Að ganga í tollastöðina ESB til að tryggja varnir Íslands rétta leiðin?
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest ESB er í núverandi formi ein stór tollastöð gagnvart heiminum. Viðskipti
ESB í núverandi formi ein stór tollastöð gagnvart heiminum
Fullyrðing: ESB er í núverandi formi ein stór tollastöð gagnvart heiminum.
Heimildir staðfesta að ESB rekur sameiginlega tollabandalag og beitir sameiginlegum ytri tolli á innflutning frá þriðju ríkjum, og framkvæmdastjórn ESB sér um viðskiptasamninga fyrir hönd allra 27 ríkjanna (TRADE-DATA-040). Þetta þýðir í reynd að ESB virkar sem ein viðskiptaleg eining gagnvart umheiminum. Þó ber að hafa í huga að lýsingin «tollastöð» er gildishlaðin — TRADE-DATA-040 og TRADE-DATA-002 sýna að ESB veitir EES-ríkjum tollfrjálsan aðgang að innri markaði og hefur viðamikla fríverslunarsamninga við þriðju ríki, svo bandalagið er hvorki einangrað né lokað fyrir viðskiptum.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin sleppir því að ESB hefur fríverslunarsamninga við yfir 70 lönd og er einn opnasti markaður í heimi fyrir innflutning. TRADE-DATA-001 sýnir að um 50% af útflutningi Íslands og 60% af innflutningi eru við ESB-ríki, sem bendir til þess að tollabandalagið hindrar ekki viðskipti við Ísland. TRADE-DATA-036 vekur athygli á því að lítil hagkerfi tapa oft viðskiptastríðum við stórveldi og að þátttaka í tollabandalagi getur styrkt samningsstöðu.
Óstutt ESB-ríkin geta ekki varið eigin lofthelgi. Fullveldi
ESB ríkin geta ekki einu sinni varið eigin lofthelgi
Fullyrðing: ESB-ríkin geta ekki varið eigin lofthelgi.
Engar heimildir styðja þá fullyrðingu að ESB-ríkin geti ekki varið eigin lofthelgi. SOV-LEGAL-008 staðfestir að 23 af 27 ESB-ríkjum eru jafnframt NATO-aðildarríki og hafa eigin landvarnir. SOV-HIST-003 nefnir auk þess að ESB hafi samþykkt Strategic Compass og hyggi á 150 milljarða evra varnarmálaáætlun (2025), sem bendir til vaxandi varnarmátta innan ESB. Fullyrðingin er rangtúlkun á því að ESB hafi ekki sameiginlegan her — sem er rétt — en það er allt annað en að einstök ríki geti ekki varið sína lofthelgi.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin ruglar saman sameiginlegri varnarstefnu ESB og getu einstakra aðildarríkja til að verja eigin landamæri. Frakkland, Þýskaland, Pólland og fleiri ESB-ríki halda úti öflugum lofthernum. NATO-loftvarnir Íslands fara fram á Keflavíkurflugvelli í gegnum reglubundnar æfingar bandalagsríkja.
Óstutt Frakkland er eina ESB-ríkið með hernaðarmátt. Annað
Eina ríkið með hernaðarmátt er Frakkland
Fullyrðing: Frakkland er eina ESB-ríkið með hernaðarmátt.
Engar heimildir í staðreyndagrunninum styðja þá fullyrðingu að Frakkland sé eina ESB-ríkið með hernaðarmátt. Heimildirnar sem komu upp (SOV-LEGAL-030, EEA-DATA-010, TRADE-DATA-040, EEA-LEGAL-022) fjalla um valdsvið ESB, EES-samninginn og tollabandalag — ekkert um hernaðarstöðu einstakra ríkja. Fullyrðingin er afar víðtæk og horfir framhjá þekktum hernaðarmáttum Þýskalands, Ítalíu, Spánar og Póllands, þar sem Pólland hefur verulega aukið varnarútgjöld sín undanfarin ár.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn skortir gögn um varnarútgjöld og hernaðarmátt einstakra ESB-ríkja. Almenn vitneskja sýnir þó að Þýskaland, Pólland, Ítalía og Spánn reka jafnframt verulegan herafla, og Frakkland er eina ESB-ríkið með kjarnorkuvopn — sem er hugsanlega það sem talsmaðurinn átti við, en það er ekki sama og «eini hernaðarmáttur».