017 sýnir að aðeins 13,4% af heildarregluverki ESB hafi verið tekið inn í EES-samninginn, þótt hlutfallið sé mun hærra (um 70%) þegar aðeins er litið til löggjafar innri markaðarins. Fullyrðingin um «engin raunveruleg áhrif» er einnig of ýkt — EEA-LEGAL-002 staðfestir samráðsaðild (decision-shaping) og þátttöku í sérfræðinganefndum.
Samhengi sem vantar
Hlutfallið «stóran hluta» veltur á mælingaraðferð: 13,4% af öllu regluverki ESB (EEA-DATA-017) eða um 70% af löggjöf innri markaðarins. Einnig er samráðsaðild EFTA-ríkja raunveruleg þótt hún sé takmörkuð — Ísland tekur þátt í hundruðum sérfræðinganefnda ESB. Fullyrðingin vantar blæbrigðin um þetta tvennt.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Staðfest Ísland hefur samráðsaðgang og getur komið sjónarmiðum sínum að á undirbúningsstigi í sumum málasviðum. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Ísland hefur samráðsaðgang og getur komið sjónarmiðum sínum að á undirbúningsstigi á ýmsum sviðum
EEA-LEGAL-002 staðfestir beint að EFTA-ríki taki þátt í «decision-shaping» gegnum sérfræðinganefndir og samráð, þótt þau hafi ekkert «decision-making» vald. EEA-DATA-011 nefnir jafnframt að sérfræðingar Íslands sitji í hundruðum vinnuhópa ESB. Fullyrðingin er varkár í orðalagi — «sumum málasviðum» — sem endurspeglar vel þá takmörkun sem heimildir lýsa.
Samhengi sem vantar
Þótt samráðsaðild sé raunveruleg er áhrifamáttur hennar takmarkaður. Ísland getur ekki breytt tillögum formlega og hefur aldrei beitt neitunarvaldi 102. greinar EES-samningsins (EEA-DATA-011). Noregur hefur hins vegar gert það nokkrum sinnum.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Staðfest Ísland hefur ekki sama formlega atkvæðisrétt og aðildarríki ESB þegar kemur að endanlegri lagasetningu og stefnumótun. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
en það hefur ekki sama formlega atkvæðisrétt og aðildarríki ESB þegar kemur að endanlegri lagasetningu og stefnumótun
EEA-LEGAL-002 staðfestir þetta beint: EFTA-ríki hafa ekkert atkvæðisrétt í ráðherraráði ESB eða Evrópuþinginu þar sem endanleg lagasetning fer fram. Þau taka þátt í «decision-shaping» en ekki «decision-making». EEA-DATA-011 undirstrikar þetta enn frekar — um 13.000 ESB-gerðir hafa verið teknar upp í íslenskan rétt án þess að Ísland hafi haft formlegt atkvæði um neina þeirra. Fullyrðingin er nákvæm og hófsöm.
Samhengi sem vantar
Heimildir benda á að ESB-aðild myndi veita atkvæðisrétt en jafnframt víkka gildissvið ESB-réttar til svæða sem EES-samningurinn undanskilur (sjávarútveg, landbúnað, gjaldmiðilsstefnu). Atkvæðisréttur litils ríkis eins og Íslands væri einnig takmarkaður — samanber reynslu Möltu (SOV-LEGAL-002).
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Staðfest Ef Ísland gengi í ESB fengi landið sæti í ráðherraráði ESB á þeim sviðum sem skipta mestu fyrir íslenska hagsmuni. Fullyrt Fullveldi
Ef Ísland gengi í ESB fengi landið sæti í ráðherraráði sambandsins á þeim sviðum sem skipta mestu fyrir íslenska hagsmuni, enda tekur ráðið helstu og merkustu ákvarðanir þess ásamt Evrópuþinginu.
Samkvæmt sáttmálum ESB á sérhvert aðildarríki sæti í ráðherraráðinu og sendir viðkomandi ráðherra á fundi eftir málasviðum. SOV-LEGAL-003 staðfestir að hvert ríki eigi einnig einn framkvæmdastjóra og SOV-DATA-017 lýsir atkvæðisvægi í ráðinu. Fullyrðingin er rétt að efni til — Ísland fengi ráðherrasæti á öllum sviðum, þar á meðal þeim sem skipta mestum íslenskum hagsmunum.
