SOV-LEGAL-028
Lagalegur texti
Há
Þingsályktunartillagan um þjóðaratkvæðagreiðsluna um ESB-viðræður var lögð fram á Alþingi föstudaginn 7. mars 2026; stjórnarandstæðingarnir gagnrýndu bæði tímasetninguna og ferli málsins, m.a. með vísan til 24. gr. þingskapa sem kveður á um skyldu til ráðgjafar við utanríkismálanefnd í mikilvægum utanríkismálum. Ríkisstjórnin hélt þeirri afstöðu að lögum hefði verið fylgt og að nefndinni stæðu nóg tækifæri til að fjalla um málið í venjulegu þingferli.
Enska frumtextinn
The parliamentary resolution (þingsályktunartillaga) on the EU referendum was submitted to Althingi on Friday 7 March 2026 by Foreign Minister Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir (Viðreisn). Opposition parties criticised both the timing — a Friday submission was seen as an attempt to limit immediate media scrutiny and parliamentary response — and the process, arguing that the Foreign Affairs Committee (utanríkismálanefnd) was not adequately consulted before the bill's introduction. Under Article 24 of the Parliamentary Rules of Procedure, the government is obligated to consult the Foreign Affairs Committee on important foreign affairs matters before making decisions. The government maintained that proper procedures were followed and that the committee would have ample time to review the bill during the normal legislative process.
Heimild
Althingi — Parliamentary record, 7 March 2026; Lög um þingsköp Alþingis nr. 55/1991, Article 24
Þingmálaskrá Alþingis, 7. mars 2026, og lög um þingsköp Alþingis nr. 55/1991, 24. grein.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Hvort tímasetningin á föstudegi hafi verið vísvitandi eða tilviljun er pólitískt túlkunaratriði. Í 24. grein er kveðið á um samráð um „mikilvæg utanríkismál“ en þar er ekki tilgreint í hvaða formi eða hvenær slíkt samráð skuli fara fram. Ríkisstjórnin kann að færa rök fyrir því að þingsályktunartillaga sé þinglegt úrræði en ekki framkvæmdarákvörðun og falli því utan gildissviðs 24. greinar. Lögfræðingar eru skiptra skoðana um þessa túlkun.
Notuð í greiningum (29)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Ákvæði í þingskapalögum um utanríkismálanefnd er ætlað sem ventill, til dæmis þegar ríkisstjórn ákveður eins síns liðs að fara í stríð.
- Að hluta staðfest Styður Dagsetning þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst er úthugsuð til að valda upplýsingaóreiðu á meðal almennings vegna þess að sumarið er.
- Að hluta staðfest Styður ESB-málið var ekki á þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar og minnihlutinn hefur ítrekað þurft að fara fyrir fundarstjórn til að benda á brot á þingskapalögum.
Aðlögun að ESB sé þegar hluti af daglegu lífi Vísir
- Staðfest Styður Alþingismenn luku fyrri umræðu um þingsályktunartillögu ríkisstjórnarinnar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB.
- Að hluta staðfest Styður Eftir fyrri umræðu fer málið í síðari umræðu og til meðferðar hjá utanríkismálanefnd Alþingis.
Braut ríkisstjórnin þingskaparlög? – Umdeilt ákvæði sem hefur ítrekað valdið átökum DV
- Að hluta staðfest Styður Lagaprófessor Björn Thorarensen skrifar í skýrslu stjórnlaganefndar árið 2011 að lagaleg skylda ríkisstjórnarinnar til að ráðfæra sig við utanríkismálanefnd um meiri háttar utanríkismál sé í reynd óljós og matskennd og engar fastar venjur hafi mótast um hvaða mál falli þar undir.
- Að hluta staðfest Styður Lagaprófessorinn Eiríkur Tómasson kom með lögfræðiálit árið 2005 þar sem hann tók fram að ekki verður ráðið af lögskýringagögnum hvaða mál teljast meiri háttar utanríkismál og hljóti það því að ráðast af mati hverju sinni.
