← Til baka á Heimildir
SOV-DATA-029 Sérfræðigreining
Fullveldi Stjórnmálalegt
Innganga Íslands í ESB myndi líklega krefjast stjórnarskrárbreytinga til að heimila flutning fullveldisskylna til yfirþjóðlegra stofnana, og tillögur náðu frá einni sáttmálaþjóðaratkvæðagreiðslu til «tvöfaldrar þjóðaratkvæðagreiðslu» — fyrst ráðgefandi kosning og síðan formlegar stjórnarskrárbreytingar. Ríkisstjórnin á þeim tíma miðaði við eina þjóðaratkvæðagreiðslu um fullgildingarsamning.
Enska frumtextinn

Iceland's potential EU accession would likely require constitutional amendments to enable sovereignty transfer to supranational organisations. Proposals ranged from a single treaty referendum to a 'double referendum' process — one advisory vote on the treaty, followed by constitutional amendment through the formal process (parliamentary approval, dissolution, new elections, final ratification by the new parliament). The government at the time of accession negotiations planned a single referendum on treaty ratification.

Heimild

Vísindavefurinn — Vilborg Ása Guðjónsdóttir, Evrópuvefur project manager (2011)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Stjórnskipulegt ferli sem lýst er endurspeglar lagalegt umhverfi ársins 2011. Núverandi stjórnskipunarrammi kann að hafa þróast. Krafan um stjórnarskrárbreytingu er umdeild — sumir halda því fram að gildandi ákvæði nægi fyrir takmarkaða samnýtingu fullveldis.

Notuð í greiningum (30)

Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Innganga nýrra ríkja í ESB DV

  • Staðfest Styður Ekkert ríki getur gengið í ESB nema öll aðildarríki sem fyrir eru samþykki aðildarsamninginn.
  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt 2. mgr. 49. gr. sáttmálans um ESB skal leggja aðildarsamning fyrir öll samningsríki til fullgildingar í samræmi við stjórnskipunarreglur þeirra.

Davíð Þór Björgvinsson: Þankar í tilefni af umsögn landskjörstjórnar DV

  • Að hluta staðfest Styður Alþingi getur ákveðið að spurningar og svarkostir á kjörseðli séu fleiri eða orðaðir með öðrum hætti en boðið er upp á í 66. gr. kosningalaga.

Davíð Þór Björgvinsson: Víðtækt samkomulag um stjórnarskrárbreytingu DV

  • Að hluta staðfest Styður Til að Ísland geti gengið í Evrópusambandið þarf að breyta stjórnarskránni.
  • Staðfest Styður Núverandi ríkisstjórn getur ekki gert Ísland að aðildarríki ESB án þess að fá nýtt umboð í þingkosningum.
  • Að hluta staðfest Styður Það er víðtækt samkomulag um að ESB-aðild krefjist stjórnarskrárbreytingar á Íslandi.
  • Að hluta staðfest Styður Áður en aðildarviðræður geta hafist þarf þjóðin að samþykkja áframhald viðræðna í þjóðaratkvæðagreiðslu, og svo þarf að samþykkja aðildarsamninginn í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu.

Enginn afsláttur gefinn segi þjóðin já við aðildarviðræðum RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Ísland mun geta greiðt atkvæði aftur um ESB-aðild að loknum aðildarviðræðum, segi þjóðin já í fyrstu þjóðaratkvæðagreiðslunni.

Erna og Jón útskýra lok, lok og læs -- lokunarskilyrði aðildarferlisins Heimssýn

  • Staðfest Styður Aðildarferlið felur í sér pólitískar ákvarðanir, teknar skref fyrir skref, um að aðlaga íslenskt samfélag að regluverki Evrópusambandsins.

ESB og smitsjúkdómar í búfé Blog.is

  • Að hluta staðfest Andmælir Þjóðaratkvæðagreiðsla að loknum aðildarviðræðum er samkvæmt höfundi einungis formsatriði þar sem aðlögun er þegar lokið.

ESB-tillaga Þorgerðar Katrínar hangir á bláþræði Nútíminn

  • Að hluta staðfest Styður Tillaga Þorgerðar Katrínar gerir ráð fyrir tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum: fyrst um hvort sækja eigi um aðild að ESB og síðar um samninginn sjálfan.

Fólkið fær að ráða för Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Síðari þjóðaratkvæðagreiðslan er um inngöngu þegar samningsniðurstöður liggja fyrir.
  • Staðfest Styður Ríkisstjórnin boðar að önnur þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram þegar niðurstaða viðræðna liggur fyrir, og þá um samninginn.

