Stærðarhagkvæmni keppinauta og ríkisstyrkir
Raddir í greininni
Niðurstöður
Heimildir vantar Hagnaður Síldarvinnslunnar fyrir afskriftir og fjármagnsliði nam 14,8 milljörðum króna árið 2025. Viðskipti
Hagnaður fyrir afskriftir og fjármagnsliði nam 14,8 milljörðum króna
Fullyrðing: Hagnaður Síldarvinnslunnar fyrir afskriftir og fjármagnsliði nam 14,8 milljörðum króna árið 2025.
Heimildir í staðreyndagrunni ná ekki til rekstrarniðurstöðu einstakra sjávarútvegsfyrirtækja. FISH-DATA-007 gefur heildartekjur fiskvinnslunnar (230 ma.kr.) en skiptir ekki niður á fyrirtæki eða rekstrarliði. Þessi tala þarf staðfestingu úr ársreikningi Síldarvinnslunnar.
Samhengi sem vantar
Engin heimild um EBITDA Síldarvinnslunnar liggur fyrir í gagnagrunni.
Að hluta staðfest Sum norsk sjávarútvegsfyrirtæki eru stærri en allur íslenskur sjávarútvegur til samans. Sjávarútvegur
Sum norsk sjávarútvegsfyrirtæki eru stærri en allur íslenskur sjávarútvegur til samans.
Fullyrðing: Sum norsk sjávarútvegsfyrirtæki eru stærri en allur íslenskur sjávarútvegur til samans.
PREC-DATA-018 sýnir að norskur sjávarútvegur í heild skilar 175,4 milljörðum NOK í útflutningsverðmæti (2024) og fiskeldi vegur þar þungt. FISH-DATA-007 bendir til 230 ma.kr. í tekjur íslenskrar fiskvinnslu og FISH-DATA-002 sýnir um 380 ma.kr. í sjávarafurðaútflutning. Stærstu norsku fyrirtækin (t.d. Mowi) eru gríðarstór en til að fleirtala «sum» fyrirtæki séu hvert um sig stærri en allur íslenskur sjávarútvegur til samans þyrfti nánari sundurliðun — heimildir benda til þess að Mowi sé sambærilegt eða stærra en íslenskur sjávarútvegur, en ekki endilega «sum» fyrirtæki í fleirtölu.
Samhengi sem vantar
Heimildir í staðreyndagrunni sundurliða ekki tekjur einstakra norskra sjávarútvegsfyrirtækja. Fullyrðingin notar fleirtölu («sum fyrirtæki») sem erfitt er að staðfesta án fyrirtækjaupplýsinga. Norskur sjávarútvegur er að stórum hluta fiskeldi (lax) sem hefur allt annan mælikvarða en íslensk sjávarafurðavinnsla.
Að hluta staðfest Tekjur stærsta sjávarútvegsfélagsins í Noregi voru nærri þrefalt hærri en tekjur íslensks sjávarútvegs í heild sinni árið 2024. Sjávarútvegur
tekjur stærsta sjávarútvegsfélagsins í Noregi í fyrra voru nærri þrefalt hærri en tekjur íslensks sjávarútvegs í heild sinni
Fullyrðing: Tekjur stærsta sjávarútvegsfélagsins í Noregi voru nærri þrefalt hærri en tekjur íslensks sjávarútvegs í heild sinni árið 2024.
FISH-DATA-007 sýnir tekjur íslenskrar fiskvinnslu um 230 ma.kr. og FISH-DATA-002 sýnir sjávarafurðaútflutning um 380 ma.kr. PREC-DATA-018 greinir frá heildarsöluverðmæti norskra sjávarafurða (175 ma. NOK, u.þ.b. 2.400 ma.kr.) en sundurliðar ekki á fyrirtæki. Mowi, stærsti laxaframleiðandi heims, hafði tekjur um 5,6 ma. evra (u.þ.b. 840 ma.kr.) árið 2024 samkvæmt almennum upplýsingum — sem er um tvöfalt hærra en allur íslenskur sjávarútvegur (380 ma.kr.), ekki þrefalt. Fullyrðingin er í rétta átt en «þrefalt» virðist ýkt.
Samhengi sem vantar
Staðreyndagrunnurinn inniheldur ekki tekjur einstakra norskra fyrirtækja. Til nákvæmrar staðfestingar þyrfti ársreikning Mowi og skýra skilgreiningu á «tekjum íslensks sjávarútvegs» — hvort átt sé við útflutningsverðmæti, vinnslu eða allt dregið saman. Ef miðað er við vinnslu (230 ma.kr.) gæti þrefalt verið nær lagi, en ef miðað er við útflutning (380 ma.kr.) er hlutfallið lægra.
Að hluta staðfest Verðmæti íslensks sjávarútvegs nam 360 milljörðum króna árið 2024. Sjávarútvegur
samanborið við 360 milljarða króna á Íslandi
Fullyrðing: Verðmæti íslensks sjávarútvegs nam 360 milljörðum króna árið 2024.
FISH-DATA-002 sýnir sjávarafurðaútflutning um 380 ma.kr. árið 2024 og FISH-DATA-007 tilgreinir tekjur fiskvinnslunnar um 230 ma.kr. Talan 360 ma.kr. er á réttu bili ef átt er við verðmæti sjávarútvegs í breiðari skilningi — hún er nálægt útflutningsverðmæti (380 ma.kr.) þótt ekki sé nákvæmlega sama talan. Munurinn gæti skýrst af mismunandi skilgreiningu á «verðmæti» (útflutningsverð, söluverð, landað verðmæti).
Samhengi sem vantar
Skilgreining á «verðmæti sjávarútvegs» skiptir máli — FISH-DATA-002 nefnir 380 ma.kr. í útflutning en fullyrðingin segir 360 ma.kr. Mismunurinn gæti stafað af því hvort eldi er innifalið eða ekki, eða hvort um ræðir landað verðmæti frekar en útflutningsverðmæti.
Að hluta staðfest Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum. EES/ESB-löggjöf
Ísland hefur innleitt evrópska ETS einingakerfið í flutningum og orkumálum
Fullyrðing: Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum.
ENERGY-LEGAL-002 og ETS-LEGAL-001 staðfesta að Ísland tekur þátt í ESB-ETS gegnum EES-samninginn frá 2008. ETS-DATA-003 útskýrir að kerfið nái til stóriðju (álvera) og ETS-LEGAL-002 staðfestir að flug innan EES sé einnig hluti kerfisins. Hins vegar er fullyrðingin um «flutninga og orkumál» ónákvæm — ETS nær til iðnaðar og flugs en ETS2, sem tekur til samgangna og bygginga á breiðari grundvelli, tekur ekki gildi fyrr en 2027. Íslenskt ETS-kerfi snýr fyrst og fremst að iðnaðarlosunarheimildum, ekki flutningum í hefðbundnum skilningi.
Samhengi sem vantar
ETS-kerfið á Íslandi nær til stóriðju og flugs — ekki til almennra samgangna á vegum. ETS2, sem nær til samgangna og húshitunar, tekur ekki gildi fyrr en 2027 og það er óljóst hvernig það mun ná til Íslands gegnum EES-samninginn. Fullyrðingin um «flutninga» gæti átt við flug (sem er rétt) eða vegasamgöngur (sem er enn ekki rétt).
Að hluta staðfest Færeyjar eru ekki í ETS-kerfinu og fiskiskip þeirra borga ekki kolefnisgjald af olíu. EES/ESB-löggjöf
Færeyjar eru hins vegar ekki í ETS einingakerfinu og fiskiskip þeirra borga ekki kolefnisgjald af olíu
Fullyrðing: Færeyjar eru ekki í ETS-kerfinu og fiskiskip þeirra borga ekki kolefnisgjald af olíu.
ETS-LEGAL-001 staðfestir að ETS-kerfið gildir um EES-ríkin — Ísland, Noreg og Liechtenstein — og ESB-aðildarríkin. Færeyjar eru hvorki í ESB né EES og falla því ekki undir ETS-kerfið, sem styður fyrri hluta fullyrðingarinnar. EEA-LEGAL-022 og EEA-LEGAL-008 staðfesta að Færeyjar eru utan EES-samningsins. Hins vegar er seinni hlutinn — að fiskiskip borgi ekki kolefnisgjald af olíu — ekki staðfestur í heimildum, þar sem kolefnisgjöld eru innlend skattalög sem staðreyndagrunnurinn nær ekki til.
Samhengi sem vantar
Færeyjar kunna að hafa eigin kolefnisgjöld eða umhverfisskatta sem staðreyndagrunnurinn nær ekki til. Fullyrðingin um að fiskiskip borgi ekki kolefnisgjald krefst aðgangs að færeyskum skattalögum.
Að hluta staðfest Færeyska flugfélagið og skipafélag Færeyja borga ekki kolefnisgjald. EES/ESB-löggjöf
né heldur flugfélagið eða skipafélögin
Fullyrðing: Færeyska flugfélagið og skipafélag Færeyja borga ekki kolefnisgjald.
Færeyjar eru utan EES-samningsins og falla því ekki undir ETS-kerfið samkvæmt ETS-LEGAL-001. ETS-LEGAL-002 staðfestir að ETS-flugkerfið nær til fluga innan EES en Færeyjar eru utan þess svæðis. Þetta styður þann hluta fullyrðingarinnar að færeysk flug- og skipafélög falli ekki undir ETS. Hins vegar gætu Færeyjar haft innlend kolefnisgjöld sem heimildir ná ekki til.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta að ETS nær ekki til Færeyja en segja ekkert um innlend kolefnisgjöld. Ef flug á milli Færeyja og EES-ríkja er hluti af ETS-flugkerfinu (enda fer flugið til/frá EES-höfn) gæti staðan verið flóknari en fullyrðingin gefur til kynna.
Að hluta staðfest Launakostnaður í fiskvinnslu á Íslandi er meira en þreföldur miðað við Pólland. Vinnumarkaður
Launakostnaður sé innan við þriðjungur í Póllandi miðað við Ísland
Fullyrðing: Launakostnaður í fiskvinnslu á Íslandi er meira en þreföldur miðað við Pólland.
LABOUR-DATA-003 sýnir að meðallaun á Íslandi eru 15–20% yfir meðaltali ESB og LABOUR-DATA-011 gefur vísbendingu um framleiðni á klukkustund. Pólland er vel undir ESB-meðaltali í launum. Þótt engin heimild beri sérstaklega saman launakostnað í fiskvinnslu á Íslandi og í Póllandi er almennur launamunur landanna vel þekktur — meðallaun á Íslandi eru margföld miðað við Pólland. Þrefalt hlutfall er sennilegt í ljósi almenns launamunar en nákvæm tala fyrir fiskvinnslu sérstaklega er ekki staðfest.
Samhengi sem vantar
Engin heimild ber saman launakostnað í fiskvinnslu á milli Íslands og Póllands sérstaklega. Almennur launamunur bendir til þess að hlutfallið gæti verið rétt — jafnvel hærra — en bein staðfesting fyrir fiskvinnslu skortir. Launakostnaður (ekki bara grunnlaun) þarf einnig að taka tillit til aukalegra gjalda (tryggingagjalda, lífeyris o.fl.).