Silja Rún Sigurbjörnsdóttir
EinstaklingurFréttaritari
Fréttaritari — hlutlaus um ESB-aðild.
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (10)
Að hluta staðfest Losun alþjóðaflugs á gróðurhúsalofttegundum innan ESB fellur undir ETS-viðskiptakerfið. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Losun alþjóðaflugs á gróðurhúsalofttegundum innan Evrópusambandsins fellur undir ETS-viðskiptakerfið
ETS-LEGAL-002 staðfestir að losun flugs innan EES falli undir ETS-kerfið, en fullyrðingin segir «alþjóðaflugs» sem er víðtækara hugtak. Gildissvið kerfisins nær eingöngu til fluga innan EES — flug til og frá þriðju ríkjum utan CORSIA er undanskilið samkvæmt sömu heimild. Þetta takmarkaða gildissvið hefur verið framlengt ítrekað og gildir til byrjunar 2027. ENERGY-LEGAL-002 staðfestir þátttöku Íslands í ETS í gegnum EES-samninginn.
Samhengi sem vantar
Orðið «alþjóðaflug» gefur til kynna að öll millilandaflug falli undir kerfið, en einungis flug innan EES er tekið með — flug til þriðju ríkja fellur undir CORSIA. Gildissvið ETS fyrir flug hefur breyst margsinnis frá 2008 og Framkvæmdastjórnin mun meta útvíkkun í júlí 2026. Ísland samdi um sérstaka undanþágu varðandi ókeypis losunarheimildir til 2026 (ETS-DATA-002).
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
Staðfest Ísland á aðild að ETS-viðskiptakerfinu í gegnum EES-samninginn. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Ísland á aðild að í gegnum EES-kerfið
ETS-LEGAL-001 staðfestir ótvírætt að Ísland á aðild að ETS-viðskiptakerfinu í gegnum EES-samninginn — nánar tiltekið með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007, sem felldi tilskipun 2003/87/EB inn í XX. viðauka (umhverfismál). Ísland hefur tekið þátt í kerfinu frá 1. janúar 2008. ENERGY-LEGAL-002 og ENERGY-DATA-010 styrkja þetta enn frekar.
Samhengi sem vantar
Tengd loftslagslöggjöf, eins og reglugerð um skiptingu ábyrgðar (Effort Sharing), var ekki felld inn í gegnum XX. viðauka heldur 31. bókun EES-samningsins — þetta greinarmunur gæti valdið ruglingi um lagagrundvöll þátttöku Íslands. Full ESB-aðild myndi ekki breyta þátttöku Íslands í ETS-kerfinu í grundvallaratriðum, en myndi afnema innleiðingarferlið í gegnum sameiginlegu EES-nefndina.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
Að hluta staðfest Ísland hefur sérstaka undanþágu frá losunarheimildum í ETS-kerfinu sem rennur út í lok árs. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Séríslensk undanþága frá sérstökum losunarheimildum rennur út í loks árs
ETS-DATA-002 staðfestir að Ísland samdi um sérstaka undanþágu til að halda ókeypis losunarheimildum fyrir flugrekendur til og með 2026 — eitt ár lengur en almenna EES-áætlunin. Fullyrðingin er í meginatriðum rétt en ónákvæm á tvo vegu: hún segir «í lok árs» án þess að tilgreina hvaða ár, og hún greinir ekki á milli tveggja ólíkra undanþága — ókeypis úthlutunar (til 2026) og landfræðilegs gildissviðs flugs (til byrjunar 2027). Samkvæmt ETS-DATA-001 er almennt verið að afnema ókeypis losunarheimildir í flugi og þær falla niður frá 2026 fyrir aðra EES-aðila.
Samhengi sem vantar
Samningur frá maí 2023 var lýstur sem «bráðabirgðasamningur» og háður formlegu samþykki. Óljóst er hvort fullyrðingin vísi til undanþágu sem rennur út í lok 2026 (ókeypis úthlutun) eða 2027 (landfræðilegt gildissvið). ETS-LEGAL-002 bendir til þess að gildissvið flugs í ETS sé til endurskoðunar í júlí 2026.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
Að hluta staðfest Undanþágan felur í sér leyfi til að niðurgreiða losun flugfélaga með því að gefa þeim losunarheimildir. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
í henni felst leyfi til að niðurgreiða losun flugfélaga með því að gefa þeim losunarheimildir
ETS-DATA-002 staðfestir að Ísland samdi um framlengingu á ókeypis losunarheimildum fyrir flugfélög til og með 2026, sem er eitt ár umfram almenna EES-áætlunina. Þetta felur í sér að flugfélög fá losunarheimildir án endurgjalds, sem dregur úr kostnaði þeirra. Orðið «niðurgreiða» í fullyrðingunni er þó túlkun ræðumannsins — formlega er um ókeypis úthlutun að ræða, ekki fjárhagslega niðurgreiðslu frá ríkinu. Kjarni fullyrðingarinnar um að undanþágan feli í sér gjafalosunarheimildir er staðfestur, en orðalagið um niðurgreiðslu er matskennt.
