Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra lagði fram þingsályktunartillögu 9. mars 2026 um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald ESB-viðræðna. Hún hélt því fram að sjálf atkvæðagreiðslan væri fullveldisaðgerð og lofaði að skrifa aldrei undir samning sem tryggði ekki yfirráð Íslands yfir auðlindum.
Enska frumtextinn
Foreign Minister Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir presented a parliamentary resolution (stjórnartillaga til þingsályktunar) on 9 March 2026 proposing a referendum on 29 August 2026 with the question: 'Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?' (Should negotiations on Iceland's EU accession continue?). In her flutningsræða (sponsor's speech), she framed the referendum as a sovereignty issue — arguing that allowing the nation to decide is itself an exercise of sovereignty. She drew parallels with three historical decisions (NATO membership, EFTA accession, EEA agreement) that were also contentious at the time but are now widely regarded as beneficial. She stated that Iceland's 2009 EU application remains valid, confirmed by the EU itself, and that negotiations could resume 'around the turn of the year' if the public votes yes. She explicitly pledged: 'Ég mun aldrei skrifa undir samning sem tryggir ekki okkar markmið og okkar yfirráð' (I will never sign a deal that does not secure our goals and our sovereignty) — specifically regarding fisheries. She cited precedents for special arrangements: Nordic agricultural exemptions (Sweden, Finland) and property purchase restrictions (Denmark, Malta).
Heimild
Alþingi — Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra (flutningsræða, 157. löggjafarþing)
Alþingi er þjóðþing Íslands og æðsta löggjafarvald landsins. Þingfundir og ræður eru birtar í opinberum þingskjölum á vef Alþingis.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
This is a political speech presenting the government's position, not a neutral analysis. The claim that negotiations could start 'around the turn of the year' is aspirational. The precedents cited (Nordic agriculture, Maltese property) were negotiated under different circumstances and may not directly apply to Icelandic fisheries, which is a far larger share of the economy.
Notuð í greiningum (12)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Staðfest Styður Ríkisstjórnin lofaði að fara með ESB-málið í þjóðaratkvæðagreiðslu eigi síðar en 2027.
- Að hluta staðfest Andmælir Þingsályktunartillaga ríkisstjórnarinnar snýst um fullt forræði yfir auðlindum þjóðarinnar, en í tillögunni er talað um "forræði" en ekki "fullt forræði". Forsætisráðherra var ekki tilbúinn í dag að lýsa því yfir að fullt forræði væri skilyrði.
- Að hluta staðfest Styður Forsætisráðherra sagði á blaðamannafundi á föstudagi og ítrekaði í þinginu í dag að þjóðin þurfi ekki að verða sérfræðingar í ESB til að kjósa 29. ágúst.
Ekki víst hvernig Evrópusambandið bregst við Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Í greinargerð þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna segir að aðildarferlið yrði staðfest á ríkjaráðstefnu.
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna var lögð fram á föstudag (7. mars 2026).
- Að hluta staðfest Andmælir Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna var lögð fram á föstudag (7. mars 2026).
- Staðfest Styður Forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar hafa lýst yfir áhyggjum af mögulegri upplýsingaóreiðu sem kunni að vera stýrð af erlendum öflum til að hafa áhrif á niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
- Að hluta staðfest Styður Spurningin um hvort þörf sé á ríkjaráðstefnu tengist beint spurningunni um hvort aðildarumsókn Íslands frá 2010 sé enn í gildi eða hvort leggja þurfi inn nýja umsókn.
Enginn afsláttur gefinn segi þjóðin já við aðildarviðræðum RÚV
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB-aðild var kynnt í þingsályktunartillögu sem ríkisstjórnin lagði fram á föstudaginn 6. mars 2026.
- Staðfest Styður Í þingsályktunartillögunni er þjóðaratkvæðagreiðslan ákveðin þannig að spurt verður: "Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?"
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður er ákvæði í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar.