- Að hluta staðfest Styður Össur Skarphéðinsson, þáverandi þingmaður Samfylkingarinnar, taldi árið 2015 að ríkisstjórnin hefði brotið gegn 24. gr. þingskapalaga með því að bera ekki viðræðuslit við Evrópusambandið undir utanríkismálanefnd, og að málinu hafi beinlínis verið haldið leyndu fyrir nefndarmönnum.
- Staðfest Styður Björn Thorarensen taldi að það væri með ólíkindum að bréf Gunnars Braga til ESB um aðildarviðræður hefði ekki verið rætt í utanríkismálanefnd, þar sem enginn vafi væri á að um meiri háttar utanríkismál væri að ræða.
Brusselspuni um öryggismál bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Íslenska utanríkisráðuneytið sagði við AFP-fréttastofuna 26. febrúar 2026 að bráðlega myndi ríkisstjórnin leggja fram tillögu um dagsetningu atkvæðagreiðslunnar um ESB-aðild.
- Að hluta staðfest Styður Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra nýtur ekki stuðnings meirihluta alþingis til að rita undir öryggis- og varnaryfirlýsingu við ESB, að mati greinarinnar.
Ekkert samráð við þjóðina um ESB-kosningu Nútíminn
- Staðfest Styður Þingsályktunartillaga ríkisstjórnar Kristrún Frostadóttir um þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður fór ekki í opið samráð við almenning áður en hún var lögð fram á Alþingi.
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt verklagsreglum stjórnvalda er almennt gert ráð fyrir að drög að þingsályktunartillögum séu kynnt almenningi og hagsmunaaðilum í samráðsgátt stjórnvalda áður en þau eru lögð fram.
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin kynnti þingsályktunartillöguna á blaðamannafundi á föstudag og var hún lögð fram á Alþingi á mánudag — þ.e. tillagan var lögð fram á svipuðum tíma og hún var kynnt.
- Staðfest Styður Tillagan hafði ekki áður verið birt í samráðsgátt stjórnvalda þar sem almenningur getur sent inn umsagnir.
- Að hluta staðfest Styður Ekki hefur verið gerð opinber grein fyrir því hvort eða á hvaða forsendum undantekning frá samráðsskyldu var talin eiga við í þessu tilviki.
Ekki víst hvernig Evrópusambandið bregst við Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Í greinargerð þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna segir að aðildarferlið yrði staðfest á ríkjaráðstefnu.
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna var lögð fram á föstudag (7. mars 2026).
Ellefu lykilatriði sem þú þarft að vita um þjóðaratkvæðagreiðslu Kratinn
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst var samþykkt í ríkisstjórn viku fyrir birtingu greinarinnar (um 7. mars 2026).
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst 2026 fer fram eftir tæpt hálft ár frá setningu þingsályktunartillögunnar.
ESB-viðræðurnar eru hafnar Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Þingræður um ESB-aðildartillögu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur fóru fram að kvöldi mánudagsins 16. mars.
- Staðfest Styður Þingsályktunartillögunni um ESB-aðildarviðræður var vísað til utanríkismálanefndar.
Feilspor til Brussel bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Þann 6. mars 2026 lagði utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir fyrir ríkisstjórnina tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild.
Fyrstu umræðu um ESB-tillögu lokið Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Fyrri umræða um frumvarp utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um ESB-aðild lauk á Alþingi þann 16. mars 2026.
- Að hluta staðfest Styður Málið fer nú fyrir utanríkismálanefnd Alþingis og í framhaldi af því hefst seinni umræða um málið.
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin tilkynnti þann 6. mars 2026 að boða ætti til þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðildarviðræður.
Heiða Kristín Helgadóttir: Gott að þjóðaratkvæðagreiðslan komi ekki beint ofan í almenna pólitíska umræðu DV
- Staðfest Styður Þingsályktunartillagan um þjóðaratkvæðagreiðsluna er til meðferðar hjá utanríkisnefnd Alþingis.
Hver á þennan bústað, já eða nei? Sjálfstæðisflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Þjóðin fær ekki tækifæri til að kynna sér haldbærar upplýsingar áður en hún er beðin um að kjósa um hvort hefja skuli ESB-aðildarviðræður.