Gert ráð fyrir að aðildarviðræður klárist á kjörtímabilinu Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Gert er ráð fyrir að ráðist verði í stjórnarskrárbreytingar fyrir næstu kosningar, samþykki Íslendingar ESB-aðild.
  • Að hluta staðfest Styður Takist samningar við ESB verður boðað aftur til þjóðaratkvæðagreiðslu.
  • Að hluta staðfest Styður Samþykki Íslendingar ESB-aðild þarf að gera breytingar á stjórnarskrá.
  • Staðfest Styður Tvö þing þurfa að samþykkja stjórnarskrárbreytingar á Íslandi.
  • Staðfest Styður Næsta þing eftir kosningar þyrfti að samþykkja stjórnarskrárbreytingar á ný.

Hagsmunasamtokin: Farthegar a skutu eda flokid hjonaband? Heimildin

  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt tillögu utanríkisráðherra er áætlað að þjóðin gangi fyrst til þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort hún vilji yfir höfuð ganga til samninga við ESB, og þegar samningaviðræðum er lokið fær þjóðin tækifæri til að greiða atkvæði að nýju.

Hvenær hefst höfuðborgaferð Kristrúnar? bjorn_is

  • Að hluta staðfest Styður ESB-aðild Íslands felur í sér framsal ríkisvalds sem krefst skýrrar stjórnarskrárheimildar.

Kallað eftir Kristrúnu í þinginu Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Upprunalegar forsendur þjóðaratkvæðagreiðslunnar gerðu ráð fyrir að seinni fasi væri atkvæðagreiðsla um samning sem lægi þegar fyrir

Kristrún vill sjálf dæma Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um fyrri þjóðaratkvæðagreiðsluna kveður á um að aðildarviðræður skuli ljúka með aðildarsamningi sem lagður verði fyrir þjóðina í annarri atkvæðagreiðslu til samþykktar eða synjunar.

Kristrún ýtir Þorgerði Katrínu til hliðar Björn Bjarnason

  • Óstutt Andmælir Ríkisstjórnin hefur breytt þjóðaratkvæðagreiðsluferlinu í þriggja þrepa pólitíska leið: (1) þjóðaratkvæðagreiðsla 29. ágúst, (2) viðræður og pólitískt mat forsætisráðherra á niðurstöðunni, og síðan (3) hugsanlega ný þjóðaratkvæðagreiðsla.

Leyndarhyggja stjórnarandstöðunnar: Þau vilja ekki að þjóðin fái að sjá aðildarsamning Kratinn (Ungir jafnaðarmenn)

  • Að hluta staðfest Styður Ef aðildarviðræður leiða til samnings verður samningurinn lagður fyrir þjóðina í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu
  • Að hluta staðfest Styður Þjóðin mun fyrst kjósa um hvort Ísland skuli ganga í ESB í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu — ekki þeirri sem fram fer 29. ágúst

Lilja hvöss: Hún tekur enga ábyrgð Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB-aðild er ein af mikilvægustu þjóðaratkvæðagreiðslum þjóðarinnar frá því að greidd voru atkvæði um lýðveldið Ísland.

Málið hvorki skýrt né nægilega vel undirbúið Viðskiptablaðið

  • Að hluta staðfest Styður Aðild að Evrópusambandinu felur óhjákvæmilega í sér framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegs valds og krefst stjórnarskrárbreytingar

Munu leggja til að orðalaginu verði breytt Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis mun leggja til breytt orðalag á spurningunni í þjóðaratkvæðagreiðslunni.

Ríkisstjórn á reki til ESB bjorn_is

  • Staðfest Styður ESB-umræðan á Íslandi hefur lengst af snúist um fullveldi, sjávarútveg, gjaldmiðil og stjórnskipan.

Segir 'af og frá' að viðræður séu hafnar Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Endanlegur samningur yrði lagður fyrir þjóðina í annarri atkvæðagreiðslu.
  • Að hluta staðfest Styður Ísland er einungis að taka eitt skref í einu í ferlinu gagnvart ESB.

Stjórnarskráin bannar ESB-aðild Blog.is

  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt greinargerð utanríkisráðherra myndu nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar krefjast samþykkis tveggja þinga með alþingiskosningum á milli.

