Kristrún telur þurfa 70% stuðning við tillöguna
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Gallup könnun sýnir að 52% eru með þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild og 48% eru á móti. Kannanir
Sú tiltekna niðurstaða Gallup – 52% með og 48% á móti
Fullyrðing: Gallup könnun sýnir að 52% eru með þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild og 48% eru á móti.
POLL-DATA-020 sýnir að um 60% svarenda studdu þjóðaratkvæðagreiðsluna og POLL-DATA-017 gefur sambærilega tölu (57%). Meirihlutastuðningur við sjálfa atkvæðagreiðsluna er þannig staðfestur. Fullyrðingin greinir hins vegar ekki á milli stuðnings við þjóðaratkvæðagreiðslu og stuðnings við ESB-aðild — POLL-DATA-014 sýnir að á meðan 57% studdu atkvæðagreiðsluna var stuðningur við aðild sjálfa 42% á móti 42%, og POLL-DATA-021 staðfestir að um 10 prósentustiga bil sé viðvarandi á milli «semja» og «ganga í». Fullyrðingin er tæknilega rétt um stuðning við atkvæðagreiðsluna en getur gefið villandi mynd ef lesandinn túlkar hana sem stuðning við ESB-aðild.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-021 skráir viðvarandi 10 prósentustiga bil á milli stuðnings við viðræður og stuðnings við aðild — um 52% styðja viðræður en aðeins 42% styðja aðild. Þetta er grundvallargreinarmunur sem fullyrðingin nefnir ekki. Auk þess bendir POLL-DATA-017 á að svarhlutfall var 42,7% sem getur leitt til úrtaksskekkju, og POLL-DATA-018 sýnir verulegan kynjamun og landsvæðamun í svörunum.
Að hluta staðfest Kristrún Frostadóttir sagði í leiðtogakappræðum 28. nóvember 2024 að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu þyrfti að vera 70% á móti 30% til að vera fullnægjandi umboð fyrir aðildarviðræður. Flokkastefnur
70-30%. Það þarf að vera vel yfirgnæfandi stuðningur fyrir svona vegferð.
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir sagði í leiðtogakappræðum 28. nóvember 2024 að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu þyrfti að vera 70% á móti 30% til að vera fullnægjandi umboð fyrir aðildarviðræður.
Heimildir staðfesta að Kristrún Frostadóttir hafi lagt áherslu á «ofboðslega sterkt umboð» og víðtæka samfélagslega samstöðu (PARTY-DATA-019), sem bendir til þess að einföld meirihlutaniðurstaða dugi ekki. Hins vegar nefna heimildir ekki nákvæmlega 70%–30% hlutfallið sem fullyrðingin tilgreinir. PARTY-DATA-016 fjallar um afstöðu Kristrúnar almennt en nefnir ekki kappræðurnar 28. nóvember 2024 né þessa tilteknu tölu. Kjarninn í fullyrðingunni — að forsætisráðherra vilji skýrt umboð umfram einfaldan meirihluta — er studdur, en nákvæm töluviðmið eru ekki staðfest.
Samhengi sem vantar
Engin heimild staðfestir nákvæmlega 70%–30% hlutfallið né tilvísun í leiðtogakappræður 28. nóvember 2024. Þingsályktunin um þjóðaratkvæðagreiðsluna kveður ekki á um lágmarksþröskuld — krafan um «sterkt umboð» er pólitísk markmiðssetning, ekki lagaleg krafa.
Að hluta staðfest Kristrún Frostadóttir lýsti því yfir í aðdraganda kosninga 2024 að 52% á móti 48% niðurstaða í þjóðaratkvæðagreiðslu væri of lítil hlutdeildarskylda og myndi kljúfa þjóðina. Flokkastefnur
sagði hún mikilvægt að niðurstaða í þjóðaratkvæðgreiðslu yrðu ekki 52% á móti 48%. Það væri afar vandasamt fyrir leiðtoga ríkisstjórnarinnar að fá slíka niðurstöðu í hendurnar.
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir lýsti því yfir í aðdraganda kosninga 2024 að 52% á móti 48% niðurstaða í þjóðaratkvæðagreiðslu væri of lítil hlutdeildarskylda og myndi kljúfa þjóðina.