Samhengi sem vantar
Þótt Ísland fengi sæti er atkvæðisvægi þess takmarkað — um 0,08% af mannfjöldaviðmiðinu í ráðinu (SOV-DATA-017). Raunveruleg áhrif litilla ríkja byggja á bandalagsmyndun frekar en formlegri atkvæðagreiðslu, þar sem flestar ákvarðanir eru teknar með samstöðu.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Að hluta staðfest Með ESB-aðild myndi Ísland tilnefna einn framkvæmdastjóra í framkvæmdastjórn ESB. Fullyrt Fullveldi
Með aðildinni myndi Ísland einnig tilnefna einn framkvæmdastjóra í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, en núverandi skipan þess gerir ráð fyrir einum slíkum frá hverju aðildarríki.
EEA-DATA-011 nefnir að ESB-aðild myndi veita Íslandi framkvæmdastjóra í framkvæmdastjórn ESB. SOV-LEGAL-002 staðfestir einnig að hvert aðildarríki eigi einn framkvæmdastjóra. Fullyrðingin er í megindráttum rétt miðað við núverandi fyrirkomulag. Þó ber að nefna að Lissabon-samningurinn (17. gr. 5. mgr.) gerði upphaflega ráð fyrir fækkun framkvæmdastjóra í 2/3 af fjölda aðildarríkja, en þetta ákvæði var frestað ótímabundið eftir írsku þjóðaratkvæðagreiðsluna 2008.
Samhengi sem vantar
Lissabon-samningurinn gerir tæknilega ráð fyrir fækkun framkvæmdastjóra (2/3 af fjölda ríkja) en ákvæðið hefur verið frestað ótímabundið. Ef það yrði virkjað gæti Ísland verið án framkvæmdastjóra á ákveðnum kjörtímabilum, en þetta er ólíklegt. Heimildir í gagnagrunni fjalla ekki beint um þessa frestun.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Að hluta staðfest Núverandi skipan framkvæmdastjórnar ESB gerir ráð fyrir einum framkvæmdastjóra frá hverju aðildarríki. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
núverandi skipan þess gerir ráð fyrir einum slíkum frá hverju aðildarríki
EEA-DATA-011 nefnir framkvæmdastjóra sem hluta af réttindum ESB-aðildar og SOV-LEGAL-002 staðfestir að hvert aðildarríki eigi einn framkvæmdastjóra. Þetta endurspeglar núverandi framkvæmd réttilega. Hins vegar er rétt að taka fram að Lissabon-samningurinn (17. gr. 5. mgr.) kveður á um fækkun í 2/3 af fjölda ríkja, en framkvæmdin hefur verið frestað. Fullyrðingin um «núverandi skipan» er nákvæm að svo miklu leyti sem hún á við um raunverulegt fyrirkomulag, en lagagrundvöllurinn gerir ráð fyrir breytingum sem ekki hafa verið útfærðar.
Samhengi sem vantar
Sáttmálaákvæði um fækkun framkvæmdastjóra (2/3 af fjölda ríkja) hefur verið frestað ótímabundið eftir írsku þjóðaratkvæðagreiðsluna. Engin heimild í gagnagrunni fjallar beint um þetta ákvæði, þó fullyrðingin um «núverandi skipan» sé rétt í reynd.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Staðfest Reglur Evrópuþingsins tryggja að ekkert aðildarríki hefur færri en sex sæti. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
reglur þess taka af allan vafa um að ekkert aðildarríki hefur færri en sex sæti við borðið
SOV-LEGAL-003 staðfestir þetta beint: samkvæmt 14. gr. 2. mgr. sáttmálans um Evrópusambandið er lágmark sex sæti fyrir hvert aðildarríki. Malta, Lúxemborg og Kýpur hafa öll sex sæti. Evrópuþingið hefur samtals 720 sæti. Fullyrðingin er nákvæm.
