Könnunin birt eftir umfjöllun Stjórnmálin.is
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest 72% félagsmanna í Félagi atvinnurekenda eru andvígir inngöngu í Evrópusambandið ef aðeins er miðað við þá sem tóku afstöðu með eða á móti. Kannanir
Miðað við niðurstöður könnunarinnar á þessu ári eru 72% félagsmanna í Félagi atvinnurekenda andvígir inngöngu í Evrópusambandið en 28% hlynnt ef aðeins er miðað við þá sem tóku afstöðu með eða á móti.
Fullyrðing: 72% félagsmanna í Félagi atvinnurekenda eru andvígir inngöngu í Evrópusambandið ef aðeins er miðað við þá sem tóku afstöðu með eða á móti.
Heimildir staðfesta að meirihluti félagsmanna Samtaka iðnaðarins (SI) er andvígur ESB-aðild. ORG-DATA-001 sýnir að 57% voru andvígir í könnun febrúar/mars 2026, og POLL-DATA-023 staðfestir lækkandi stuðning. Talan 72% kemur þó ekki beint fram í neinum heimildum — hún virðist vera reiknuð hlutfall þeirra sem tóku afstöðu (þ.e. án hlutlauss hóps), en heimildir gefa eingöngu 57% andvígra af öllum svarendum. Þar sem nákvæm sundurliðun á hlutlausum svarendum er ekki tiltæk er ekki hægt að staðfesta 72%-töluna beint.
Samhengi sem vantar
Heimildir gefa 57% andvígra af öllum svarendum, ekki 72% af þeim sem tóku afstöðu. Til að staðfesta 72% þyrfti sundurliðun á hlutlausum/óákveðnum svarendum sem er ekki í staðreyndagrunni. Aðferðafræði könnunarinnar (úrtaksstærð, svarhlutfall) hefur ekki verið óháð staðfest.
Að hluta staðfest 28% félagsmanna í Félagi atvinnurekenda eru hlynnt inngöngu í Evrópusambandið ef aðeins er miðað við þá sem tóku afstöðu með eða á móti. Kannanir
Miðað við niðurstöður könnunarinnar á þessu ári eru 72% félagsmanna í Félagi atvinnurekenda andvígir inngöngu í Evrópusambandið en 28% hlynnt ef aðeins er miðað við þá sem tóku afstöðu með eða á móti.
Fullyrðing: 28% félagsmanna í Félagi atvinnurekenda eru hlynnt inngöngu í Evrópusambandið ef aðeins er miðað við þá sem tóku afstöðu með eða á móti.
ORG-DATA-001 staðfestir að minnihluti félagsmanna SI styður ESB-aðild, og POLL-DATA-023 sýnir um 25% stuðning (10% mjög hlynntir + 15% frekar hlynntir) árið 2026. Talan 28% er nálægt þessu hlutfalli en fullyrðingin vísar til reiknuðs hlutfalls meðal þeirra sem tóku afstöðu — heimildir gefa ekki nákvæmlega þá sundurliðun. Grunntalan er þó í samræmi við tiltæk gögn.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-023 sýnir ~25% heildarhlynni (10% + 15%) en hefur ekki sundurliðun á hlutlausum svarendum sem þyrfti til að staðfesta 28% af þeim sem tóku afstöðu. Könnun vinnuveitendafélags endurspeglar sjónarmið eigenda og stjórnenda, ekki almennings.
Að hluta staðfest Fleiri félagsmenn Félags atvinnurekenda eru á móti því að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið en styðja það. Kannanir
á sama tíma eru fleiri á móti því að hefja aðildarviðræður við sambandið en sem styðja það.
Fullyrðing: Fleiri félagsmenn Félags atvinnurekenda eru á móti því að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið en styðja það.
ORG-DATA-001 staðfestir að 57% félagsmanna SI eru andvígir ESB-aðild og POLL-DATA-023 sýnir minnkandi stuðning. Þetta bendir til þess að fleiri félagsmenn séu á móti en með, en heimildir fjalla um afstöðu til ESB-aðildar almennt — ekki sérstaklega um aðildarviðræður. Á landsvísu sýna kannanir meiri stuðning við viðræður en við aðild sjálfa (POLL-DATA-014), þannig að andstaðan við viðræður gæti verið minni en andstaðan við aðild meðal þessara félagsmanna.
