Stjórnvöld verði að vinna með Bændasamtökunum verði aðildarviðræður samþykktar
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Búvörusamningar kosta ríkissjóð um 20 milljarða króna á ári. Landbúnaður
Þeir kosta ríkissjóð um 20 milljarða króna á ári og framundan eru viðræður um nýjan samning.
Fullyrðing: Búvörusamningar kosta ríkissjóð um 20 milljarða króna á ári.
AGRI-DATA-004 staðfestir að beinar fjárveitingar til landbúnaðar námu 20–22 milljörðum króna á ári (samkvæmt OECD-gögnum). Þó ber að gæta þess að hugtakið «búvörusamningar» nær eingöngu yfir hluta af heildarframlögum ríkisins — beinar greiðslur til sauðfjár- og nautgripabænda — en heildarstuðningur ríkisins er hærri (25–30 milljarðar króna samkvæmt AGRI-DATA-022) þegar markaðsverðsstuðningur (tollvernd) er meðtalinn. Talan 20 milljarðar á vel við bein fjárframlög úr ríkissjóði, en fullyrðingin er ekki alveg nákvæm um hvað hún mælir.
Samhengi sem vantar
AGRI-DATA-022 nefnir heildarframlög ríkisins á bilinu 25–30 milljarða króna á ári þegar tollvernd er meðtalin, sem er talsvert hærri tala en fullyrðingin gefur til kynna. AGRI-DATA-025 sýnir að heildarstuðningur nam 29 milljörðum króna árið 2020 (16,3 milljarðar í beinar niðurgreiðslur, 12,8 milljarðar í óbeinar neytendakostnað). Fullyrðingin gæti átt nákvæmlega við beinar fjárveitingar í búvörusamninga en sú afmörkun er ekki gerð skýr.
Að hluta staðfest Bændasamtök Íslands leggjast ekki gegn þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Samtakastefnur
Bændasamtökin leggjast ekki gegn þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið.
Fullyrðing: Bændasamtök Íslands leggjast ekki gegn þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið.
POL-DATA-019 staðfestir að Bændasamtök Íslands eru andvíg ESB-aðild en hafa jafnframt tekið raunsæja afstöðu með lágmarkskröfum til ríkisstjórnar um vernd landbúnaðar komi til aðildarviðræðna. Þetta bendir til þess að samtökin andmæli ekki ferlinu sjálfu heldur leiti eftir áhrifum á samningsstöðu. Engin heimild staðfestir þó beint að samtökin hafi opinberlega lýst yfir stuðningi — eða hlutleysi — gagnvart sjálfri þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst. Mismunurinn á að vera á móti ESB-aðild annars vegar og á móti þjóðaratkvæðagreiðslunni hins vegar er lykilatriði sem heimildir fjalla ekki nægilega um.
Samhengi sem vantar
POL-DATA-019 lýsir andstöðu Bændasamtakanna við ESB-aðild en nefnir jafnframt lágmarkskröfur samtakanna, sem gefur til kynna raunsæja nálgun frekar en algjöra andstöðu. Þó vantar beina heimild um afstöðu samtakanna til sjálfrar þjóðaratkvæðagreiðslunnar — að vera andvígur ESB-aðild er ekki það sama og að vera andvígur atkvæðagreiðslu um hvort viðræður skuli halda áfram.
Staðfest Bændasamtök Íslands telja mikilvægt að tollverndin í landbúnaði verði skoðuð í samhengi við mögulegar aðildarviðræður. Landbúnaður
Við erum bara að segja við stjórnvöld: Ef það verður niðurstaða þjóðarinnar að fara í áframhaldandi viðræður þá verða þau að vinna það með okkur og skoða það með okkur hvernig við gætum best að grunngildum landbúnaðarins. Eins og til dæmis tollverndin, já.
Fullyrðing: Bændasamtök Íslands telja mikilvægt að tollverndin í landbúnaði verði skoðuð í samhengi við mögulegar aðildarviðræður.
Heimildir staðfesta þetta vel. POL-DATA-019 lýsir lágmarkskröfum Bændasamtakanna til ríkisstjórnar um vernd landbúnaðar í hugsanlegum aðildarviðræðum. POL-DATA-015 sýnir að samtökin leggja sérstaka áherslu á tollvernd (30–80% á mjólkurvörur, kjöt og grænmeti) sem grundvallaratriði í afstöðu sinni. Viðmiðið um samvinnu við stjórnvöld kemur skýrt fram í POL-DATA-019, þar sem sagt er að samtökin hafi sett «lágmarkskröfur» og krafist þess að ríkisstjórnin tryggði rekstrargrundvöll bænda. AGRI-DATA-017 undirstrikar að tollverndin er kjarni áhyggjuefna samtakanna.
Samhengi sem vantar
Þó ber að hafa í huga að tollverndin er ekki eini áhyggjuþátturinn — samtökin nefna einnig samkeppni frá stórframleiðendum ESB og hvort stuðningur samkvæmt sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB gæti tryggt framleiðslu í erfiðum náttúrufarsaðstæðum. POL-DATA-019 nefnir jafnframt innri deilur meðal bænda um rétta afstöðu.
Staðfest Bændasamtök Íslands hafa ekki fundið stór tækifæri fyrir íslenskan landbúnað í hugsanlegri ESB-aðild. Samtakastefnur
Og eins og ég hef áður sagt þá erum við ekki búin að koma auga á hin stóru gullnu tækifærin en við vinnum vinnuna og sjáum hvert þetta leiðir okkur.
Fullyrðing: Bændasamtök Íslands hafa ekki fundið stór tækifæri fyrir íslenskan landbúnað í hugsanlegri ESB-aðild.
POL-DATA-019 og POL-DATA-015 staðfesta að Bændasamtök Íslands telja ESB-aðild ógna íslenskum landbúnaði frekar en skapa tækifæri. Samtökin hafa stöðugt varað við neikvæðum áhrifum sameiginlegrar landbúnaðarstefnu, einkum vegna tollverndarniðurfellingar og samkeppni. POL-DATA-015 nefnir þó að samtökin viðurkenna að beinar greiðslur samkvæmt sameiginlegri landbúnaðarstefnu gætu vegið upp hluta tjónsins, en telja þá vegnu á móti stóru ókostina. Tilvitnunin sjálf (ekki «stóru gullnu tækifærin») endurspeglar þessa afstöðu vel — samtökin leita en hafa ekki fundið.
Samhengi sem vantar
Bændasamtökin viðurkenna þó að CAP-greiðslur gætu verið hluti af jákvæðu samhengi, og POL-DATA-015 nefnir fordæmi írskra bænda sem fá um 13.000 evrur á ári í CAP-greiðslur. Jafnframt benda aðrar heimildir (AGRI-DATA-009) á að sumar landbúnaðarafurðir, eins og lambakjöt, gætu haft útflutningsvon á Evrópumarkaði. Samtökin segjast vera enn í vinnslu og gætu breytt niðurstöðu síðar.