PARTY-DATA-016 staðfestir að Kristrún hafi lýst því yfir fyrir kosningarnar 2024 að ESB-aðild yrði ekki á dagskrá, og andstæðingar hafa sakað hana um stefnubreytingu. Nákvæm tilvitnun um 52-48% hlutfallið kemur þó ekki fram í heimildum staðreyndagrunnsins. Afstaða hennar um að þjónni ekki lýðræðinu að kljúfa þjóðina samræmist almennri forsögu sem heimildir lýsa.
Samhengi sem vantar
Nákvæm tilvitnun um 52-48% hlutfallið er ekki staðfest af heimildum staðreyndagrunnsins. POLL-DATA-014 sýnir þó að núverandi staða (42-42% um aðild) er reyndar nálægt þeirri skiptingu sem Kristrún nefndi sem varhugaverða.
Að hluta staðfest Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, mælti fyrir þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna á mánudag og yfirgaf landið á þriðjudag meðan umræða var ólokið. Flokkastefnur
Hún mælti fyrir henni á mánudag en stökk úr landi á þriðjudag, þó að umræðu sé ólokið.
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, mælti fyrir þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna á mánudag og yfirgaf landið á þriðjudag meðan umræða var ólokið.
SOV-PARL-001 staðfestir að Þorgerður Katrín hafi mælt fyrir þingsályktunartillögunni 9. mars 2026, og POLITICAL-DATA-004 staðfestir hlutverk hennar sem utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar. Fullyrðingin um brottför úr landi á þriðjudag er hins vegar ekki staðfest af neinum heimildum í staðreyndagrunninum.
Samhengi sem vantar
Engar heimildir staðfesta eða hrekja fullyrðinguna um brottför utanríkisráðherra úr landi á þriðjudag. Þetta kann að vera rétt en er ekki sannreynt úr staðreyndagrunni. Einnig ber að nefna að 9. mars 2026 var sunnudagur, ekki mánudagur — dagsetningin þarf nánari skoðun.
Staðfest Inga Sæland í Flokki fólksins lýsti sig í kosningabaráttunni 2024 bæði gegn ESB-aðild og gegn þjóðaratkvæðagreiðslu á þessu kjörtímabili. Flokkastefnur
Inga Sæland í Flokki fólksins er á móti Evrópusambandsaðild og sagði í kosningabaráttunni 2024 að hún væri líka á móti þjóðaratkvæðagreiðslu á þessu kjörtímabili.
Fullyrðing: Inga Sæland í Flokki fólksins lýsti sig í kosningabaráttunni 2024 bæði gegn ESB-aðild og gegn þjóðaratkvæðagreiðslu á þessu kjörtímabili.
POLITICAL-DATA-014 staðfestir að Inga Sæland hafi ítrekað lýst ESB-andstæðum skoðunum, og POLITICAL-DATA-009 staðfestir að Flokkur fólksins sé almennt ESB-efasemdarsamur þótt hann hafi samþykkt skuldbindingu um þjóðaratkvæðagreiðslu í stjórnarsáttmálanum. Andstaða Ingu við bæði aðild og þjóðaratkvæðagreiðslu á þessu kjörtímabili er vel skjalfest í heimildum.
Samhengi sem vantar
Flokkur fólksins samþykkti þó að sitja í ríkisstjórn sem skuldbatt sig til þjóðaratkvæðagreiðslunnar, sem skapar óvenjulega stöðu þar sem stjórnarflokkur berst gegn niðurstöðu eigin ríkisstjórnar.
Staðfest Kristrún Frostadóttir sagði fyrir kosningar 2024 að ekki væri meirihluti á þingi fyrir ESB-aðild og að svo myndi ekki verða. Flokkastefnur
Það er ekki meirihluti og verður ekki meirihluti á þingi fyrir því að ganga í ESB.
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir sagði fyrir kosningar 2024 að ekki væri meirihluti á þingi fyrir ESB-aðild og að svo myndi ekki verða.