Samhengi sem vantar
Heimildir greina ekki á milli afstöðu til aðildarviðræðna og afstöðu til aðildar. POLL-DATA-014 sýnir á landsvísu 10 prósentustiga bil milli stuðnings við viðræður (57%) og stuðnings við aðild (42%), sem þýðir að andstaða við viðræður gæti verið minni en andstaða við aðild.
Heimildir vantar Fleiri félagsmenn Félags atvinnurekenda eru andvígir því að taka upp evruna sem gjaldmiðil landsins, bæði einhliða og með inngöngu í Evrópusambandið. Gjaldmiðill
Þá eru fleiri andvígir því að taka upp evruna sem gjaldmiðil landsins, bæði einhliða og með inngöngu í Evrópusambandið.
Fullyrðing: Fleiri félagsmenn Félags atvinnurekenda eru andvígir því að taka upp evruna sem gjaldmiðil landsins, bæði einhliða og með inngöngu í Evrópusambandið.
Engin heimild í staðreyndagrunni inniheldur gögn um afstöðu félagsmanna Félags atvinnurekenda til evrunnar sérstaklega. ORG-DATA-001 og POLL-DATA-023 fjalla um afstöðu SI-félagsmanna til ESB-aðildar, en greina ekki afstöðu til gjaldmiðilsmála. CURR-DATA-011 og CURR-DATA-012 fjalla um evrusvæðið og skilyrði evruupptöku en innihalda ekkert um könnunarniðurstöður félagsins.
Samhengi sem vantar
Könnunarniðurstöður um afstöðu félagsmanna til evrunnar eru ekki í staðreyndagrunni. Fullyrðingin er sértæk um gjaldmiðilsmál sem heimildir ná ekki til.
Heimildir vantar Könnun Félags atvinnurekenda árið 2017 sýndi að fleiri félagsmenn voru á móti ESB-aðild en með. Kannanir
Benti hann á frétt á vef félagsins frá árinu 2017 um könnun þar sem fleiri voru á móti en með.
Fullyrðing: Könnun Félags atvinnurekenda árið 2017 sýndi að fleiri félagsmenn voru á móti ESB-aðild en með.
Engin heimild í staðreyndagrunni inniheldur gögn um könnun Félags atvinnurekenda frá 2017. ORG-DATA-001 nær til 2026 könnunar SI og POLL-DATA-023 samanber 2024 og 2026, en hvorug heimild fjallar um niðurstöður frá 2017. Fyrra mat bankans vísar til 2026/2024 gagna sem staðfesta nýlega andstöðu, en þau segja ekkert um árið 2017.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin vísar til tiltekinnar könnunar frá 2017 sem er ekki í staðreyndagrunni. Þótt ORG-DATA-001 og POLL-DATA-023 sýni andstöðu 2024-2026, er ekki hægt að yfirfæra þær niðurstöður til 2017.
Heimildir vantar Könnun Félags atvinnurekenda þessa árs er í samræmi við niðurstöður kannana hjá Samtökum atvinnulífsins. Samtakastefnur
Hún er í góðu samræmi við niðurstöður kannana til dæmis hjá Samtökum atvinnulífsins og Samtökum iðnaðarins.
Fullyrðing: Könnun Félags atvinnurekenda þessa árs er í samræmi við niðurstöður kannana hjá Samtökum atvinnulífsins.
Fullyrðingin heldur því fram að könnun «Félags atvinnurekenda» þessa árs sé í samræmi við kannanir Samtaka atvinnulífsins (SA). Heimildir sýna hins vegar mismunandi mynd: POLL-DATA-023 og ORG-DATA-001 sýna að SI-meðlimir eru meirihluta andvígir ESB-aðild, en POL-DATA-012 segir SA vera helsta stuðningsaðila ESB-aðildar. Engin heimild ber þessar tvær kannanir beint saman eða sýnir samræmi á milli þeirra. Til að meta þessa fullyrðingu þyrfti beint samanburðarmat á niðurstöðum beggja samtaka.