Samhengi sem vantar
Nákvæmur fjöldi sæta hvers ríkis er ákveðinn með ákvörðun leiðtogaráðs ESB og getur breyst, en sáttmálinn tryggir lágmarkið sex. Fullyrðingin segir «reglur Evrópuþingsins» en réttara væri «sáttmáli Evrópusambandsins» — lagagrundvöllurinn er sáttmálaákvæði, ekki þingskapalög.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Staðfest Ísland myndi fá að minnsta kosti sex þingmenn á Evrópuþingið við ESB-aðild. Fullyrt Fullveldi
Því myndi Ísland fá að minnsta kosti sex þingmenn á Evrópuþinginu.
SOV-LEGAL-003 staðfestir að samkvæmt 14. gr. 2. mgr. sáttmálans um Evrópusambandið eigi hvert aðildarríki a.m.k. sex sæti á Evrópuþinginu. SOV-DATA-017 bætir við að Ísland myndi líklega fá sex sæti — lágmarkið — í ljósi smæðar þjóðarinnar (um 380.000 íbúar). Malta, Lúxemborg og Kýpur hafa öll þetta lágmark.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Staðfest Kýpur, Malta og Lúxemborg hafa sex fulltrúa á Evrópuþinginu. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Til samanburðar hafa Kýpur, Malta og Lúxemborg sex fulltrúa
SOV-LEGAL-003 staðfestir beint að Malta hafi 6 sæti, Lúxemborg 6 sæti og Kýpur 6 sæti á Evrópuþinginu — nákvæmlega það sem fullyrðingin segir. Talan 6 er lágmarksfjöldi samkvæmt sáttmálanum (Article 14(2) TEU) og SOV-DATA-017 ítrekar sama atriði.
Samhengi sem vantar
Nákvæm sætaúthlutun er ákveðin af leiðtogaráðinu og getur breyst við endurúthlutun, en sáttmálinn tryggir lágmark 6 sæta. Þetta á við um núverandi þingsetu (720 sæti samtals).
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Heimildir vantar Litháen á ellefu fulltrúa á Evrópuþinginu. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Litháen ellefu
Fyrirliggjandi heimildir staðfesta ekki fjölda þingmanna Litháens á Evrópuþinginu. Gagnagrunnurinn inniheldur almennar upplýsingar um sætalágmark og dæmi um smærri ríki, en ekkert um úthlutun til Baltaríkjanna sérstaklega.
Samhengi sem vantar
Eins og í tilviki Eistlands og Lettlands vantar sundurliðaðar heimildir um sætafjölda einstakra ríkja á Evrópuþinginu.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV
Að hluta staðfest ESB-aðild Íslands myndi styrkja sjálfstæði landsins fremur en draga úr því. Fullyrt Fullveldi
aðild Íslands að ESB myndi ekki draga úr sjálfstæði landsins, heldur myndi hún styrkja það
Fullyrðingin er pólitísk skoðun sem styðst við ákveðin rök en er langt frá einhlítri. EEA-DATA-011 bendir á lýðræðishalla EES-samningsins — Ísland innleiðir regluverkið án atkvæðisréttar, og ESB-aðild myndi leysa þann vanda. SOV-DATA-034 sýnir að ESB-aðild myndi styrkja stöðu íslensku sem opinbers tungumáls ESB. Á hinn bóginn staðfestir SOV-LEGAL-032 að ESB-aðild myndi flytja viðskiptastefnu, tollamál og sjálfstæða samningagerð yfir til ESB. SOV-DATA-021 lýsir fullveldissjónarmiðum sem líta á yfirfærslu löggjafarvalds sem ósamrýmanlega sjálfstæði. Heimildir benda í báðar áttir — styrkingu á sumum sviðum, veikingu á öðrum.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin felur í sér skilgreiningu á «sjálfstæði» sem er umdeild. Ef sjálfstæði er skilgreint sem formleg löggjafarvald er ESB-aðild skerðing (SOV-LEGAL-032). Ef það er skilgreint sem raunveruleg áhrif á það regluverk sem gildir (lýðræðishallinn) er ESB-aðild efling (EEA-DATA-011). Heimildir bera vitni um bæði sjónarmið og geta ekki úrskurðað í þessa átt.
Sigmundur Ernir skrifar: Svona eykst sjálfstæði Íslands með ESB-aðild DV