Upplýsingafalsanir utanríkisráðuneytisins
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra sendi forseta ráðherraráðs og stækkunarstjóra ESB bréf 12. mars 2015. Fordæmi
ráðuneytið skautar alveg fram hjá bréfi sem Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra sendi forseta ráðherraráðs og stækkunarstjóra ESB 12. mars 2015
Fullyrðing: Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra sendi forseta ráðherraráðs og stækkunarstjóra ESB bréf 12. mars 2015.
PREC-HIST-004 staðfestir að Ísland dró umsókn sína formlega til baka í mars 2015, og POLITICAL-DATA-011 nefnir sérstaklega að Gunnar Bragi Sveinsson, þáverandi utanríkisráðherra, stóð að afturkölluninni. Nákvæm dagsetning (12. mars) og viðtakendur (forseti ráðherraráðs og stækkunarstjóri) eru þó ekki staðfest í heimildum staðreyndagrunnsins. Aðild Gunnars Braga er staðfest en smáatriði bréfsins verða ekki sannreynd að fullu.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta að Ísland dró umsókn sína til baka í mars 2015 undir forystu Gunnars Braga, en nákvæm dagsetning bréfsins (12. mars) og nafngreindir viðtakendur eru ekki í staðreyndagrunninum.
Að hluta staðfest Bréf Gunnars Braga Sveinssonar til ESB hafði afgerandi áhrif á stöðu Íslands gagnvart ESB og leiddi til þess að Ísland var afmáð af stækkunarlista ESB. Fordæmi
hafði afgerandi áhrif á stöðu Íslands gagnvart ESB og ákvarðanir stjórnenda sambandsins sem afmáðu Ísland af stækkunarlista þess
Fullyrðing: Bréf Gunnars Braga Sveinssonar til ESB hafði afgerandi áhrif á stöðu Íslands gagnvart ESB og leiddi til þess að Ísland var afmáð af stækkunarlista ESB.
PREC-HIST-004 staðfestir að Ísland dró umsókn sína formlega til baka í mars 2015 og PREC-DATA-022 bendir til þess að Ísland sé ekki lengur á stækkunarlistanum. Orðalagið «afgerandi áhrif» er þó pólitískt mat frekar en staðreynd — heimildir sýna að afturköllunin var formleg beiðni sem ESB virti, ekki einhliða aðgerð sem neyddi ESB til breytinga. Orsakasamhengið er einfaldara en fullyrðingin gefur til kynna.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin notar orðalagið «afgerandi áhrif» sem felur í sér að bréfið hafi þvingað fram breytingar hjá ESB. Raunin er líklega sú að ESB virti formlega beiðni Íslands um afturköllun, sem er eðlilegur ferlilegur gjörningur, ekki valdabeiting.
Að hluta staðfest Skjöl um að Ísland hafi verið tekið af stækkunarlistanum ESB eru að finna í fréttatilkynningum utanríkisráðuneytisins frá árinu 2015. Fordæmi
Þessi skjöl er að finna í fréttatilkynningum utanríkisráðuneytisins frá árinu 2015
Fullyrðing: Skjöl um að Ísland hafi verið tekið af stækkunarlistanum ESB eru að finna í fréttatilkynningum utanríkisráðuneytisins frá árinu 2015.
PREC-HIST-004 staðfestir að Ísland dró umsókn sína formlega til baka í mars 2015, sem styður að opinber skjöl hafi verið til um ferlið. Fullyrðingin um að fréttatilkynningar utanríkisráðuneytisins innihaldi skjölin er sennileg í ljósi þess að ráðuneytið stóð að afturkölluninni, en staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki beinar heimildir um þessar tilteknu fréttatilkynningar. Enginn grundvöllur er til að efast um fullyrðinguna, en hún er ekki staðfest beint.
Samhengi sem vantar
Fréttatilkynningar utanríkisráðuneytisins frá 2015 eru ekki beint aðgengilegar í staðreyndagrunninum. Staðfesting byggist á óbeinum vísbendingum um ferlið frekar en beinum tilvísunum í tilkynningarnar sjálfar.