PARTY-DATA-016 staðfestir fullyrðinguna beint: Kristrún sagði «skýrt fyrir alþingiskosningarnar í nóvember 2024 að ESB-aðild yrði ekki á dagskrá á næsta kjörtímabili» og nefndi efnahagsmál, ríkisfjármál og heilbrigðismál sem forgangsverkefni. POL-DATA-022 staðfestir einnig að pólitísk þróun Kristrúnar á ESB-málinu hefur verið skráð. Fullyrðingin nefnir áramótaávarp sérstaklega, sem heimildir nefna ekki beinlínis, en yfirlýsingin fyrir kosningarnar er ótvíræð.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta yfirlýsinguna í aðdraganda kosninga en nefna ekki áramótaávarpið sérstaklega. PARTY-DATA-016 kemur frá Útvarpi Sögu, sem samkvæmt fyrirvörum tekur oft afstöðu gegn ESB-aðild, en úrdráttur þeirra á opinberum yfirlýsingum Kristrúnar er sagður byggður á staðreyndum. Eftir kosningarnar snerist afstaðan hratt og ríkisstjórnin tilkynnti um þjóðaratkvæðagreiðslu.
Að hluta staðfest Kristrún Frostadóttir sagði fyrir kosningar 2024 að til þess að hefja aðildarviðræður þyrfti samstöðu flestra eða allra stjórnmálaflokka, ekki bara eins til tveggja flokka. Flokkastefnur
ríkisstjórn sem legði í slíkan leiðangur yrði að «vera með ofboðslega sterkt umboð til verka og þú getur ekki verið með einn til tvo stjórnmálaflokka sem ætla að leiða það verkefni», meira þyrfti til, samstöðu flestra eða allra stjórnmálaflokka.
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir sagði fyrir kosningar 2024 að til þess að hefja aðildarviðræður þyrfti samstöðu flestra eða allra stjórnmálaflokka, ekki bara eins til tveggja flokka.
PARTY-DATA-016 staðfestir almenna afstöðu Kristrúnar um að ESB-aðild yrði ekki á dagskrá og að sterkt umboð þyrfti. Nákvæm tilvitnun um «samstöðu flestra eða allra stjórnmálaflokka» kemur þó ekki fram í heimildum staðreyndagrunnsins. Núverandi ríkisstjórn samanstendur af þremur flokkum, þar af einum (Flokkur fólksins) sem er ESB-andstæður, sem stangast á við kröfuna um víðtæka samstöðu.
Samhengi sem vantar
Stjórnarmeirihlutinn (32 af 63 þingmönnum) er mjór og einn af þremur stjórnarflokkunum er á móti ESB-aðild. Þetta samrýmist illa kröfunni um samstöðu flestra eða allra flokka sem Kristrún setti fram fyrir kosningarnar.
Staðfest Kristrún Frostadóttir sagði fyrir kosningar 2024 að kannanir sýndu að fólk væri 50-50 í ESB-málinu. Kannanir
Þó að kannanir sýni að fólk sé 50-50 í þessu máli, þá vil ég ekki að við förum af stað í vegferð sem er að kljúfa þjóðina í tvennt
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir sagði fyrir kosningar 2024 að kannanir sýndu að fólk væri 50-50 í ESB-málinu.
POLL-DATA-001 staðfestir að stuðningur við ESB-aðild hafi verið á bilinu 30–45% á árunum 2022–2025, þar sem andstaðan var á svipuðu róli. Á árinu 2024 var skiptingin nokkuð jöfn. POLL-DATA-014 sýnir að í mars 2026 er skiptingin 42%–42% um ESB-aðild, sem er í raun 50-50 þegar tekið er tillit til óákveðinna. Lýsing Kristrúnar á jafnri skiptingu er þannig í samræmi við könnunargögn.
Samhengi sem vantar
Stuðningurinn hefur sveiflast á tímabilinu og ólík spurningaframsetning (aðild vs. viðræður) gefur mismunandi niðurstöður. Í mars 2026 er skiptingin 42-42% um aðild en 52-48% um framhald viðræðna.
Að hluta staðfest Kristrún Frostadóttir myndaði ríkisstjórn með Viðreisn og Flokk fólksins eftir þingkosningar 28. nóvember 2024. Flokkastefnur
Myndaði Kristrún ríkisstjórn með Viðreisn og Flokki fólksins í kjölfar þeirra.
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir myndaði ríkisstjórn með Viðreisn og Flokk fólksins eftir þingkosningar 28. nóvember 2024.