Samhengi sem vantar
Munur er á «ókeypis úthlutun» losunarheimilda og beinum fjárhagslegum niðurgreiðslum. ETS-DATA-002 lýsir ókeypis úthlutun (free allocation), sem hefur svipaðan efnahagslegan áhrif og niðurgreiðsla en er formlega ólíkt. Þá er undanþágan tímabundin (til 2026) og nákvæm skilmálar kunna að hafa breyst eftir bráðabirgðasamkomulagið í maí 2023.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
Þarfnast samhengis Til stendur að framlengja undanþágu Íslands frá ETS-kerfinu út árið 2027. Fullyrt EES/ESB-löggjöf
Til stendur að framlengja undanþáguna út árið 2027
Fullyrðingin um framlengingu undanþágu til loka árs 2027 er villandi. Samkvæmt ETS-DATA-002 náði Ísland samningi um framlengingu á ókeypis losunarheimildum til flugs til og með 2026, ekki 2027. Heimildin bendir sérstaklega á að fullyrðingar um framlengingu til 2027 rugli saman tveimur ólíkum hlutum: undanþágu Íslands frá greiðsluskyldu (til 2026) og víðtækari landfræðilegri takmörkun ETS-flugs á EES-flug sem var framlengd til ársbyrjunar 2027 samkvæmt ETS-LEGAL-002.
Samhengi sem vantar
Samningur frá maí 2023 var lýstur sem bráðabirgðasamningi og háður formlegri samþykkt. Hugsanlegt er að frekari samningaviðræður hafi átt sér stað eftir maí 2023 sem gætu hafa breytt skilmálum. Greinarmunurinn á undanþágu Íslands (til 2026) og landfræðilegri takmörkun á umfangi ETS-flugs (til ársbyrjunar 2027) er mikilvægur en oft ruglaður saman í opinberri umræðu.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
Að hluta staðfest Formenn ríkisstjórnarflokkanna greindu frá því á föstudag 7. mars 2026 að til standi að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við ESB. Fullyrt Flokkastefnur
Á föstudag greindu formenn ríkisstjórnarflokkanna frá því að til standi að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið
Heimildir staðfesta kjarnaefnið — ríkisstjórnarflokkarnir tilkynntu áform um þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við ESB. SOV-DATA-006 staðfestir að þrír ríkisstjórnarflokkar (Samfylkingin, Viðreisn, Flokkur fólksins) standi að tillögunni og SOV-INTL-001 staðfestir að ríkisstjórnin hafi tilkynnt um dagsetninguna 7. mars. Fullyrðingin segir þó «formenn ríkisstjórnarflokkanna greindu frá» — heimildir staðfesta tilkynninguna en ekki sérstaklega að hún hafi komið frá formennum (PARTY-DATA-016 nefnir forsætisráðherra og SOV-PARL-001 nefnir utanríkisráðherra). Nákvæm dagsetningin — föstudagur 7. mars — samrýmist heimildum að hluta: SOV-INTL-001 staðfestir 7. mars sem formlega tilkynningu, en SOV-PARL-001 staðfestir að þingsályktunartillagan hafi verið lögð fram 9. mars.
Samhengi sem vantar
Heimildir benda til þess að tilkynningin 7. mars hafi verið almennt fréttaefni en formlega hafi þingsályktunartillagan verið lögð fram 9. mars. Hverjir nákvæmlega greindu frá — hvort formenn allra þriggja flokka hafi verið saman á blaðamannafundi — staðfestist ekki beint í þeim heimildum sem liggja fyrir. Flokkur fólksins styður þjóðaratkvæðagreiðsluna en er andvígur ESB-aðild, sem skapar einhvern blæbrigðamun.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
Að hluta staðfest Karlar eru fremur andvígir atkvæðagreiðslunni en konur. Fullyrt Kannanir
karlar fremur andvígir atkvæðagreiðslunni en konur
POLL-DATA-015 staðfestir skýrt kynjamun: 39% karla eru andvígir framhaldi aðildarviðræðna á móti 22% kvenna. Karlar eru því greinilega andvígari en konur. Fullyrðingin segir þó «andvígir atkvæðagreiðslunni» — en könnunin mælir afstöðu til framhalds viðræðna, ekki afstöðu til þess að halda þjóðaratkvæðagreiðsluna. POLL-DATA-017 sýnir að 57% styðja þjóðaratkvæðagreiðsluna og ~30% eru á móti, en kynjaskipting þeirrar spurningar liggur ekki fyrir.
