Segja „samningaviðræður“ vera villandi hugtak
Greindar 6 fullyrðingar.
Niðurstöður
Staðfest Evrópusambandið hefur gefið út upplýsingabækling um stækkun sambandsins (Understanding Enlargement) þar sem segir að ekki sé í boði að semja um reglur ESB. EES/ESB-löggjöf
„Í upplýsingabæklingi sem Evrópusambandið hefur gefið út til upplýsingar um stækkun sambandsins (e. Understanding Enlargement) kemur fram að ekki sé í boði að semja um reglur ESB“
Fullyrðing: Evrópusambandið hefur gefið út upplýsingabækling um stækkun sambandsins (Understanding Enlargement) þar sem segir að ekki sé í boði að semja um reglur ESB.
Heimildir staðfesta kjarna fullyrðingarinnar. EEA-LEGAL-017 og EEA-LEGAL-021 sýna að opinber stækkunargögn Framkvæmdastjórnar ESB lýsa aðildarviðræðum sem viðræðum um „skilyrði og tímasetningar“ innleiðingar, ekki um efni reglnanna sjálfra. EEA-LEGAL-016 staðfestir þetta enn frekar og bendir á að fræðimenn og sérfræðingar lýsa regluverkinu sem „taka eða hafna“-pakka. Þó ber að hafa í huga að aðlögunartímabil geta verið umtalsverð — Pólland fékk 12 ára undanþágu frá landakaupum.
Samhengi sem vantar
Þrátt fyrir að reglurnar sjálfar séu ekki umsemjanlegar geta umsóknarríki samið um aðlögunartímabil (3–12 ár), tæknilegar aðlaganir og fjármálafyrirkomulag. Greinarmunurinn á „semja um reglurnar“ og „semja um hvenær þeim verði beitt“ er raunverulegur en getur verið ofmetinn — nægilega langt aðlögunartímabil getur í reynd virkað sem undanþága.
Staðfest Samkvæmt upplýsingabæklingi ESB getur hugtakið „samningaviðræður“ verið villandi í samhengi aðildarviðræðna. EES/ESB-löggjöf
„í því tilliti geti hugtakið samningaviðræður verið villandi“
Fullyrðing: Samkvæmt upplýsingabæklingi ESB getur hugtakið „samningaviðræður“ verið villandi í samhengi aðildarviðræðna.
Fullyrðingin er í samræmi við opinber gögn Framkvæmdastjórnarinnar. EEA-LEGAL-017 og EEA-LEGAL-021 sýna báðar að aðildarviðræður snúast ekki um hvort reglurnar verði teknar upp heldur eingöngu um hvenær og hvernig. Orðið „samningaviðræður“ gæti því gefið ranga mynd af ferlinu, þar sem umsóknarríkið semur í raun ekki um efni reglnanna. POLL-DATA-010 styður jafnframt þann skilning að orðaval skipti verulegu máli í ESB-umræðunni á Íslandi.
Samhengi sem vantar
Heimildir benda þó til þess að svigrúm sé raunverulegt innan rammans — aðlögunartímabil geta verið pólitískt og efnahagslega mikilvæg (t.d. 7 ára frestun á frjálsri för launafólks eftir stækkun 2004). Munurinn á „semja um reglur“ og „semja um innleiðingarhraða“ er raunverulegur en getur verið ofmetinn.
Staðfest Aðildarviðræður snúast aðeins um skilyrði og tímasetningar upptöku, innleiðingar og framkvæmdar umsóknarríkis á reglum sambandsins, ekki um efni reglnanna sjálfra. EES/ESB-löggjöf
„Viðræðurnar snúist aðeins um skilyrði og tímasetningar upptöku, innleiðingar og framkvæmdar umsóknarríkis á reglum sambandsins.“
Fullyrðing: Aðildarviðræður snúast aðeins um skilyrði og tímasetningar upptöku, innleiðingar og framkvæmdar umsóknarríkis á reglum sambandsins, ekki um efni reglnanna sjálfra.
EEA-LEGAL-017 staðfestir þetta næstum orðrétt: aðildarviðræður fjalla um „the conditions and timing for the candidate’s adoption, implementation and enforcement of all current EU rules.“ EEA-LEGAL-021 endurtekur sama efni og bætir við að algengt mat sé að 95% regluverksins sé óumsemjanlegt. Ferlið sem EEA-LEGAL-013 lýsir — frá greiningu til opnunar kafla og lokunarskilyrða — styður þennan skilning. Þó ber að nefna að sumir lögfræðingar telja 49. grein sáttmálans um ESB heimili tæknilega séð hvaða samningsniðurstöðu sem er.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er tæknilega rétt en einfaldar ferlið nokkuð. Umsóknarríki geta í reynd samið um aðlögunartímabil, tæknilegar aðlaganir og fjármálafyrirkomulag — þættir sem geta haft mikla þýðingu. EEA-LEGAL-012 bendir jafnframt á að ný aðildarríki fái ekki varanlegar undanþágur frá ESB-stefnum eftir Lissabon-samninginn, ólíkt eldri ríkjum sem nutu slíkra sérkjara.
Villandi Reglur Evrópusambandsins (acquis) telja um 100.000 blaðsíður. EES/ESB-löggjöf
„reglna Evrópusambandsins – sem telja um 100.000 blaðsíður“
Fullyrðing: Reglur Evrópusambandsins (acquis) telja um 100.000 blaðsíður.
Talan 100.000 blaðsíður var sögulegt áætlun Framkvæmdastjórnarinnar frá upphafi tíunda áratugarins. EEA-LEGAL-011 staðfestir að hún var notuð opinberlega en bendir á að EUR-Lex-greining frá 2023 sýni yfir 666.000 blaðsíður lagasettra texta frá 1957, þar af um 170.000 enn í gildi. Fullyrðingin gefur því úrelta mynd — regluverkið er mun umfangsmeira en 100.000 blaðsíður í dag. EEA-DATA-001 sýnir jafnframt að yfir 151.000 bindandi lagagerðir hafa verið samþykktar.
Samhengi sem vantar
Talan 100.000 var áætlun frá byrjun tíunda áratugarins og endurspeglar ekki stærð regluverksins í dag. Raunveruleg stærð fer eftir aðferðafræði talningar (virk löggjöf, úreld, dómar Evrópudómstólsins). Ísland hefur þegar innleitt um 13.000 lagagerðir í gegnum EES-samninginn (EEA-LEGAL-006) og þyrfti um 3.000–5.000 viðbótargerðir við fulla aðild (SOV-DATA-004).
Að hluta staðfest Regluverkið (acquis) er ekki umsemjanlegt í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. EES/ESB-löggjöf
„Og þessar reglur (einnig þekktar sem „acquis“, franskt hugtak um það sem hefur verið samþykkt) eru ekki umsemjanlegar.“
Fullyrðing: Regluverkið (acquis) er ekki umsemjanlegt í aðildarviðræðum við Evrópusambandið.
Fullyrðingin er rétt í meginatriðum en of einföld. EEA-LEGAL-021 og EEA-LEGAL-017 staðfesta að umsóknarríki samþykkja regluverkið eins og það stendur — samningaviðræður snúast ekki um innihald reglnanna. Hins vegar er ekki algjörlega rétt að regluverkið sé "ekki umsemjanlegt" — aðlögunartímabil, tæknileg aðlögun og fjárhagskjör eru umsemjanleg. EEA-LEGAL-012 staðfestir að varanlegar undanþágur eru ekki í boði fyrir ný aðildarríki, en fyrri undanþágur (Danmörk, Írland) sýna að pólitískt svigrúm hefur verið til staðar.
Samhengi sem vantar
Greining Hagfræðistofnunar (EEA-DATA-014) bendir á að raunveruleg samningsskilyrði fyrir Ísland í sjávarútvegi og landbúnaði voru aldrei prófuð — viðræðum lauk áður en erfiðustu kaflarnir opnuðust. Sumir lögfræðingar telja 49. gr. ESB-sáttmálans heimili í raun hvers kyns samning. Langur aðlögunarfrestur getur í reynd virkað líkt og undanþága.
Staðfest Aðildarviðræður snúast um getu umsóknarríkisins til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem fylgja aðild að sambandinu. EES/ESB-löggjöf
„Samningaviðræður um inngöngu snúast um getu umsóknarríkisins til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem fylgja aðild [að sambandinu].“
Fullyrðing: Aðildarviðræður snúast um getu umsóknarríkisins til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem fylgja aðild að sambandinu.
EEA-LEGAL-017 og EEA-LEGAL-013 staðfesta þetta. Ferlið sem DG NEAR stýrir felst í greiningu á hverju umsóknarríki gagnvart regluverkinu, setningu opnunar- og lokunarskilyrða og eftirliti með innleiðingu. Viðræðurnar snúast þannig í raun um getu ríkisins til að taka á sig skuldbindingarnar, ekki um hvort þær eigi við. EEA-LEGAL-021 staðfestir jafnframt að umsóknarríkið samþykki regluverkið „eins og það stendur á þeim tíma sem aðild tekur gildi.“
Samhengi sem vantar
Lengd aðildarviðræðna er mjög mismunandi — frá 3 árum (Austurríki) til yfir 20 ára (Tyrkland, þar sem flestir kaflar eru lokaðir). Aðildarviðræður Íslands 2010–2013 gengu hratt vegna EES-samræmingar en voru stöðvaðar af pólitískum ástæðum. Fullyrðingin sleppur því að aðlögunartímabil eru einnig hluti viðræðnanna og geta haft umtalsverð áhrif.