PARTY-DATA-013 og POLITICAL-DATA-002 staðfesta að ríkisstjórnin samanstendur af Samfylkingunni, Viðreisn og Flokki fólksins undir forystu Kristrúnar Frostadóttur. Hins vegar greina heimildir frá því að ríkisstjórnin hafi verið mynduð í desember 2024, ekki beint eftir þingkosningum 28. nóvember. PARTY-DATA-016 nefnir «myndun ríkisstjórnar í desember 2024» og POLITICAL-DATA-003 sýnir að ráðherrar tilheyri 157. löggjafarþingi. Fullyrðingin gefur í skyn að ríkisstjórnarmyndun hafi orðið samstundis eftir kosningarnar, en tímalínan var lengri.
Samhengi sem vantar
Engin heimild staðfestir nákvæmlega hvaða dag ríkisstjórnin var mynduð — PARTY-DATA-016 nefnir «desember 2024» en ekki ákveðna dagsetningu. Fullyrðingin segir «eftir þingkosningar 28. nóvember» sem er ekki rangt en gefur til kynna nánari tímatengsl en heimildir staðfesta. Kjörtímabilið sem slíkt byrjaði ekki fyrr en í desember.
Að hluta staðfest Gallup birti könnun um afstöðu fólks til þjóðaratkvæðagreiðslunnar sama dag og umræðan hófst í þinginu. Kannanir
Svo skemmtilega vildi til að sama dag og umræðan hófst í þinginu birti Gallup könnun um afstöðu fólks til þjóðaratkvæðagreiðslu
Fullyrðing: Gallup birti könnun um afstöðu fólks til þjóðaratkvæðagreiðslunnar sama dag og umræðan hófst í þinginu.
POLL-DATA-020 og POLL-DATA-007 staðfesta að Gallup-könnunin var gerð á tímabilinu 19. febrúar til 4. mars 2026. SOV-PARL-001 staðfestir að þingsályktunartillagan var lögð fram 9. mars 2026. Tímasetning birtingar könnunarinnar er ekki nákvæmlega skráð í heimildum — gagnasöfnun lauk 4. mars en birtingardagur gæti hafa verið 9. mars.
Samhengi sem vantar
Nákvæmur birtingardagur Gallup-könnunarinnar kemur ekki fram í heimildum. Gagnasöfnun lauk 4. mars 2026 og þingsályktunartillagan var lögð fram 9. mars. Hvort birting og þingumræða hafi verið á sama degi er ekki sannreynt.
Þarfnast samhengis Kristrún Frostadóttir tók ekki þátt í þingræðunni um þingsályktunartillöguna og neitaði að svara spurningum um ESB-málið í fjölmiðlum. Flokkastefnur
ekki tekið þátt í umræðunni um þingsályktunina í þinginu, var ekki til svara um það í Silfrinu, þráast enn við að koma til viðtals um það eða nokkuð annað í Spursmálum á mbl.is
Fullyrðing: Kristrún Frostadóttir tók ekki þátt í þingræðunni um þingsályktunartillöguna og neitaði að svara spurningum um ESB-málið í fjölmiðlum.
Fullyrðingin segir að Kristrún Frostadóttir hafi ekki tekið þátt í þingumræðunni og gengið út úr þingsalnum. PARTY-PARL-001 staðfestir hins vegar að hún tók beinlínis þátt í umræðunni 9. mars 2026 — hún svaraði spurningum og lýsti afstöðu sinni til auðlinda- og sjávarútvegsmála í ESB-samningaviðræðum. Sá hluti fullyrðingarinnar sem varðar þingumræðuna er þannig hrakinn af heimildum. Hvort hún mætti í Silfurbergið er ekki hægt að staðfesta eða hrekja.
Samhengi sem vantar
Þingræður frá 9. mars 2026 sýna að Kristrún tók þátt í umræðum og svaraði spurningum þingmanna um ESB-mál. Fullyrðingin um fjölmiðlaþátttöku (Silfrið, Spursmál) er hvorki staðfest né hrakinn af heimildum. Greinarmunur á milli þátttöku í almennri umræðu og formlegri flutningsumræðu um þingsályktunartillöguna sjálfa gæti skipt máli.