- Staðfest Styður Allir flokkar ríkisstjórnarinnar voru sammála um að þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-aðildarviðræður yrði haldin, þrátt fyrir skiptar skoðanir innan og milli flokka.
- Staðfest Styður Ísland mun geta greiðt atkvæði aftur um ESB-aðild að loknum aðildarviðræðum, segi þjóðin já í fyrstu þjóðaratkvæðagreiðslunni.
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan er ákveðin þannig að hún er ekki atkvæðagreiðsla um ESB-aðild í heild, heldur um hvort hafist verði handa við aðildarviðræður.
Hvers vegna er umsóknin til Evrópusambandsins frá 2009 falin? Vísir
- Staðfest Styður Þingsályktunartillaga frá 16. júlí 2009 fól ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að ESB og halda þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarsamning að loknum viðræðum.
- Villandi Andmælir Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst 2026 snýst í raun um hvort Ísland gangi í Evrópusambandið, ekki eingöngu um framhald viðræðna.
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu 2026 fjallar um "framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu" en umsóknin frá 2009 var um fulla aðild — þetta tvennt er í ósamræmi.
- Staðfest Styður Þingsályktunin frá 2009 gerði ráð fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarsamning að loknum viðræðum, ekki þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort hefja ætti viðræður.
Íhaldsmenn á Evrópuþinginu myndu fagna aðild Íslands að ESB RÚV
- Að hluta staðfest Styður Aðildarviðræður gætu hafist fljótlega ef þjóðaratkvæðagreiðslan skilar jákvæðri niðurstöðu.
Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir
- Staðfest Styður Fyrri umræða um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður fer fram á Alþingi 9. mars 2026 klukkan þrjú.
Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir
- Staðfest Styður Utanríkisráðherra Íslands hefur fullyrt að ríkisstjórnin muni hafna samningi við ESB sem er ekki hagstæður fyrir Ísland.
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild í ágúst.
Sjái þegar merki um að forspá um klofningu þjóðarinnar standist Vísir/Bylgjan
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhaldandi aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið verður haldin 29. ágúst 2026.
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna var lögð fyrir Alþingi á þingfundi á mánudag og aftur á þriðjudag.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands að ESB var tekin til umræðu á Alþingi þann 10. mars 2026.
Svarar ekki beint um undanþágur en segir stöðu Íslands sterka Morgunblaðið
- Staðfest Styður Samningsmarkmið Íslands eru að halda yfirráðum yfir auðlindum sínum ef farið verður í aðildarviðræður við ESB.
- Ósannanlegt Styður Guðmundur Ari Sigurjónsson fagnar því að byrjað verði á auðlindakaflanum ef aðildarviðræður hefjast.
- Staðfest Styður Áskorunin í aðildarviðræðum er að halda yfirráðum yfir auðlindum Íslands.
- Að hluta staðfest Styður Útfærsla þess hvernig Ísland haldi yfirráðum yfir auðlindum sínum er samningsatriði sem þarf að kveða á um við samningsborðið.
Trump sagður beita sér í ESB-umræðunni hér á landi Vísir
- Staðfest Styður Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, varaði við því að erlend ríki reyndu að hafa afskipti af þjóðaratkvæðagreiðslunni þegar tilkynnt var um hana.
- Staðfest Styður Utanríkisráðherra sagði að slík erlend afskipti yrðu ekki liðin, hvort sem þau væru af hálfu ESB eða annarra ríkja.
„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir
- Villandi Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan snýst um einfalda spurningu: hvort halda eigi aðildarviðræðum áfram eða ekki.
- Staðfest Styður Utanríkisráðherra mun ekki skrifa undir aðildarsamning sem felur ekki í sér fyrirsjáanleg yfirráð Íslendinga á auðlindum og fiskiveiðistjórn.
- Staðfest Styður Utanríkisráðherra kveðst ekki mundu skrifa undir slæman samning við ESB.