Af hverju er ekki spurt hvort fólk hafi kynnt sér ESB?
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Þegar spurt er um aðildarviðræður breytist afstaða fólks til ESB-aðildar. Kannanir
Þekking á málinu virðist oft vera lítil, enda treysta aðildasinnar á það, sem sést vel þegar spurt er um viðræður. Þá virðist koma annað hljóð í skrokkinn.
Fullyrðing: Þegar spurt er um aðildarviðræður breytist afstaða fólks til ESB-aðildar.
Heimildir staðfesta að orðalag spurninga hefur veruleg áhrif á niðurstöður. POLL-DATA-022 sýnir að spurningar um «framhald viðræðna» mælast 8-12 prósentustigum hærra en spurningar um beina ESB-aðild, og POLL-DATA-010 metur bilið sem 5-8 prósentustig. POLL-DATA-014 sýnir áþreifanlegt dæmi: 52% styðja viðræður en 42% styðja aðild — 10 prósentustiga bil. POLL-DATA-018 staðfestir ennfremur að verulegur minnihluti þeirra sem styðja þjóðaratkvæðagreiðslu myndi kjósa gegn framhaldi.
Samhengi sem vantar
Túlkun á orsökum bilsins er ekki einhlít. Heimildir nefna almennt að orðalag um «ferli» (umsókn, viðræður) mælist hærra en orðalag um lokaniðurstöðu (aðild), sem getur endurspeglað raunverulegan mun á viðhorfi til lýðræðislegs ferlis og efnislegrar niðurstöðu fremur en þekkingarskort. Fullyrðingin sjálf um að «þekking á málinu sé lítil» er huglægt mat höfundar, ekki staðfest af gögnum.
Óstutt Síðustu aðildarviðræður Íslands við ESB hættu vegna fyrirvaranna sem Ísland hafði sett fram. Fordæmi
síðustu viðræður hættu út af fyrirvörunum
Fullyrðing: Síðustu aðildarviðræður Íslands við ESB hættu vegna fyrirvaranna sem Ísland hafði sett fram.
Heimildir staðfesta annað en fullyrðingin heldur fram. SOV-DATA-023 og PREC-HIST-004 segja skýrt að miðju-hægri stjórnin sem tók við 2013 (Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur) frestaði viðræðum af pólitískum ástæðum eftir kosningar — ekki vegna fyrirvara. SOV-PARL-009 sýnir að erfiðustu kaflarnir um sjávarútveg og landbúnað voru aldrei opnaðir, sem þýðir að engin samningsstaða hafði verið formfest áður en viðræðum var frestað. EEA-LEGAL-013 staðfestir að viðræðurnar voru «suspended for political reasons before completion».
Samhengi sem vantar
Stjórnarskiptin 2013 og pólitísk áherslubreyting nýrrar ríkisstjórnar voru meginástæðan fyrir frestuninni samkvæmt heimildum. Ísland sendi síðar bréf 12. mars 2015 þar sem óskað var eftir að ekki væri litið á landið sem umsóknarríki (SOV-PARL-010), en Framkvæmdastjórnin viðurkenndi það ekki sem formlega afturköllun. Fyrirvararnir komust aldrei á það stig að geta «strandað» viðræðunum þar sem umdeildustu kaflarnir voru aldrei opnaðir.
Að hluta staðfest Tilskipanir og reglugerðir ESB (viðhengi við aðildarsamninginn) eru samanlagt yfir 200.000 blaðsíður og fjöldi þeirra fer sífellt vaxandi. EES/ESB-löggjöf
Þá eru enn ónefnd öll "viðhengin" (tilskipanir og reglugerðir) sem telja líklega samtals yfir 200.000 blaðsíður og sá fjöldi fer sífellt vaxandi.
Fullyrðing: Tilskipanir og reglugerðir ESB (viðhengi við aðildarsamninginn) eru samanlagt yfir 200.000 blaðsíður og fjöldi þeirra fer sífellt vaxandi.
EEA-LEGAL-011 staðfestir að EUR-Lex greining frá 2023 sýnir yfir 666.000 blaðsíður af löggjöf frá 1957, þar af um 170.000 í gildi — sem er nær fullyrðingunni um «yfir 200.000 blaðsíður» en eldri tilvitnaða 80.000-100.000 talan. EEA-DATA-001 og EEA-DATA-002 staðfesta að ESB hafi gefið út um 151.000 bindandi gerðir frá 1958 og að framleiðsla haldi áfram, sem styður þann hluta fullyrðingarinnar að umfangið vaxi. Tölulega lægri talan «170.000 blaðsíður» er þó nær raunveruleikanum en «yfir 200.000».
Samhengi sem vantar
Aðferðafræði skiptir miklu máli við þessar talningar: hvort talin sé öll löggjöf nokkurn tíma sett (666.000 bls.), aðeins gildandi (170.000 bls.), eða einungis sá hluti sem er EES-tækur (sem Ísland innleiðir nú þegar — um 13.000 gerðir samkvæmt SOV-DATA-004). Ísland þyrfti einungis að bæta við 3.000-5.000 gerðum samkvæmt SOV-DATA-004 til viðbótar við núverandi EES-skuldbindingar. Tölfræði um blaðsíðufjölda gefur ekki rétta mynd af raunverulegri innleiðingarbyrði þar sem margar gerðir eru tæknilegar reglugerðir með takmarkað stefnumótandi vægi (EEA-DATA-001).