Utanríkisráðherra segir við Politico að Ísland geti klárað ESB viðræður á mettíma

Að hennar mati gæti ferlið tekið um eitt og hálft ár og Ísland jafnvel farið fram fyrir önnur umsóknarríki í röðinni.

Fullyrðing: Utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði að aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið gætu tekið um eitt og hálft ár ef þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst leiðir til þess að viðræður hefjast á ný.

SOV-PARL-001 staðfestir að Þorgerður Katrín hafi sagt að viðræður gætu hafist «um áramót» ef þjóðin samþykki, en heimildirnar nefna ekki sérstaklega «eitt og hálft ár» sem tímaramma. EEA-LEGAL-013 bendir á að aðildarferli taki yfirleitt 5–10 ár, þótt fordæmi Íslands 2010–2013 sýni hraðari framvindu vegna EES-samræmis — 11 kaflar lokuðust á um 18 mánuðum. Hins vegar tókst aldrei að opna erfiðustu kaflana (sjávarútvegur, landbúnaður, gjaldmiðill) áður en viðræðum var frestað, og regluverkið hefur stækkað verulega síðan þá.

Í viðtalinu segir utanríkisráðherra að Ísland gæti farið fram fyrir ríki sem eru lengra komin í aðildarferlinu, til dæmis Svartfjallaland.

Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði að Ísland gæti farið fram fyrir önnur umsóknarríki, þar á meðal Svartfjallaland, í aðildarferlinu.

SOV-PARL-001 staðfestir að utanríkisráðherra hafi sagt að viðræður gætu hafist fljótt ef þjóðin samþykki, og POLITICAL-DATA-015 sýnir að stækkunarfulltrúi ESB, Marta Kos, hafi lýst vilja til að «flýta viðræðum» um forgangsatriði Íslands. PREC-DATA-025 undirstrikar að Ísland er lang-efnamestu umsóknarríkið í sögunni. Þó er ekkert í heimildunum sem staðfestir beint að Ísland gæti farið fram fyrir Svartfjallaland — sem hefur lokað 3 af 33 samningaköflum og verið í viðræðum síðan 2012. Fullyrðingin er skoðun ráðherra, ekki staðfest staðreynd.

Að hennar mati gæti Ísland orðið næsta ríki til að ganga í sambandið ef viðræður hefjast á ný.

Fullyrðing: Utanríkisráðherra Íslands taldi að Ísland gæti orðið næsta ríki til að ganga í Evrópusambandið ef aðildarviðræður hefjast á ný.

SOV-PARL-001 sýnir að Þorgerður Katrín hafi lagt áherslu á hraða framvindu ef viðræður hefjist á ný, og PREC-DATA-025 staðfestir sérstöðu Íslands sem lang-efnamestu umsóknarríkisins. POLITICAL-DATA-015 sýnir jákvæðar yfirlýsingar stækkunarfulltrúa ESB. Engu að síður er þetta spá ráðherrans sem byggir á ákjósanlegri framvindu — ekki staðfest staðreynd. Önnur umsóknarríki, einkum Úkraína og ríki á Vestur-Balkanskaga, njóta sterkrar pólitískrar skriðþunga innan ESB. TRADE-DATA-022 bendir á að Ísland sé ekki forgangsmál ESB í stækkunaráætlunum.

hafi því þegar innleitt stóran hluta af löggjöf Evrópusambandsins

Fullyrðing: Vegna aðildar Íslands að EES-samningnum hefur Ísland þegar innleitt stóran hluta af löggjöf Evrópusambandsins.

EEA-DATA-006 staðfestir að Ísland hafi innleitt um 13.000 ESB-lagagerðir frá 1994 og EES-regluverkið nái til um 75% af löggjöf innri markaðarins. EEA-LEGAL-001 nefnir svipaða tölu — um 70%. Þetta er sannarlega «stór hluti» af löggjöf innri markaðarins. Hins vegar sýnir EEA-DATA-017 að þessar 13.000 gerðir séu aðeins 13,4% af heildarregluverki ESB (67.158 bindandi gerðir 1994–2016). Orðalagið «stóran hluta af löggjöf Evrópusambandsins» getur verið villandi þar sem EES-samningurinn nær ekki til landbúnaðarstefnu, sjávarútvegsstefnu, tollabandalags, utanríkisstefnu, réttarmála eða gjaldmiðilsstefnu.

Utanríkisráðherra sagði að vegna þess hve mikið af regluverki sambandsins er þegar í gildi á Íslandi ætti að vera hægt að klára samningaviðræðurnar á tiltölulega skömmum tíma.

Fullyrðing: Vegna þess hve mikið af regluverki ESB er þegar í gildi á Íslandi ætti að vera hægt að klára aðildarviðræðurnar á tiltölulega skömmum tíma.

EEA-LEGAL-020 staðfestir að EES-aðild veiti Íslandi verulegt forskot — í viðræðunum 2010–2013 lukust 11 af 27 opnuðum köflum á um 18 mánuðum, sem var fordæmalaus hraði. Framkvæmdastjórn ESB mat Ísland sem «vel á undan» í flestum köflum tengdum innri markaðnum. EEA-DATA-006 og EEA-LEGAL-001 styðja að 70–75% af löggjöf innri markaðarins sé þegar í gildi. Þó benda sömu heimildir á að erfiðustu kaflarnir — sjávarútvegur, landbúnaður og gjaldmiðill — séu utan EES og hafi aldrei verið opnaðir. EEA-DATA-007 nefnir að innleiðslueftirstand sé 400–500 gerðir, og regluverkið hefur stækkað verulega frá 2013.

Utanríkisráðherra lagði einnig áherslu á að jafnvel þótt kjósendur samþykki að hefja viðræður í ágúst þurfi að halda aðra þjóðaratkvæðagreiðslu þegar samningum við Evrópusambandið lýkur.

Fullyrðing: Þótt kjósendur samþykki að hefja aðildarviðræður í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst þarf að halda aðra þjóðaratkvæðagreiðslu þegar samningum við Evrópusambandið lýkur.

SOV-PARL-001 staðfestir að utanríkisráðherra hafi sagt að viðræðuniðurstaðan þyrfti samþykki þjóðarinnar. SOV-DATA-029 fjallar um að ESB-aðild krefjist líklega stjórnarskrárbreytingar og nefnir hugmyndir um «tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu». SOV-DATA-006 skýrir frá því að þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst sé ráðgefandi — íslensk stjórnarskrá kveður ekki á um bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur um stefnumál. Orðið «þarf» í fullyrðingunni gefur til kynna lagaskyldu, en í raun er um pólitíska skuldbindingu ráðherrans að ræða, ekki stjórnarskrárbundna skyldu.