Stjórnlagaráð, sem kosið var 27. nóvember 2010, skilaði 114 greina stjórnarskrárfrumvarpi árið 2011 með ákvæðum um þjóðareign auðlinda, upplýsingarétt, persónukjör, jafnt vægi atkvæða, þjóðarfrumkvæði og umhverfisvernd. Kosning ráðsins var þó ógilt af Hæstarétti á formlegum forsendum og frumvarpið hefur aldrei verið samþykkt.
Enska frumtextinn
The Stjórnlagaráð (Constitutional Council) was a 25-member body elected by the Icelandic public on 27 November 2010 to draft a new constitution. It worked from April to July 2011 and produced a comprehensive draft with 114 articles. Key provisions included: (1) a natural resources clause (auðlindaákvæði) declaring national ownership of natural resources not in private hands; (2) an information rights clause (upplýsingaréttur) establishing public right of access to government documents; (3) provisions for increased personal votes (persónukjör) in parliamentary elections, allowing voters to influence which candidates on party lists win seats; (4) a 'one person, one vote' principle (jafnt vægi atkvæða) to equalise the weight of votes across constituencies, addressing the long-standing disparity where rural votes carried significantly more weight than urban votes; (5) provisions for national referendums initiated by citizens (þjóðarfrumkvæði); (6) environmental protection as a constitutional right. Former President Vigdís Finnbogadóttir (in office 1980–1996) described the process as one of the most democratic constitutional exercises known, noting the combination of a nationally elected drafting body, public crowd-sourcing of ideas, and transparent deliberation.
Heimild
Stjórnlagaráð — Frumvarp til stjórnarskipunarlaga (2011); Stjórnlaganefnd
Stjórnlagaráð var kjörinn hópur 25 fulltrúa sem Alþingi fól að semja nýja stjórnarskrá á grundvelli þjóðfundar og borgaralegrar þátttöku.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Kjörsókn í kosningum til Stjórnlagaráðs var mjög dræm (~37%) og Hæstiréttur ógilti kosningarnar á grundvelli formgalla (brot á leynilegri kosningu), þótt Alþingi hafi í kjölfarið skipað sömu 25 einstaklinga í þingmannanefnd. Frumvarpið var aldrei lögfest þrátt fyrir ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu árið 2012. Ákvæði um persónukjör voru ekki jafn ítarleg og sumar frásagnir gefa til kynna — í frumvarpinu var meginreglan fest í sessi en útfærsluatriði voru skilin eftir fyrir almenna löggjöf.
Notuð í greiningum (1)
Treystu þjóðinni — Opið bréf til forsætisráðherra Íslands Vísir
- Staðfest Styður Vigdís Finnbogadóttir, forseti Íslands 1980–1996, kallaði stjórnarskrárferlið „lýðræðislegasta stjórnarskrárferli sem vitað er um.“
- Að hluta staðfest Styður Í tillögunum að nýrri stjórnarskrá var kveðið á um rétt þjóðarinnar yfir sameiginlegum auðlindum lands og sjávar, og það var samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu.
- Að hluta staðfest Styður Í tillögunum að nýrri stjórnarskrá voru tryggð yfirráð þjóðarinnar yfir sameiginlegum auðlindum.
- Staðfest Styður Tillögurnar að nýrri stjórnarskrá inniheldu ákvæði um aukið persónukjör í kosningum.
- Staðfest Styður Tillögurnar að nýrri stjórnarskrá inniheldu ákvæði um jafnt vægi atkvæða.