Bændasamtök Íslands áætla að afnám landbúnaðartolla (30–80% á mjólkurvörur, kjöt og grænmeti) myndi leiða til þess að 40–60% íslenskra búa yrðu óhagkvæm innan 10 ára frá aðild. Um 3.500 bú á Íslandi fá nú styrki upp á samtals um 14 milljarða króna (~93 milljónir evra) á ári. Óvíst er hvort greiðslur úr sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB myndu vega upp á móti.
Enska frumtextinn
Bændasamtök Íslands (Farmers' Association of Iceland) opposes EU membership, citing existential threats to Icelandic agriculture from the Common Agricultural Policy. The association's analysis estimates that removing Iceland's agricultural import tariffs (30–80% on dairy, meat, vegetables) would expose domestic farmers to competition from subsidised EU producers, potentially causing 40–60% of Icelandic farms to become unviable within 10 years of accession. However, the association acknowledges that CAP direct payments could partly offset this — Irish farmers, for example, receive ~€13,000/year in CAP payments per farm. Iceland's ~3,500 farms currently receive domestic subsidies totalling approximately ISK 14 billion (~€93 million) per year. Whether CAP payments would match or exceed current subsidies is a key unknown.
Heimild
Bændasamtök Íslands — EU membership impact assessment (2025); Ministry of Agriculture — subsidy data
Bændasamtök Íslands eru hagsmunasamtök bænda sem berjast fyrir hagsmunum íslensks landbúnaðar og gefa reglulega út afstöðuyfirlýsingar og greiningarskýrslur.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Áætlunin um 40–60% fækkun búa er spá bændanna sjálfra og kann að ofmeta áhrifin. Semja mætti um aðlögunartímabil og sérstakar stuðningsaðgerðir við inngöngu. Sumar afurðir (lambakjöt, mjólkurvörur) hafa útflutningsmöguleika á sérvörumörkuðum. Samanburðurinn við greiðslur sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar (CAP) á Írlandi er ófullkominn vegna ólíkrar búaskipulags og bústærðar.
Notuð í greiningum (17)
Bjartsýnn þrátt fyrir áskoranir Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Stærstu áhrif ESB-aðildar á íslenskan landbúnað væru líklega brottfall tolla.
Dagur B. Eggertsson: Bændur gætu orðið fremstir í stuðningsliði Evrópusambandsaðildar DV
- Að hluta staðfest Andmælir Þegar Finnar fóru inn í ESB var búið til hugtakið heimskautalandbúnaður sem gæti þýtt að landbúnaður á Íslandi nyti a.m.k. jafngóðra kjara innan ESB og utan.
ESB aðild hefði veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda RÚV
- Staðfest Styður Samkeppnisstaða íslenskra bænda er skökk gagnvart stóru matvælaframleiðslulöndunum innan ESB.
- Að hluta staðfest Styður Galopnun landamæranna á innflutningi á landbúnaðarafurðum mun að öllum líkindum hafa veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda.
- Staðfest Styður Bændasamtökin munu taka virkan þátt í samtali við stjórnvöld og almenning um afleiðingar ESB-aðildar fyrir ísleńskan landbúnað ef af viðræðum verður.
Góður samhljómur fyrir búvörusamningana Bændablaðið
- Staðfest Styður Tollvernd skiptir sauðfjárrækt miklu máli vegna þess að brottfall tolla á kjötgreinum mundi leiða til lækkunar á sauðfjárafurðum á Íslandi.
- Að hluta staðfest Styður Stuðningsumhverfi Evrópusambandsins er talið minna mikilvægt sauðfjárbændum en tollamálin í tengslum við ESB-aðildarviðræður.
Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu DV
- Að hluta staðfest Styður Íslenskir bændur styðjast við búvörulög og Bændasamtökin hafa ekki kynnt sér aðrar leiðir í tengslum við ESB-aðild.
Ísland í Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild Íslands myndi krefjast þess að einokun í landbúnaðargeiranum yrði afnumin.
Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir
- Að hluta staðfest Styður Frjálst flæði landbúnaðarvara hentar illa íslenskum aðstæðum.
- Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB (CAP) hentar afar illa hér á landi.
- Að hluta staðfest Styður Bændasamtökin gera athugasemd við upplýsingaóreiðu um ESB-aðildarmálið.
Nú þarf að láta verkin tala Bændablaðið
- Staðfest Styður Formaður Bændasamtakanna sagði á Búnaðarþingi að mögulegar aðildarviðræður við ESB væru uppspretta óvissu í íslenskum landbúnaði.
- Að hluta staðfest Styður Tollvernd bænda hefur slaknað verulega og er nauðsynleg til að tryggja sanngjarna samkeppni fyrir innlendan landbúnað.
Ótti Evrópuhreyfingarinnar Björn Bjarnason
- Staðfest Styður Bændasamtökin lýsa andstöðu við aðild að ESB.
Samfylking í aftursætinu og Inga Sæland í skottinu Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður yrði á bjargbrúninni við ESB-aðild.
Stjórnvöld verði að vinna með Bændasamtökunum verði aðildarviðræður samþykktar ruv
- Staðfest Styður Bændasamtök Íslands telja mikilvægt að tollverndin í landbúnaði verði skoðuð í samhengi við mögulegar aðildarviðræður.
Styrkja þarf samkeppnishæfni íslensks landbúnaðar Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Almenn sátt ríkir meðal sauðfjárbænda um núverandi stuðningskerfi
Telja ESB mikilvægara en minni verðbólgu Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Íslenskur landbúnaður yrði á bjargbrúninni við ESB-aðild.
Það má ýmislegt segja um pakkann Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Stærstu áhrifin af inngöngu í ESB á landbúnað yrðu brottfall tollanna, ekki styrkirnir.
- Staðfest Styður Brottfall tolla myndi leiða til þess að mjög auknar greiðslur þyrftu til að koma í veg fyrir verulegar búsifjar í landbúnaði.
- Staðfest Styður Ef landbúnaður á Íslandi á ekki að verða fyrir miklu, varanlegu tjóni verða stjórnvöld að knýja fram sérlausnir í aðildarviðræðum.
Tollabandalag ESB og mörk „sérlausna“ Vísir
- Að hluta staðfest Styður Í aðildarviýræðum Íslands við ESB (2009–2013) settu Bændasamtök Íslands kröfu um að tollvernd yrði áfram til staðar.
Tollflokkast áfram sem ostur en ekki jurtaostur Bændablaðið
- Staðfest Styður Íslenskir mjólkurframleiðendur hafa lýst áhyggjum yfir því að breyttar tollflokkun geti veikt samkeppnisstöðu þeirra, dregið úr innlendri framleiðslu og í versta falli valdið því að hún leggist af.
Viðræður sjálfstæð uppspretta óvissu Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Aðildarviðræður við Evrópusambandið hafa kælandi áhrif á fjárfestingar í landbúnaði óháð niðurstöðu viðræðnanna
- Að hluta staðfest Styður Bændur leggja ekki út í langtímafjárfestingar þegar lagaumhverfi rekstursins er óljóst
- Að hluta staðfest Styður Stærstu áhrif ESB-inngöngu á landbúnað eru ekki styrkir heldur brottfall tolla
- Staðfest Styður Til að landbúnaður á Íslandi verði ekki fyrir miklu og varanleg tjóni þurfa stjórnvöld að knýja fram sérlausnir við ESB-aðildarviðræður