Frá gildistöku Lissabon-samningsins árið 2009 hafa ný aðildarríki ekki getað samið um varanlegar undanþágur frá stefnu ESB. Eldri undanþágur, eins og undanþága Danmerkur frá evrunni, voru veittar við sérstakar sögulegar aðstæður. Aðild Króatíu árið 2013 staðfesti þessa stefnu — engar varanlegar undanþágur voru veittar, einungis tímabundin aðlögunartímabil.
Enska frumtextinn
Since the Treaty of Lisbon (2009), EU enlargement policy has established that new member states cannot negotiate permanent opt-outs from EU policies. Existing permanent opt-outs — Denmark's euro opt-out (ended by referendum in 2022 for defence, but euro opt-out was removed when Denmark adopted it in 2025), Ireland's opt-out from certain justice/home affairs measures, and Poland and the UK's protocol on the Charter of Fundamental Rights — were granted under specific historical circumstances that are considered unrepeatable. Commissioner for Enlargement Stefan Füle (2010–2014) repeatedly stated that the full acquis must be adopted by all new members. Croatia's 2013 accession confirmed this principle: no permanent opt-outs were granted, only temporary transition periods.
Heimild
European Commission Enlargement Policy; Treaty of Lisbon; Croatia Accession Treaty (2012)
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins ber ábyrgð á framkvæmd stefnu ESB, þ.m.t. stækkun sambandsins og umsjón með aðildarviðræðum umsóknarríkja.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
While the formal position is that no new opt-outs will be granted, the EU has shown pragmatic flexibility in specific cases. The 2020 revised enlargement methodology introduced 'reversibility' and stronger conditionality, but did not create new opt-out mechanisms. Some legal scholars argue that Article 49 TEU technically allows any negotiated outcome, but the political consensus against new opt-outs is very strong.
Notuð í greiningum (6)
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Að hluta staðfest Andmælir Mörg ESB-ríki hafa fengið sérlausnir og undanþágur um málefni sem þeim skipta máli.
ESB-pakkinn er galopinn Vísir
- Staðfest Styður RÚV greindi frá því síðastliðinn föstudag að engar varanlegar undanþágur séu í boði við ESB-aðild.
- Að hluta staðfest Styður 95% af regluverki ESB séu óumsemjanleg þar sem 27 aðildarríkin hafi þegar samþykkt þá hluta.
- Staðfest Styður Ríki sem hafa gengið í ESB hafi þurft að samþykkja alla hluta regluverksins.
- Að hluta staðfest Styður Ríki sem vill ganga í ESB geti einungis samið um tímalínu innleiðingar ESB-reglna, ekki fengið undanþágur frá þeim.
- Að hluta staðfest Styður ESB vilji einnig setja tímaramma á ákveðin hlunnindi fyrir ný aðildarríki.
- Staðfest Styður Stefan Füle, þáverandi stækkunarstjóri ESB, hafi sagt á blaðamannafundi með Össuri Skarphéðinssyni að engar varanlegar undanþágur séu frá regluverki ESB.
Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Umsóknarríki um ESB-aðild verða að beita regluverki sambandsins eins og það er þegar til aðildar kemur og geta aldrei breytt grunnreglum þess.
Segja „samningaviðræður“ vera villandi hugtak Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Regluverkið (acquis) er ekki umsemjanlegt í aðildarviðræðum við Evrópusambandið.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Ekki sé auðvelt að yfirgefa Evrópusambandið þegar í það er komið.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Undanþágur sem ESB hefur veitt tímabundið til aðildarríkja renna út.
- Að hluta staðfest Andmælir Danir eru með eigin gjaldmiðil (dönsku krónuna) og eru þannig ekki með evruna þrátt fyrir ESB-aðild.