Hver eru markmiðin? Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Í greinargerð með þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna er sérstaklega tekið fram að uppfærð samningsmarkmið verði unnin að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu.
Iðnaðurinn forherðist í andstöðu gegn ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Niðurstöður könnunarinnar voru birtar sama dag og Alþingi hóf umfjöllun um þingályktunartillögu ríkisstjórnarinnar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB.
- Staðfest Styður Ríkisstjórnin hefur lagt fram þingályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB.
Ísland er ekki til sölu Viðskiptablaðið
- Staðfest Styður Ríkisstjórnin hefur lagt fram tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst 2026 um áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið.
Ísland í NATO – ekki ESB! bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB er boðuð til 29. ágúst 2026.
Ísland og ESB komin í varnarsamstarf Heimildin
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna Íslands við Evrópusambandið er fyrirhuguð 29. ágúst 2026.
- Staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðsluna liggur fyrir Alþingi.
Kristrún og þjóðaratkvæðagreiðslan bjorn_is
- Heimildir vantar Styður Þingsályktunartillagan um þjóðaratkvæðagreiðsluna var samþykkt á 100. fundi ríkisstjórnarinnar.
- Staðfest Styður Meðal annarra flokksformanna sem stóðu að þjóðaratkvæðagreiðslutillögunni er Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra.
Kristrún sneri baki við Þorgerði Katrínu Nútíminn
- Heimildir vantar Styður Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og formaður Samfylkingar mætti ekki á sjónvarpsfund formanna stjórnmálaflokka til að ræða þingsályktunartillögu Þorgerðar Katrínar um þjóðaratkvæðagreiðslu vegna ESB-umsóknar.
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktun Þorgerðar Katrínar um þjóðaratkvæðagreiðslu vegna ESB-umsóknar var kynnt á alþingi sama dag og sjónvarpsfundurinn var haldinn.
- Að hluta staðfest Styður Svokallað kjarnorkuákvæði í þingskölum vofir yfir ESB-málinu samkvæmt frétt Nútímans.
Ræddu 'fjóra strámenn', vonbrigði og hagsmunaárekstra Vísir
- Að hluta staðfest Styður Þorgrímur Sigmundsson þingmaður Miðflokksins spurði hvort engin atkvæðagreiðsla hefði farið fram um viðræður við ESB, hvorki hjá þingi eða þjóð.
„Skjólið" í ESB Miðflokkurinn
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin sleppt því að ræða og kynna þingsályktunina um ESB fyrir utanríkismálanefnd, sem er lögbundit skylda.
Skoða möguleg áhrif erlendra aðila á kosingarnar Morgunblaðið
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-aðild var boðuð með nokkuð stuttum fyrirvara.
Skýrt umboð skiptir máli Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Ákvörðun um dagsetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar lá ekki fyrir fyrr en nokkrum dögum áður en hún var samþykkt í ríkisstjórn.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands að ESB var tekin til umræðu á Alþingi þann 10. mars 2026.
Sterkari saman á óvissutímum Viðreisn
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin setti öryggis- og varnarmál á oddinn vegna vaxandi óvissu í alþjóða- og öryggismálum.
Svona er ferlið ef þjóðin samþykkir að 'kíkja í pakkann' RÚV
- Að hluta staðfest Styður Þingsályktunartillaga utanríkisráðherra er til meðferðar á Alþingi og til stendur að önnur umræða og atkvæðagreiðsla á þingi verði eftir sveitarstjórnarkosningarnar í maí.
Upplýsingafalsanir utanríkisráðuneytisins bjorn_is
- Staðfest Styður Ríkisstjórnin vill að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram 29. ágúst um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB.
Upplýsingar vantar Bændablaðið
- Að hluta staðfest Styður Ríkisstjórnin lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið á mánudag.
Utanríkisráðuneytið fellur á fyrsta prófinu bjorn_is
- Að hluta staðfest Styður Forsætisráðuneytið birti tilkynningu 6. mars 2026 um að ríkisstjórnin hefði samþykkt að leggja fyrir Alþingi tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB.