Hver á þennan bústað, já eða nei?

Raddir í greininni

Hildur Sverrisdóttir Höfundur Fullyrt Sjálfstæðisflokkur — þingmaður
15 þingræður
4 fullyrðingar
Ríkisstjórnin Umorðað
2 fullyrðingar

Niðurstöður

Að hluta staðfest: 4

Fullyrðingar (4)

Að hluta staðfest Ríkisstjórnin hefur ekki birt upplýsingar um áætlaðan kostnað ESB-aðildarviðræðna, sem líklega hleypur á milljörðum króna. Fullveldi
Í gögnum málsins er hvorki að finna upplýsingar um áætlaðan kostnað, sem líklega hleypur á milljörðum, né hvers vegna ríkisstjórnin telur yfirhöfuð rétt að bera þessa stóru spurningu undir þjóðina.

Fullyrðing: Ríkisstjórnin hefur ekki birt upplýsingar um áætlaðan kostnað ESB-aðildarviðræðna, sem líklega hleypur á milljörðum króna.

Heimildir staðfesta að andstöðuflokkar hafa gagnrýnt upplýsingagjöf ríkisstjórnarinnar. Samkvæmt SOV-PARL-003 sagði Guðrún Hafsteinsdóttir að ríkisstjórnin hefði ekki birt samningsmarkmið né nákvæmar forsendur, og SOV-PARL-005 staðfestir að formleg samráðsferli hafi ekki átt sér stað. Engin heimild í staðreyndagrunninum fjallar þó sérstaklega um kostnaðarmat aðildarviðræðna eða staðfestir fullyrðinguna um að kostnaður «hleypi á milljörðum króna» — sá hluti er því ósannanlegur.

Samhengi sem vantar

Fullyrðingin sameinar tvennt: annars vegar gagnrýni á upplýsingaskort (stutt af heimildum) og hins vegar áætlun um milljörðakostnað sem engin heimild staðfestir eða hafnar. Ríkisstjórnin hefur hins vegar sett af stað upplýsingaherferð (POL-DATA-024) sem andstöðuflokkar telja ófullnægjandi.

Andstæðar heimildir: POL-DATA-024
Að hluta staðfest Gögn ríkisstjórnarinnar um ESB-aðildarviðræðurnar innihalda ekki haldbær samningsmarkmið um hverju eigi að ná fram. Fullveldi
Þar er heldur ekki að finna haldbær samningsmarkmið um hverju eigi að ná fram.

Fullyrðing: Gögn ríkisstjórnarinnar um ESB-aðildarviðræðurnar innihalda ekki haldbær samningsmarkmið um hverju eigi að ná fram.

Heimildir styðja að ríkisstjórnin hafi ekki tilgreint nákvæm samningsmarkmið. Samkvæmt PARTY-PARL-001 neitaði forsætisráðherra að leggja fram «nákvæmt orðalag» á Alþingi og nefndi aðeins «grundvallarprinsipp». SOV-PARL-003 staðfestir gagnrýni Guðrúnar Hafsteinsdóttur á skort á samningsmarkmiðum. Þó ber að geta þess að forsætisráðherra hefur sett fram almenn markmið — «skýr rauð flögg» um sjávarútveg og orku — sem gætu talist einhvers konar markmið, þótt þau séu ekki «haldbær» í þeim skilningi sem fullyrðingin á við.

Samhengi sem vantar

Utanríkisráðherra hefur lýst yfir að hún muni «aldrei skrifa undir samning sem tryggir ekki okkar markmið og okkar yfirráð» (SOV-PARL-001) og forsætisráðherra nefndi «grundvallarprinsipp» um sjávarútveg og orku. Hvort slík yfirlýsing teljist «haldbært samningsmarkmið» er matsatriði. Ríkisstjórnin hefur rökstutt höfnun á nákvæmum markmiðum með samningalegri varfærni.