Að hluta staðfest Bréfi Gunnars Braga var fylgt eftir með fundum sendimanna Íslands og för Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, þáverandi forsætisráðherra, til Brussel. Fordæmi
Bréfið hafði afgerandi áhrif í Brussel og því var fylgt eftir með fundum sendimanna Íslands og að lokum för Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, þáv. forsætisráðherra, til Brussel.
Fullyrðing: Bréfi Gunnars Braga var fylgt eftir með fundum sendimanna Íslands og för Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, þáverandi forsætisráðherra, til Brussel.
POLITICAL-DATA-011 staðfestir að Gunnar Bragi Sveinsson stóð að formlegri afturköllun umsóknarinnar í mars 2015 og PARTY-DATA-012 staðfestir að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var forsætisráðherra á þessum tíma. Hins vegar er ekkert í staðreyndagrunninum sem staðfestir tiltekna fundi sendimanna eða ferð Sigmundar Davíðs til Brussel í tengslum við bréfið. Sigmundur Davíð var sannarlega forsætisráðherra 2013–2016, sem samræmist fullyrðingunni.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta stöðu Sigmundar Davíðs sem forsætisráðherra og afturköllun umsóknarinnar, en ítarupplýsingar um sendifundi og Brusselferð eru ekki skráðar í staðreyndagrunninn.
Að hluta staðfest Upplýsingavefur utanríkisráðuneytisins um þjóðaratkvæðagreiðsluna sleppir bréfi Gunnars Braga Sveinssonar frá 2015 sem leiddi til þess að Ísland var afmáð af stækkunarlista ESB. Fullveldi
ráðuneytið skautar alveg fram hjá bréfi sem Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra sendi forseta ráðherraráðs og stækkunarstjóra ESB 12. mars 2015
Fullyrðing: Upplýsingavefur utanríkisráðuneytisins um þjóðaratkvæðagreiðsluna sleppir bréfi Gunnars Braga Sveinssonar frá 2015 sem leiddi til þess að Ísland var afmáð af stækkunarlista ESB.
POL-DATA-024 staðfestir tilvist upplýsingaherferðar ríkisstjórnarinnar um þjóðaratkvæðagreiðsluna og SOV-DATA-018 staðfestir gagnrýni Björns Bjarnasonar á hlutdrægni utanríkisráðuneytisins. Andstæðingar hafa ítrekað gagnrýnt efnisval og framsetningu ráðuneytisins. Hins vegar staðfesta engar heimildir beint hvort bréf Gunnars Braga sé eða sé ekki á upplýsingavefnum — fullyrðingin er sértæk um efni sem heimildir ná ekki til. PREC-HIST-004 staðfestir afturköllunina sjálfa.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki upplýsingar um nákvæmt efni upplýsingavefs utanríkisráðuneytisins. Fullyrðingin er samsett: hún heldur bæði fram að bréfið vanti á vefinn (ekki sannreynt) og að bréfið hafi leitt til þess að Ísland var tekið af stækkunarlista (sjá mat fullyrðingar 3 um «afgerandi áhrif»).
Staðfest Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar. Flokkastefnur
utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar.
POLITICAL-DATA-004 staðfestir skýrt að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir stýri Viðreisn og gegni embætti utanríkisráðherra. POLITICAL-DATA-012 staðfestir enn frekar að hún hafi verið formaður Viðreisnar frá 2018. Ráðherraráð 157. löggjafarþings (POLITICAL-DATA-003) sýnir hana einnig sem utanríkisráðherra Viðreisnar.
Staðfest Ríkisstjórnin vill að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram 29. ágúst um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB. Flokkastefnur
þjóðaratkvæðagreiðslunni sem ríkisstjórnin vill að fari fram 29. ágúst um hvort halda eigi «áfram viðræðum um aðild Íslands» að ESB
Fullyrðing: Ríkisstjórnin vill að þjóðaratkvæðagreiðsla fari fram 29. ágúst um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB.
SOV-PARL-001 staðfestir bæði dagsetninguna (29. ágúst 2026) og spurninguna: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» PARTY-DATA-013 staðfestir að ríkisstjórnarsamstarfið ákvað þjóðaratkvæðagreiðsluna og skipulagði hana 29. ágúst 2026. SOV-PARL-004 sýnir að spurningin hefur verið í þróun í nokkur ár og var formleg tillaga utanríkisráðherra.