Ísland samdi um sérstaka undanþágu til að halda áfram að fá ókeypis losunarheimildir í flugi til og með árinu 2026, einu ári lengur en almenna EES-tímaáætlunin kveður á um. Íslensk stjórnvöld rökstuðuðu þetta með landfræðilegri einangrun og mikilli loftfaraþörf íbúa. Fullyrðingar um framlengingu til ársloka 2027 virðast rugla saman tveimur mismunandi undanþágum: heimildarúthlutuninni (til 2026) og landfræðilegri afmörkun ETS á flugi innan EES (til 2027).
Enska frumtextinn
Iceland negotiated a special arrangement to continue receiving free EU ETS aviation allowances beyond the standard phase-out schedule. In May 2023, at the Council of Europe summit in Reykjavik, Iceland and the European Commission reached a preliminary agreement for Icelandic aircraft operators to continue receiving free EU ETS emissions allowances up to and including the year 2026. This is one year beyond the general EU/EEA phase-out (where free allocation drops to zero from 2026). The Icelandic government argued that the standard rules harm the competitive position of Icelandic airlines and fail to account for Iceland's geographical isolation, which makes its citizens more dependent on air transport than other EEA residents. The EU sought to grant the Icelandic aviation sector an extra year of free allowances as a special solution compatible with the EU's broader climate goals. The agreement was subject to approval by EU Member States, the Icelandic government, and the Icelandic parliament (Althingi). Claims that the exemption extends to 'end of 2027' appear to conflate two different things: Iceland's free allocation exemption (through 2026) and the broader EU ETS aviation geographical scope limitation to intra-EEA flights (extended until start of 2027).
Heimild
Iceland Review; Carbon Pulse; European Commission
Iceland Review er enskumælandi fjölmiðill á Íslandi sem fjallar um innlend fréttamál, menningu og stjórnmál fyrir alþjóðlegan lesendahóp.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Samkomulagið frá maí 2023 var sagt vera „bráðabirgðasamkomulag“ og háð formlegu samþykkisferli. Nákvæmum skilmálum kann að hafa verið breytt við fullgildingu. Greinarmunurinn á undanþágu frá ókeypis úthlutun (til loka árs 2026) og víðtækari takmörkun á gildissviði innan EES (til upphafs árs 2027) er mikilvægur en er oft ruglað saman í opinberri umræðu. Hugsanlegt er að frekari samningaviðræður hafi átt sér stað frá því í maí 2023 til að framlengja eða breyta samkomulaginu – fullyrðingin um framlengingu til „loka árs 2027“ gæti endurspeglað síðari þróun sem ekki kemur fram í þessum heimildum.
Notuð í greiningum (4)
Lærum af sögunni: Segjum NEI við ESB! Vísir
- Að hluta staðfest Styður ESB-kolefnisskatturinn kemur að fullu til framkvæmda á næsta ári og mun hafa gríðarleg áhrif á íslenska neytendur, flugfélög og skipafélög.
Mun Evrópusambandið eyðileggja feril Kristrúnar? Viðskiptablaðið
- Þarfnast samhengis Andmælir Íslenskt losunarlíkan ESB er hannað fyrir lestir en ekki skip og flugvélar, en Ísland reiðir sig á skip og flugvélar sem eyþjóð.
Segir samningsstöðu Íslands ekki sterka Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Ísland gæti aldrei gengið í Evrópusambandið nema það fengi undanþágu frá loftslagsmarkmiðum ESB.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland hefur sérstaka undanþágu frá losunarheimildum í ETS-kerfinu sem rennur út í lok árs.
- Að hluta staðfest Styður Undanþágan felur í sér leyfi til að niðurgreiða losun flugfélaga með því að gefa þeim losunarheimildir.
- Þarfnast samhengis Styður Til stendur að framlengja undanþágu Íslands frá ETS-kerfinu út árið 2027.
- Að hluta staðfest Styður Utanríkisráðherra telur íslensk stjórnvöld ekki hafa komið nægilega snemma að ETS-ferlinu til að tryggja betri skilyrði.
- Að hluta staðfest Styður Ísland er eyja og ekki tengt meginlandi Evrópu, sem skapar sérstöðu í samningaviðræðum um ETS-kerfið.