Forysta Samtaka iðnaðarins (SI) styður aðild að ESB og heldur því fram að hún myndi bæta markaðsaðgang, draga úr kostnaði vegna regluverks og laða að erlenda fjárfestingu í framleiðslu og tækni. Meðal félagsmanna SI eru álverin á Íslandi (rekin af Alcoa, Rio Tinto og Century Aluminum), sem nú flytja vörur sínar tollfrjálst til ESB samkvæmt EES-samningnum en standa frammi fyrir óvissu í regluverki vegna kolefnistollakerfis ESB á landamærum (CBAM). SI halda því fram að aðild að ESB myndi: (1) veita Íslandi aðkomu að ákvörðunum um iðnaðarstefnu sem hafa áhrif á orkufrekan iðnað landsins; (2) tryggja aðgang að rannsóknar- og þróunarsjóðum ESB (Horizon Europe) sem fullgildur þátttakandi fremur en sem aukaaðili; (3) draga úr viðskiptahindrunum fyrir framleiddar vörur utan innri markaðarins.
Enska frumtextinn
The leadership of Samtök iðnaðarins (SI, Federation of Icelandic Industries) supports EU membership, arguing it would improve market access, reduce regulatory costs, and attract foreign investment in manufacturing and technology. SI's members include Iceland's aluminium smelters (operated by Alcoa, Rio Tinto, and Century Aluminum), which currently export duty-free to the EU under the EEA but face regulatory uncertainty regarding the EU's Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). SI argues that EU membership would: (1) give Iceland a seat at the table for industrial policy decisions affecting its energy-intensive industries; (2) provide access to EU R&D funding (Horizon Europe) as a full participant rather than an associated country; (3) reduce trade friction for manufactured goods beyond the single market.
Heimild
Samtök iðnaðarins — Annual report 2025; SI policy briefs on CBAM and Horizon Europe
Samtök iðnaðarins (SI) eru hagsmunasamtök íslenskra iðnfyrirtækja sem starfa á sviði framleiðslu, tækni og þjónustu og gefa reglulega út kannanir og greiningarskýrslur.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Álbræðsla er ráðandi í iðnaðargeira Íslands en hún er fjármagnsfrek og hefur tiltölulega fáa í vinnu. Sú afstaða SI að vera fylgjandi ESB endurspeglar ef til vill ekki sjónarmið smærri iðnfyrirtækja. Hægt væri að taka á kolefnistollamálinu (CBAM) með tvíhliða samningaviðræðum án fullrar aðildar að ESB. Í aðildarkönnun SI frá febrúar/mars 2026 kom fram að 57% aðildarfyrirtækja voru andvíg aðild að ESB (þar af 43% mjög andvíg). Sú afstaða forystunnar að vera fylgjandi aðild endurspeglar ekki sjónarmið meirihluta aðildarfyrirtækja SI.
Notuð í greiningum (6)
Evrópusambandið fylgi hótunum sínum ekki eftir Morgunblaðið
- Heimildir vantar Styður Samtök iðnaðarins keyrðu ESB-málið áfram fyrir hálfum öðrum áratug
Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu DV
- Að hluta staðfest Styður Stjórnendur lítilla og meðalstórra fyrirtækja á Íslandi eru áhugasamir um að ljúka aðildarviðræðum við ESB, en forystumenn stærstu hagsmunasamtakanna eru það ekki.
Heiða Kristín Helgadóttir: Nei er stórt svar – Já býður upp á valmöguleika DV
- Að hluta staðfest Styður ESB-aðild myndi styrkja stöðu Íslands í umbreytingum á vinnumarkaði og efnahagslífi vegna gervigreindar.
Iðnaðurinn forherðist í andstöðu gegn ESB Vísir
- Óstutt Andmælir Samtök iðnaðarins hafa ekki tekið formlega afstöðu til ESB-aðildar Íslands.
- Að hluta staðfest Andmælir Meirihluti félagsmanna Samtaka iðnaðarins er andvígur ESB-aðild þótt samtökin sjálf hafi ekki tekið formlega afstöðu.
Óljóst hvort minnihlutinn virði þjóðaratkvæðagreiðslu Heimildin
- Að hluta staðfest Andmælir Meirihluti stjórnenda fyrirtækja innan Samtaka iðnaðarins er andvígur því að ganga til viðræðna við ESB eða neikvæður gagnvart aðild.
Ótti Evrópuhreyfingarinnar Björn Bjarnason
- Að hluta staðfest Andmælir Samtök iðnaðarins studdu áður ESB-aðild en hafa nú snúist gegn henni.