← Til baka á Heimildir
ORG-DATA-002 Sérfræðigreining Miðlungs
Samtakastefnur Stjórnmálalegt
Félag atvinnurekenda (FA) framkvæmdi könnun meðal félagsmanna í mars 2026 þar sem 51% tók afstöðu gegn því að hefja aðildarviðræður við ESB og 53% mótmælti ESB-aðild, en aðeins 20% studdi hana. Afstaða meðal atvinnurekenda hefur snúist við frá 2009–2012, þegar um 60% studdu aðildarviðræður og meirihluti snerist gegn þeim 2016–2017.
Enska frumtextinn

Bændasamtök Íslands (Icelandic Farmers' Association, BÍ) has consistently expressed serious concerns about the impact of EU membership on Icelandic agriculture. BÍ's stated position is that while it does not oppose a referendum per se, it considers EU membership itself to pose existential risks to Icelandic farming. Key concerns include: the removal of tariff protection under the EU customs union would expose Icelandic farmers to competition from larger, lower-cost EU producers; the transition from Iceland's national support system to CAP may not adequately compensate for Iceland's high production costs (sub-Arctic climate, small scale, geographic isolation); food safety and animal health standards could be compromised (Iceland has been largely free of diseases common in continental European livestock). BÍ has also called attention to what it describes as 'upplýsingaóreiða' (information disorder/misinformation) in the EU debate, arguing that some pro-EU voices understate the challenges for agriculture.

Dagsetning 1. mars 2026
Síðast staðfest 13. apríl 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Bændasamtök Íslands — Official statements and press releases

Nútíminn er íslenskt fjölmiðlafyrirtæki; Félag atvinnurekenda (FA) er hagsmunasamtök smá- og meðalstórra fyrirtækja á Íslandi sem taka reglulega afstöðu til efnahags- og stjórnmálamála.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

BÍ eru hagsmunasamtök bænda og afstaða þeirra endurspeglar þá hagsmuni. Sumir hagfræðingar og álitsgjafar sem eru fylgjandi ESB halda því fram að BÍ ofmeti áhættuna og vanmeti hugsanlegan ávinning af þátttöku í CAP (beinar greiðslur, styrkir til dreifbýlisþróunar, aðgangur að matvælamörkuðum ESB). Áhrifin á íslenskan landbúnað myndu að miklu leyti ráðast af aðlögunarsamningum sem gerðir yrðu við inngöngu – reynsla Finnlands og Svíþjóðar bendir til þess að viðbótargreiðslur vegna heimskauta- og norðurslóðabúskapar séu mögulegar.

Tengdar heimildir (3)

ORG-DATA-001 Samtakastefnur

Könnun Samtaka iðnaðarins meðal félagsmanna í febrúar/mars 2026 leiddi í ljós að 57% voru andvíg ESB-aðild, þar af 43% mjög andvíg. Hlutfall þeirra sem voru mjög andvígir hafði um það bil tvöfaldast frá sambærilegri könnun árið 2024.

 POL-DATA-016 Samtakastefnur

Forysta Samtaka iðnaðarins (SI) styður aðild að ESB og heldur því fram að hún myndi bæta markaðsaðgang, draga úr kostnaði vegna regluverks og laða að erlenda fjárfestingu í framleiðslu og tækni. Meðal félagsmanna SI eru álverin á Íslandi (rekin af Alcoa, Rio Tinto og Century Aluminum), sem nú flytja vörur sínar tollfrjálst til ESB samkvæmt EES-samningnum en standa frammi fyrir óvissu í regluverki vegna kolefnistollakerfis ESB á landamærum (CBAM). SI halda því fram að aðild að ESB myndi: (1) veita Íslandi aðkomu að ákvörðunum um iðnaðarstefnu sem hafa áhrif á orkufrekan iðnað landsins; (2) tryggja aðgang að rannsóknar- og þróunarsjóðum ESB (Horizon Europe) sem fullgildur þátttakandi fremur en sem aukaaðili; (3) draga úr viðskiptahindrunum fyrir framleiddar vörur utan innri markaðarins.

 POLL-DATA-023 Kannanir

Kannanir Samtaka iðnaðarins meðal félagsmanna sýndu dvínandi ESB-stuðning: hlutfall þeirra sem voru \"mjög fylgjandi\" aðild féll úr um 17% árið 2024 í um 10% árið 2026 og \"frekar hlynntir\" úr um 20% í 15%. Forysta samtakanna túlkaði þetta sem vaxandi áhyggjur iðnaðarins af reglubyrði og sameiginlegri sjávarútvegsstefnu.

Notuð í greiningum (8)

390.000 hektarar af landbúnaðarlandi breytast í skóg og votlendi Vísir

  • Staðfest Styður Ef Ísland færi í aðildarviðræður væri eðlilegt að landbúnaður yrði eitt af lykilmálunum.

Að segja nei er upplýst ákvörðun Viðskiptablaðið

  • Að hluta staðfest Styður Andstaða við ESB-aðild fer vaxandi milli sambærilegra kannana.

Dagur B. Eggertsson: Bændur gætu orðið fremstir í stuðningsliði Evrópusambandsaðildar DV

  • Að hluta staðfest Styður Þegar Finnar fóru inn í ESB var búið til hugtakið heimskautalandbúnaður sem gæti þýtt að landbúnaður á Íslandi nyti a.m.k. jafngóðra kjara innan ESB og utan.
  • Að hluta staðfest Andmælir Dagur B. Eggertsson telur að stór hluti bænda myndi segja já í fyrri þjóðaratkvæðagreiðslunni og jafnvel verða fremstir í stuðningsliði ESB-aðildar eftir samningsniðurstöðu um heimskautalandbúnað.

Ísland á heima í ESB DV

  • Að hluta staðfest Andmælir Bændur myndu fá stuðning frá ESB við jarðrækt og umhverfisverkefni við ESB-aðild.

Óljóst hvort minnihlutinn virði þjóðaratkvæðagreiðslu Heimildin

  • Staðfest Styður Meirihluti stjórnenda fyrirtækja innan Félags atvinnurekenda er andvígur því að ganga til viðræðna við ESB eða neikvæður gagnvart aðild.

Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið

  • Staðfest Styður Mikill munur var á stjórnsýslu landbúnaðarmála á Íslandi og kröfum ESB, bæði hvað varðar stefnu og framkvæmd.

Thomas Möller: Búa tvær þjóðir í landinu okkar? DV

  • Að hluta staðfest Styður Meirihluti félagsmanna í Félagi Atvinnurekenda (FA) vill ekki að kosið verði um framhald viðræðna við ESB í haust.
  • Að hluta staðfest Styður Meirihluti félagsmanna í FA hefur tekið þessa afstöðu án þess að hafa hugmynd um það hvernig samningurinn við ESB muni líta út.

Vidreisn tapar fylgi vegna ESB-malsins Blog.is

  • Þarfnast samhengis Styður Atvinnulífið er á móti ESB-aðild.
  • Að hluta staðfest Styður Félagi atvinnurekenda keypti reglulega kannanir um afstöðu félagsmanna til ESB-aðildar á meðan ESB-umsókn ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur var á dagskrá 2009–2012.
  • Að hluta staðfest Styður Stuðningur við ESB-aðild hjá Félagi atvinnurekenda tók að hjaðna verulega árin 2016 til 2017 og hefur ekki náð sér á strik síðan.