Samhengi sem vantar
Könnunin mældi stuðning við framhald viðræðna, ekki beint afstöðu til þjóðaratkvæðagreiðslunnar sjálfrar. Kynjamunurinn á viðræðuspurningunni er skýr (39% karla á móti 22% kvenna andvígir), en hann gæti verið annar á spurningunni um sjálfa atkvæðagreiðsluna. Úrtak var um 800 svarendur, sem þýðir að kynjaundirúrtök eru um 400 með tilsvarandi meiri skekkjumörkum.
Að hluta staðfest Lítill munur er á hlutfalli þeirra sem myndu kjósa með og á móti áframhaldandi aðildarviðræðum (52% gegn 48%). Fullyrt Kannanir
Ekki munaði miklu, 52 prósent sögðust kjósa með áframhaldandi aðildarviðræðum en 48 prósent myndu vilja hætta þeim.
POLL-DATA-014 sýnir að um 52% styðja áframhaldandi viðræður, en fullyrðingin um 48% andstæða er ónákvæm. Könnunin sýnir í raun um 30% andvíga og 13% óákveðna þegar spurt er um þjóðaratkvæðagreiðsluna, eða 42% andvíga og 16% óákveðna þegar spurt er um ESB-aðild beint. Fullyrðingin gefur til kynna nánast jafntefli (52/48) en sleppir óákveðnum kjósendum sem eru 13–16% samkvæmt POLL-DATA-021. Þetta breytir myndinni verulega — «lítill munur» er raunhæf lýsing á ESB-aðildarspurningunni (42/42) en ekki á viðræðuspurningunni (57/30).
Samhengi sem vantar
Könnunin sýnir mismunandi tölur eftir því hvort spurt er um aðild (42/42/16) eða viðræður (57/30/13). Fullyrðingin blandar saman þessum tveimur spurningum með 52/48-skiptingunni sem virðist reikna óákveðna út. POLL-DATA-015 sýnir mikinn kynjamun (62% kvenna hlynnt viðræðum á móti 52% karla) og úrtaksstærð (~810 gild svör) gefur töluverð vikmörk.
Að hluta staðfest Þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhaldandi aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið verður haldin 29. ágúst 2026. Fullyrt Fullveldi
Fyrir helgi greindu formenn ríkisstjórnarflokkanna frá því að þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhaldandi aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið verði haldin 29. ágúst.
Dagsetningin 29. ágúst 2026 er rétt staðfest af SOV-DATA-006 og SOV-PARL-001. Hins vegar er fullyrðingin um «áframhald aðildarviðræðna» aðeins ónákvæm. Spurningin sem lögð verður fyrir þjóðina er samkvæmt SOV-PARL-001: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» — sem er víðtækari en «áframhald aðildarviðræðna» gefur til kynna. Auk þess er um ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu að ræða samkvæmt SOV-DATA-006, en fullyrðingin nefnir ekki þennan mikilvæga fyrirvara.
Samhengi sem vantar
Þjóðaratkvæðagreiðslan er ráðgefandi (ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla) en ekki bindandi — Alþingi er ekki skuldbundið af niðurstöðunni, þótt pólitísk hefð leggi þunga áherslu á virðingu fyrir vilja þjóðarinnar. Stjórnarandstaðan hefur gagnrýnt dagsetninguna sem of snemma og talið að nægileg umræða geti ekki átt sér stað yfir sumartímann. POLL-DATA-017 bendir á mikilvægan mun á stuðningi við þjóðaratkvæðagreiðsluna sjálfa (57%) og stuðningi við ESB-aðild (42%).
Sjái þegar merki um að forspá um klofningu þjóðarinnar standist Vísir/Bylgjan
Að hluta staðfest Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna var lögð fyrir Alþingi á þingfundi á mánudag og aftur á þriðjudag. Fullyrt Fullveldi
Þingsályktunartillaga var lögð fyrir Alþingi á þingfundi á mánudag og aftur á þriðjudag.
SOV-PARL-001 staðfestir að þingsályktunartillaga var lögð fram 9. mars 2026 og SOV-PARL-005 lýsir því að tillagan hafi verið kynnt á Alþingi, þar á meðal umræðum um málsmeðferð. Heimildir staðfesta ekki sérstaklega að tillagan hafi verið lögð fram bæði á mánudegi og þriðjudegi — slíkar málsmeðferðarupplýsingar um nákvæma þingfundadaga eru ekki skráðar í tiltækum heimildum.
Samhengi sem vantar
Nákvæm tímalína þingfunda (hvaða vikudaga tillagan var tekin fyrir) er ekki í staðreyndagrunni. SOV-PARL-005 nefnir að stjórnarandstaðan hafi gagnrýnt hraða málsmeðferðarinnar.
Sjái þegar merki um að forspá um klofningu þjóðarinnar standist Vísir/Bylgjan