Landsvirkjun
Samtök/stofnunOrkufyrirtæki
Stofnun
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (6)
Staðfest EES-aðildin felur í sér skuldbindingu um að innleiða þær reglur sem gilda á innri markaðnum. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Í þeirri aðild felst sú skuldbinding að innleiða þær reglur sem gilda á innri markaðnum.
EEA-DATA-023 staðfestir beint að samkvæmt 7. grein EES-samningsins beri Íslandi að innleiða tilskipanir innri markaðar ESB í landsrétt. EEA-DATA-006 og TRADE-COMP-006 staðfesta að yfir 13.000 ESB-gerðir hafa verið innleiddar síðan 1994.
Samhengi sem vantar
EEA-LEGAL-022 og EEA-DATA-010 árétta að EES nái aðeins yfir 70-75% af regluverki innri markaðar — landbúnaður, sjávarútvegur, tollabandalag, sameiginleg stefna í utanríkis- og öryggismálum og myntmál falla utan EES. Skuldbindingin nær því aðeins til reglna innri markaðar, ekki alls regluverks ESB.
Að hluta staðfest Innan ESB hefur endurskoðuð RED III tilskipun þegar tekið gildi og hraðað leyfisferlum varðandi uppbyggingu á endurnýjanlegri orkuvinnslu. Fullyrt Orkumál
að innan Evrópusambandsins hefur endurskoðun þessarar tilskipunar (RED III) þegar tekið gildi og hraðað leyfisferlum sem varða uppbyggingu á endurnýjanlegri orkuvinnslu.
EEA-LEGAL-018 staðfestir að endurskoðuð tilskipun um endurnýjanlega orku (RED III) hafi verið samþykkt sem hluti af «Fit for 55»-pakkanum. ENERGY-LEGAL-001 greinir frá því að Ísland hafi þegar innleitt fyrri útgáfur tilskipunarinnar í gegnum EES-samninginn. Hins vegar staðfestir engin heimild beint að RED III hafi þegar «tekið gildi» og «hraðað leyfisferlum» í ESB-ríkjum — ENERGY-ANALYSIS-001 nefnir markmiðin en ekki árangur innleiðingar. Þar að auki getur Ísland innleitt RED III í gegnum EES-samninginn og er þannig ekki háð ESB-aðild til þess, þótt EES-innleiðing dragist oft á eftir. Fullyrðingin er rétt í grunninn en vantar samhengi um framkvæmd og tengsl við EES.
Samhengi sem vantar
RED III var samþykkt en innleiðing í aðildarríkjum er enn í vinnslu — áhrif á leyfisferla eru ekki enn mælanleg. Ísland getur innleitt tilskipunina í gegnum EES-samninginn án ESB-aðildar, þótt innleiðing dragi oft á eftir. Orkuumhverfi Íslands er ólíkt flestum ESB-ríkjum — nær öll raforkuvinnsla er þegar endurnýjanleg, þannig að áhrif RED III á Ísland væru takmörkuð.
Heimildir vantar RED III tilskipunin kveður á um að leyfisveitingaferli, uppbygging og rekstur endurnýjanlegrar orkuvinnslu og tilheyrandi innviðir skuli teljast til brýnna almannahagsmuna sem þjóni lýðheilsu og almannaöryggi. Fullyrt Orkumál
Þar er kveðið á um að leyfisveitingaferlið, uppbygging og rekstur endurnýjanlegrar orkuvinnslu og tilheyrandi innviðir skuli teljast til brýnna almannahagsmuna sem þjóni lýðheilsu og almannaöryggi.
Staðreyndagrunnurinn inniheldur engar beinar heimildir um þetta tiltekna ákvæði RED III. ENERGY-LEGAL-003 og ENERGY-TREATY-001 fjalla um orkustefnu ESB og réttindi aðildarríkja, en hvorugt nefnir sérstaklega ákvæðið um almannahagsmuni í RED III. Fullyrðingin lýsir þekktu efni úr RED III en gögn til staðfestingar skortir í tiltækum heimildum.
Samhengi sem vantar
RED III tilskipunin (2023/2413) inniheldur ákvæði um almannahagsmuni en staðreyndagrunnurinn hefur ekki beina heimild til staðfestingar. Nánari greining krefst aðgangs að texta tilskipunarinnar.
