Margrét Einarsdóttir
EinstaklingurPrófessor og sérfræðingur í evrópurétti
Prófessor og sérfræðingur í Evrópurétti
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (6)
Að hluta staðfest Aðildarríki ESB eiga sjálf vatns- og orkuauðlindir sínar — ESB hefur ekki yfirráð yfir þessum auðlindum. Tilvitnað EES/ESB-löggjöf
aðildarríki ESB þau eiga sjálf vatns-. og orkuauðlindir sínar.
Eignarhald aðildarríkja á orkuauðlindum er staðfest í heimildum: 194(2). grein TFEU verndar rétt ríkja til að ráðstafa orkuauðlindum sínum (ENERGY-TREATY-001), og SOV-PARL-006 staðfestir að ESB-reglur fjalli um umhverfislega sjálfbærni en ekki eignarhald auðlinda sem slíkt. Orðalagið «ESB hefur ekki yfirráð» er hins vegar of afdráttarlaust — samkeppnisreglur, ríkisaðstoðarreglur og innri orkumarkaðsreglur ESB geta í reynd takmarkað hvernig ríki nýta og verðleggja orkuauðlindir, eins og ENERGY-LEGAL-003 og ENERGY-TREATY-001 árétta.
Samhengi sem vantar
Þótt eignarhaldið haldist hjá ríkjunum er orkustefnan sameiginlegt valdsvið (SOV-LEGAL-030), og ESB-löggjöf getur sett bindandi markmið og markaðsreglur sem þrengja innlent svigrúm í reynd. ENERGY-TREATY-001 tekur fram að dómstóll ESB hafi túlkað 194(2). greinina þannig að raunverulegt fullveldi ríkja yfir orkuauðlindum hafi verið þrengt með afleiddri löggjöf og dómaframkvæmd.
Þarfnast samhengis Löggjöf ESB fjallar ekkert um eignarhald á vatns- og orkuauðlindum eða nýtingu þeirra. Umorðað EES/ESB-löggjöf
löggjöf ESB fjalli ekkert um eignarhald á slíkum auðlindum eða nýtingu auðlindanna.
Fyrri hluti fullyrðingarinnar er réttur en sá síðari rangur. ENERGY-LEGAL-003 staðfestir að ESB-aðild færir ekki eignarhald orkuauðlinda, og SOV-PARL-006 áréttar að ESB-reglur fjalli ekki um eignarhald sem slíkt. Hins vegar fjallar ESB-löggjöf beinlínis um nýtingu auðlinda — ENERGY-LEGAL-003 nefnir reglur innri orkumarkaðar, Clean Energy Package og eftirlit ACER, og ENERGY-TREATY-001 sýnir að orkumarkaðsreglur geta takmarkað hvernig auðlindir eru nýttar. Að segja að löggjöfin fjalli «ekkert um nýtingu» er því villandi.
Samhengi sem vantar
Aðgreiningin milli eignarhalds og nýtingar skiptir öllu máli hér. Þótt 194(2). grein TFEU verndi rétt ríkja til að ráðstafa orkuauðlindum sínum (ENERGY-TREATY-001) takmarkar afleidd ESB-löggjöf, samkeppnis- og ríkisaðstoðarreglur það hvernig nýtingin fer fram — til dæmis varðandi álverssamninga og verðlagningu. EEA-LEGAL-022 sýnir einnig að ESB-löggjöf á sviði orku berst inn í EES-réttinn þegar hún hefur áhrif á innri markaðinn.
Staðfest Þegar kemur að fiskveiðiauðlindum er málið flóknara en varðandi vatns- og orkuauðlindir. Umorðað Sjávarútvegur
Þegar kemur að fiskveiðiauðlindum sé málið hins vegar flóknara.
Lagastaða fiskveiða er sannarlega flóknari en orku innan ESB-kerfisins. SOV-LEGAL-030 staðfestir að sameiginleg sjávarútvegsstefna sé einkaréttarsvið ESB — þar sem aðeins sambandið má setja löggjöf — á meðan orkustefna er sameiginlegt valdsvið þar sem aðildarríki halda verulegum réttindum samkvæmt 194(2). grein (ENERGY-TREATY-001). EEA-DATA-004 sýnir að 13. kafli um sjávarútveg var umdeildasti kafli aðildarviðræðnanna og ITQ-kerfi Íslands var talið illsamræmanlegt meginreglu sameiginlegrar stefnu um jafnan aðgang.
