Hjörtur Smárason
EinstaklingurStjórnmálafræðingur og ráðgjafi
Stjórnmálafræðingur og ráðgjafi
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (5)
Að hluta staðfest GIUK-hliðið er hafsvæðið á milli Grænlands, Íslands og Bretlands og er einn helsti veikleiki í vörnum NATO. Fullyrt Fullveldi
Einn helsti veikleiki í vörnum NATO... er það sem er kallað GIUK hliðið. Það er hafsvæðið á milli Grænlands, Íslands og Bretlands.
SOV-DATA-008 og SOV-HIST-002 staðfesta að GIUK-hliðið er hafsvæðið milli Grænlands, Íslands og Bretlands og að það er mikilvægt fyrir eftirlit með kafbátaumferð. Heimildirnar lýsa því sem hernaðarlega mikilvægu, en nota ekki orðalagið „einn helsti veikleiki“ — það er pólitísk túlkun frekar en bein staðfesting.
Samhengi sem vantar
Heimildir lýsa GIUK-hliðinu sem hernaðarlega mikilvægu vegna eftirlits með kafbátum frá rússneska norðurflotanum, en mat á því hvort þetta sé «einn helsti veikleiki» NATO er sjónarhorn sem heimildir gera ekki beint að dómi. Eftir innrás Rússlands í Úkraínu 2022 (SOV-HIST-003) hefur hernaðarlegt vægi svæðisins aukist verulega.
Að hluta staðfest GIUK-hliðið er í dag vaktað að hluta til af Landhelgisgæslu Íslands, danska hernum og breskum og bandarískum gervitunglum. Fullyrt Fullveldi
Í dag er þetta hafsvæði vaktað að hluta til af Landhelgisgæslu Íslands, danska hernum og breskum og bandarískum gervitunglum.
SOV-HIST-002 og SOV-DATA-008 staðfesta að GIUK-hliðið er vaktað af bandarískum og NATO-bandamönnum, þar á meðal með reglulegum loftrýmisferðum til Keflavíkur. Hins vegar tilgreina heimildir ekki sérstaklega hlutverk Landhelgisgæslu Íslands eða danska hersins í eftirliti með hliðinu, né heldur að breskum og bandarískum gervitunglum sé sérstaklega beitt til þessa.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta almenna mynd af eftirliti með GIUK-hliðinu en lýsa ekki nákvæmu hlutverki danska hersins, Landhelgisgæslunnar eða gervitunglakerfa. Bandaríkin lokuðu herstöðinni á Keflavík árið 2006 (SOV-HIST-002) og eftirlit fer nú fram með reglulegum loftferðum og samstarfsverkefnum, ekki staðbundinni viðveru.
Staðfest Í kalda stríðinu var kafbátaleit eitt mikilvægasta hlutverk herstöðvarinnar á Íslandi en verulega hefur dregið úr henni. Fullyrt Fullveldi
Í kalda stríðinu var kafbátaleit eitt mikilvægasta hlutverk herstöðvarinnar á Íslandi en verulega hefur dregið úr henni.
SOV-HIST-002 staðfestir beint að flugherstöðin í Keflavík (1951–2006) var lykilstöð fyrir kafbátaleit og snemmviðvörun í kalda stríðinu, með allt að 3.900 hermenn. SOV-DATA-008 staðfestir að bandarískri varanlegri viðveru lauk 2006 og núverandi samstarf er aðeins með reglubundnum heimsóknum, sem styður fullyrðinguna um að dregið hafi úr starfseminni.
Samhengi sem vantar
Þó ber að hafa í huga að innrás Rússlands í Úkraínu 2022 (SOV-HIST-003) hefur leitt til endurnýjaðs áhuga NATO á svæðinu, með reglulegum loftrýmisferðum til Keflavíkur og samningi frá 2016 um uppfærslu á hernaðarinnviðum. Þannig hefur kafbátaleit að einhverju leyti hafist aftur.
Að hluta staðfest Evrópa er háð öðrum um gervihnattagögn og fjárfestir gríðarlega í tækniþróun á því sviði. Fullyrt Fullveldi
Þjóðir Evrópu hafa áttað sig á því að einn helsti veikleiki Evrópu í dag er hvað hún er háð öðrum um gervihnattagögn og því er Evrópa að fjárfesta gríðarlega í tækniþróun á því sviði.
TRADE-DATA-024 (Draghi-skýrslan) staðfestir að ESB hafi tæknilegt forskotsleysi gagnvart Bandaríkjunum og Kína og þurfi um 750–800 milljarða evra árlega fjárfestingu til að loka bilinu, þar á meðal í varnir og nýsköpun. SOV-HIST-003 nefnir áætluð 150 milljarða evra varnarútgjöld ESB. Þetta styður almenna mynd af tæknilegri háðingu Evrópu en heimildir tilgreina ekki sérstaklega gervihnattagögn.
Samhengi sem vantar
Heimildir styðja almenna mynd af tæknilegu forskotsleysi Evrópu og auknum varnar- og nýsköpunarútgjöldum, en sérstök fjárfesting í gervihnattatækni eða háðing Evrópu á erlendum gervitunglagögnum er ekki beint staðfest. Galileo og Copernicus eru ESB-kerfi sem gætu skipt máli í samhenginu en eru ekki nefnd í þeim heimildum sem fundust.
Staðfest Sjálfstætt Ísland á 20. öldinni þurfti að eiga hafsvæði sitt og réttinn á fiskveiðum. Fullyrt Sjávarútvegur
sjálfstætt Ísland á 20. öldinni þurfti að eiga hafsvæði sitt sjálft og réttinn á fiskveiðum
FISH-LEGAL-002 staðfestir að lögsaga Íslands (efnahagslögsagan, um 758.000 km²) og fullveldisréttindi yfir fiskveiðum byggja á lögum nr. 41/1979 og hafréttarsáttmála Sameinuðu þjóðanna (UNCLOS). FISH-LEGAL-008 staðfestir að fiskveiðiréttindi eru sameign íslensku þjóðarinnar samkvæmt lögum. Útfærsla efnahagslögsögunnar í áföngum á 20. öld var grundvallaratriði í efnahagslegu sjálfstæði Íslands.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er almenn söguleg lýsing sem heimildir styðja í meginatriðum. Þó ber að hafa í huga að orðalagið „þurfti að eiga“ er gildishlaðið — staðreyndalega tókst Íslandi að tryggja yfirráð yfir fiskveiðilögsögu sinni í áföngum (1952, 1958, 1972, 1975) með diplómatískum og lagalegum hætti, óháð því hvort þetta var nauðsynlegt skilyrði sjálfstæðis.