Að hluta staðfest Leyfisveitingaferlið fyrir virkjanir hér á landi er allt of tímafrekt og flókið — virkjunarkostir sitja fastir í ferlinu árum, jafnvel áratugum saman. Fullyrt Orkumál
Leyfisveitingaferlið, sem við höfum byggt upp hér á landi, er hins vegar allt of tímafrekt og flókið. Virkjunarkostir sitja fastir í því ferli árum, jafnvel áratugum, saman.
ENERGY-DATA-007 staðfestir að ný virkjun á Íslandi tekur 5–10 ár frá áformun til framleiðslu vegna leyfisveitingaferla og umhverfismats. Þetta styður kjarna fullyrðingarinnar um tímafrekt ferli. Hins vegar nefnir fullyrðingin «áratugum saman» sem gengur lengra en heimildirnar sýna — 5–10 ár eru ekki áratugir. Aðrar heimildir (EEA-LEGAL-014, EEA-LEGAL-021 o.fl.) fjalla um ESB-aðildarferli og eiga ekki beint við leyfisveitingar á Íslandi.
Samhengi sem vantar
ENERGY-DATA-007 nefnir 5–10 ár sem tímaramma en fullyrðingin segir «áratugum saman» sem er sterkari orðanotkun en heimildin styður. Orkuskortur er afstæður — Ísland hefur enn mikla virkjunarmöguleika en eftirspurn hefur aukist frá gagnamiðstöðvum og stóriðju. Engar heimildir um einstök verkefni sem hafa setið fastir í ferli í áratugi.
Að hluta staðfest Á þeim árum og áratugum sem virkjunarkostir bíða í leyfisveitingaferlinu heldur Ísland áfram að flytja inn og brenna jarðefnaeldsneyti. Fullyrt Orkumál
Á þeim árum og áratugum höldum við áfram að flytja inn og brenna jarðefnaeldsneyti, sem sannarlega þjónar ekki almannahagsmunum.
ENERGY-DATA-004 staðfestir að Ísland flutti inn um 800.000 tonn af jarðefnaeldsneyti árið 2023 og að jarðefnaeldsneyti standi undir 15–20% af heildarorkuþörf landsins — aðallega fyrir samgöngur og fiskiskipaflotann. Tengsl milli leyfistafa og jarðefnaeldsneytisnotkunar eru þó of einföld: meira rafmagn myndi ekki sjálfkrafa koma í stað dísilnotkunar fiskiskipaflotans eða flugs. Rafvæðing bifreiðaflotans gengur þegar hratt — 50% nýskráðra bíla voru rafknúnir 2023.
Samhengi sem vantar
Jarðefnaeldsneytisnotkun Íslands tengist einkum samgöngum og sjávarútvegi — greinum þar sem aukin raforkuframleiðsla frá virkjunum myndi ekki sjálfkrafa leysa vandann. Rafbílavæðing gengur hratt og dregur úr eldsneytisinnflutningi þegar.
Að hluta staðfest Ísland keppist við þjóðir á alþjóðavettvangi um stórfyrirtæki sem vilja nýta innlenda orku, þrátt fyrir lokað orkukerfi. Fullyrt Orkumál
því þrátt fyrir að við búum við lokað orkukerfi þá keppum við á alþjóðavettvangi um þau stórfyrirtæki sem vilja nýta orkuna okkar.
Heimildir staðfesta nokkra þætti: Ísland hefur lága orkuverðið í Evrópu sem laðar að orkufreka starfsemi (ENERGY-DATA-006), álframleiðsla notar um 70% raforku landsins (ENERGY-ANALYSIS-004), og erlend stórfyrirtæki starfa á Íslandi (Alcoa, Century Aluminum — SOV-DATA-020). Heimild ENERGY-DATA-007 bendir þó á að Ísland standi frammi fyrir orkuskorti frekar en samkeppni um orkufreka aðila — Landsvirkjun gat ekki tekið við nýjum stórum viðskiptavinum 2024. Fullyrðingin um «samkeppni við þjóðir á alþjóðavettvangi» um stórfyrirtæki er ekki beint staðfest af heimildum, og hugtakið «lokað orkukerfi» er ekki útskýrt eða staðfest.
Samhengi sem vantar
Ísland er ekki tengt evrópsku raforkukerfinu og hefur engan sæstreng til meginlands Evrópu, sem takmarkar bæði orkuútflutning og verðsamræmingu. Orkuskortur á Íslandi (ENERGY-DATA-007) dregur úr getu landsins til að laða að ný stórfyrirtæki til skamms tíma. Heimildir fjalla ekki beint um alþjóðlega samkeppni Íslands um orkufreka fjárfestingu.