Svona er ferlið ef þjóðin samþykkir að 'kíkja í pakkann' RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Verði þjóðaratkvæðagreiðslan samþykkt þarf að minnsta kosti aðra þjóðaratkvæðagreiðslu og þingkosningar til þess að Ísland geti gengið í Evrópusambandið.
  • Að hluta staðfest Styður Til að staðfesta aðildarsamning við Evrópusambandið þyrfti önnur þjóðaratkvæðagreiðsla á Íslandi að fara fram.
  • Staðfest Styður Til að breyta stjórnarskrá þarf samþykki tveggja þinga.
  • Að hluta staðfest Styður Eftir staðfestingu aðildarsamnings í þjóðaratkvæðagreiðslu þyrfti Alþingi að samþykkja stjórnarskrárbreytingar, síðan þyrfti að boða til alþingiskosninga og nýtt þing einnig að samþykkja stjórnarskrárbreytingarnar.
  • Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna er einungis eitt skref af mörgum í aðildarferli Íslands að ESB.

„Þá þyrfti að fá annan forsætisráðherra" Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt Pawel Bartoszek mun forsætisráðherra að öllum líkindum undirrita aðildarsamning þar sem forsætisráðherra hafi sérstaka stöðu í því ferli

Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB: Hvað erum við að kjósa um? Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Ef samningaviðræður við Evrópusambandið leiða til samnings verður haldin önnur þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem þjóðin tekur afstöðu til þess hvort ganga eigi í sambandið.
  • Staðfest Styður Aðlögun að sameiginlegum reglum ESB gæti kallað á málamiðlanir og dregið úr sjálfstæði Íslands í ákveðnum málum.

Þórdís myndi vilja þétta samstarf við ESB Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Íslenska stjórnarskráin heimilar ekki það magn valdframsals sem fylgir ESB-aðild, og þyrfti að breyta henni áður en Ísland gæti gerst aðili.

Þorgerður segir ESB bera virðingu fyrir ferli Íslands Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Framkvæmdastjórn ESB hefur verið upplýst um að Ísland fer sérstaka leið með tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum.
  • Að hluta staðfest Styður Breytingar á stjórnarskrá eru yfirleitt gerðar undir lok kjörtímabils.
  • Að hluta staðfest Styður Til að ganga í ESB þarf að breyta stjórnarskránni til að heimila fullveldisframsal.

Þórunn Sveinbjarnardóttir: Markvisst unnið að því að afvegaleiða umræðuna DV

  • Að hluta staðfest Styður Almennt samkomulag er um að breyta þurfi íslensku stjórnarskránni til að Ísland geti orðið fullgildur aðili að ESB.
  • Að hluta staðfest Styður Stjórnarskrárbreyting gæti verið samþykkt á Alþingi áður en reglulegar þingkosningar koma, ef viðræður ljúka á þessum kjörtímabili.

Utanríkisráðherra segir við Politico að Ísland geti klárað ESB viðræður á mettíma Nútíminn

  • Að hluta staðfest Styður Þótt kjósendur samþykki að hefja aðildarviðræður í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst þarf að halda aðra þjóðaratkvæðagreiðslu þegar samningum við Evrópusambandið lýkur.

Vald­fram­salið svo um­fangs­mikið að breyta þurfi stjórnar­skrá vb

  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt álitsgerð Lagastofnunar er valdframsalið til ESB svo umfangsmikið að þurfi óhjákvæmilega að breyta stjórnarskrá Íslands verði af inngöngu.
  • Að hluta staðfest Styður Ísland gæti ekki gengið í Evrópusambandið án þess að stjórnarskránni yrði breytt áður en aðild tæki gildi.
  • Að hluta staðfest Styður Höfundar álitsgerðarinnar telja að ESB-aðild fæli í sér framsal ríkisvalds langt umfram það sem íslensk stjórnskipun hefur hingað til talið heimilt án sérstakrar stjórnarskrárheimildar.
  • Að hluta staðfest Styður Aðild Íslands að Evrópusambandinu getur ekki öðlast gildi fyrr en stjórnarskrárbreyting sem heimilar slíka aðild hefur öðlast gildi.
  • Staðfest Styður Hægt er að halda ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna án þess að stjórnarskránni hafi áður verið breytt.
  • Að hluta staðfest Styður Ef stjórnarskrárbreyting á einnig að taka til hugsanlegrar frekari þróunar Evrópusambandsins þarf að ákveða sérstaklega hvaða málsmeðferð eigi að gilda og hvaða skorður eigi að setja við frekara framsali.

Viðreisn í ESB-tímahraki Björn Bjarnason

  • Að hluta staðfest Styður Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd þingsins á líklega að fjalla um tæknilega hlið þjóðaratkvæðagreiðslunnar.