Samhengi sem vantar
Stig óvissunnar er mismunandi eftir auðlindategund. Þótt fiskveiðar séu einkaréttarsvið er óvissan um orkuauðlindir ekki engin — samkeppnis- og ríkisaðstoðarreglur ESB geta haft óbein áhrif á orkunýtingu (ENERGY-TREATY-001). Fullyrðingin er hófstillt og fangar þennan eðlismun rétt.
Að hluta staðfest Evrópusambandið setur löggjöf varðandi undirbúning fyrir nýtingu vatns- og orkuauðlinda, t.d. með lögum um mat á umhverfisáhrifum framkvæmda. Umorðað EES/ESB-löggjöf
Evrópusambandið setji ýmis konar löggjöf varðandi undirbúning fyrir nýtingu vatns- og orkuauðlinda t.d. með lögum um mat á umhverfisáhrifum framkvæmda.
Almenn fullyrðing um umfangsmikla ESB-löggjöf er studd: EEA-DATA-001 staðfestir að ESB hafi sett yfir 151.000 bindandi réttargerðir, og ENERGY-LEGAL-003 nefnir orkumarkaðsreglur sem snerta nýtingu. Hins vegar styðja heimildirnar ekki sérstaklega tilvísunina í lög um mat á umhverfisáhrifum framkvæmda — ENERGY-LEGAL-003 vísar í Clean Energy Package og umhverfissjálfbærni almennt, en engin heimild fjallar beint um umhverfismatslöggjöf ESB.
Samhengi sem vantar
Tilvísunin í umhverfismatslög er sennileg en ekki staðfest af heimildunum — staðreyndagrunnurinn fjallar um ESB-orkulöggjöf almennt frekar en EIA-tilskipanir sérstaklega. SOV-PARL-006 styður þó kjarna fullyrðingarinnar með því að árétta að ESB-reglur fjalli um umhverfislega sjálfbærni nýtingar.
Staðfest ESB hefur komið á fót lögum um innri markað með raforku, orkunýtni og orkuöryggi. Umorðað EES/ESB-löggjöf
Einnig hafi verið komið á lögum um innri markað með raforku, orkunýtni og orkuöryggi
Heimildir staðfesta þetta. ENERGY-LEGAL-001 telur upp þá orkulöggjöf ESB sem Ísland hefur þegar innleitt gegnum EES-samninginn: þriðja orkupakkann (raforkutilskipun 2009/72/EB), endurnýjanlegrar orku-tilskipunina og orkunýtnitilskipanir. ENERGY-TREATY-001 staðfestir að 194. grein TFEU setur orkustefnu ESB fjögur markmið — virkni orkumarkaðar, orkuöryggi, orkunýtni og samtengingu orkukerfa — sem samsvarar nákvæmlega innihaldi fullyrðingarinnar.
Samhengi sem vantar
Ísland innleiddi þessa löggjöf gegnum EES-samninginn með ákveðnum aðlögunum — það er undanþegið gasmarkaðsreglum ESB þar sem það hefur engin gasmannvirki (ENERGY-LEGAL-001). Full ESB-aðild myndi fjarlægja möguleikann á að semja um slíkar aðlaganir.
Staðfest Auðlindir Íslands munu ekki færast í eigu ESB við aðild. Tilvitnað Fullveldi
En það að auðlindin færist á einhvern hátt í eigu ESB það er bara ekki rétt.
Heimildir staðfesta þetta. SOV-PARL-006 áréttar að ESB-reglur fjalli um umhverfislega sjálfbærni en ekki eignarhald auðlinda sem slíkt, og ENERGY-LEGAL-003 staðfestir að ESB-aðild færi ekki eignarhald orkuauðlinda. Sameiginleg sjávarútvegsstefna flytur stjórn fiskveiða til sambandsins en ekki eignarhald á auðlindinni — íslensk lög kveða þegar á um að fiskveiðiauðlindin sé sameign þjóðarinnar (SOV-LEGAL-017).
Samhengi sem vantar
Mikilvægur greinarmunur er á eignarhaldi annars vegar og stjórn eða yfirráðum hins vegar. Þótt auðlindirnar færist ekki í eigu ESB myndi sameiginleg sjávarútvegsstefna færa stjórn fiskveiða til sambandsins (SOV-LEGAL-030), og samningsmarkmið um varanlegar undanþágur eru ekki tryggð — Marta Kos hefur sagt að varanlegar undanþágur séu ekki í boði og að lokaákvörðun um aðildarsamning sé í höndum aðildarríkjanna (POLITICAL-DATA-016, PREC-DATA-047).