Andstæðar heimildir: SOV-PARL-001
Að hluta staðfest Þjóðin fær ekki tækifæri til að kynna sér haldbærar upplýsingar áður en hún er beðin um að kjósa um hvort hefja skuli ESB-aðildarviðræður. Fullveldi
Miðað við gögn málsins eins og þau eru lögð fyrir nú virðist þjóðin ekki eiga að fá að glöggva sig á neinu haldbæru til að vega þetta og meta, bara mæta og kjósa.

Fullyrðing: Þjóðin fær ekki tækifæri til að kynna sér haldbærar upplýsingar áður en hún er beðin um að kjósa um hvort hefja skuli ESB-aðildarviðræður.

Andstöðuflokkar hafa gagnrýnt upplýsingagjöf ríkisstjórnarinnar harðlega. SOV-PARL-003 vitnar í kröfu um að ríkisstjórnin upplýsi þjóðina sem «algjört lágmark», og SOV-PARL-005 staðfestir að formleg samráðsferli hafi skort. Á hinn bóginn sýnir POL-DATA-024 að ríkisstjórnin hafi sett af stað upplýsingaherferð með vefsíðu, fundum og efni — þótt andstöðuflokkar telji hana hlutdræga. Fullyrðingin er of afdráttarlaus: þjóðin fær upplýsingar, en deilt er um hvort þær séu «haldbærar» eða nægilegar.

Samhengi sem vantar

Ríkisstjórnin hefur sett af stað upplýsingaherferð (POL-DATA-024) en andstöðuflokkar telja hana hlutdræga og ónákvæma. Þjóðaratkvæðagreiðslan er um framhald viðræðna, ekki um aðild — ríkisstjórnin hefur rökstutt að ítarlegri upplýsingar komi fram í viðræðuferlinu sjálfu. Sú afstaða er umdeild.

Andstæðar heimildir: POL-DATA-024, SOV-DATA-006
Að hluta staðfest Ríkisstjórnin hyggst veita nauðsynlegar upplýsingar um ESB-aðildarviðræðurnar fyrst eftir atkvæðagreiðsluna. Fullveldi
Frasi mánaðarins um að "treysta þjóðinni" trompar upplýsingagjöf sem er ýmist kölluð smáatriði eða ekki tímabært að ræða fyrr en eftir atkvæðagreiðsluna

Fullyrðing: Ríkisstjórnin hyggst veita nauðsynlegar upplýsingar um ESB-aðildarviðræðurnar fyrst eftir atkvæðagreiðsluna.

Forsætisráðherra neitaði á Alþingi að tilgreina nákvæm samningsmarkmið og sagði slíkt ekki tímabært (PARTY-PARL-001). Andstöðuflokkar hafa túlkað þetta sem frestun upplýsingagjafar til eftir kosningu (SOV-PARL-003, SOV-PARL-005). Þó sýnir POL-DATA-024 að ríkisstjórnin hafi hafið upplýsingaherferð og SOV-PARL-001 að utanríkisráðherra hafi sett fram almenn markmið. Fullyrðingin er túlkun á afstöðu ríkisstjórnarinnar sem hefur stoð í framkomu hennar á Alþingi, en hún einfaldar málið — ríkisstjórnin hefur veitt almennar upplýsingar, þótt ítarlegar forsendur bíði.

Samhengi sem vantar

Ríkisstjórnin greinir á milli almennrar upplýsingagjafar (sem hún hefur hafið) og nákvæmra samningsforsendna (sem hún segir eðlilegt að ræða í viðræðuferlinu sjálfu). Þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um hvort hefja eigi viðræður, ekki um endanleg aðildarskilmála — forsætisráðherra hefur nefnt að lokasamningur þyrfti sérstaka þingafgreiðslu og hugsanlega aðra þjóðaratkvæðagreiðslu (PARTY-DATA-019).

Andstæðar heimildir: POL-DATA-024, SOV-PARL-001