Samhengi sem vantar
SA (Samtök atvinnulífsins) er ESB-hlynnt samkvæmt POL-DATA-012 og hefur lagt 200 milljónir króna til ESB-herferðar. SI-kannanir sýna meirihluta andvíginn ESB-aðild. Þessar niðurstöður virðast stangast á frekar en vera í samræmi. Það er þó hugsanlegt að fullyrðingin vísi til annars konar samanburðar (t.d. sérstakra undirspurninga) sem heimildir ná ekki til.
Heimildir vantar Könnun Félags atvinnurekenda þessa árs er í samræmi við niðurstöður kannana hjá Samtökum iðnaðarins. Samtakastefnur
Hún er í góðu samræmi við niðurstöður kannana til dæmis hjá Samtökum atvinnulífsins og Samtökum iðnaðarins.
Fullyrðing: Könnun Félags atvinnurekenda þessa árs er í samræmi við niðurstöður kannana hjá Samtökum iðnaðarins.
Fullyrðingin heldur því fram að könnun «Félags atvinnurekenda» þessa árs sé í samræmi við kannanir Samtaka atvinnulífsins (SA). Heimildir sýna hins vegar mismunandi mynd: POLL-DATA-023 og ORG-DATA-001 sýna að SI-meðlimir eru meirihluta andvígir ESB-aðild, en POL-DATA-012 segir SA vera helsta stuðningsaðila ESB-aðildar. Engin heimild ber þessar tvær kannanir beint saman eða sýnir samræmi á milli þeirra. Til að meta þessa fullyrðingu þyrfti beint samanburðarmat á niðurstöðum beggja samtaka.
Samhengi sem vantar
SA (Samtök atvinnulífsins) er ESB-hlynnt samkvæmt POL-DATA-012 og hefur lagt 200 milljónir króna til ESB-herferðar. SI-kannanir sýna meirihluta andvíginn ESB-aðild. Þessar niðurstöður virðast stangast á frekar en vera í samræmi. Það er þó hugsanlegt að fullyrðingin vísi til annars konar samanburðar (t.d. sérstakra undirspurninga) sem heimildir ná ekki til.
Að hluta staðfest Verkalýðshreyfingin er á sömu slóðum og Félag atvinnurekenda, Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins varðandi viðhorf til ESB-aðildar. Samtakastefnur
Þá er verkalýðshreyfingin einnig á sömu slóðum.
Fullyrðing: Verkalýðshreyfingin er á sömu slóðum og Félag atvinnurekenda, Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins varðandi viðhorf til ESB-aðildar.
POL-DATA-013 sýnir að ASÍ-stjórn er klofin — hún greiddi atkvæði 7–4 um stuðning við þjóðaratkvæðagreiðsluna án þess að taka afstöðu um aðild. Félagsmannakannanir atvinnurekenda sýna meirihlutaandstöðu, en ASÍ hefur ekki tekið formlega afstöðu gegn aðild. SA er aftur á móti opinberlega ESB-hlynnt (POL-DATA-012). Fullyrðingin um «sömu slóðir» er of einföld — skiptar skoðanir er sameiginlegt þema en afstaðan er ólík milli þessara samtaka.
Samhengi sem vantar
SA er opinberlega ESB-hlynnt og hefur veitt 200 milljónum króna til ESB-herferðar (POL-DATA-012), sem er andstæð afstöðu félagsmannakönnunar Félags atvinnurekenda. ASÍ-stjórn er klofin 7–4 (POL-DATA-013), sem bendir til skiptari skoðana en hjá félagsmönnum atvinnurekenda. Einstök aðildarfélög ASÍ kunna að hafa ólíkar afstöður eftir atvinnugreinum.
Að hluta staðfest Ríkisstjórnin hefur sett ESB-mál á dagskrá að nýju með áformum um þjóðaratkvæðagreiðslu sem áætlað er að fari fram í lok ágúst. Flokkastefnur
ríkisstjórnin setti hann á dagskrá á nýjan leik með áformum sínum um þjóðaratkvæði í þeim efnum sem nú liggur fyrir að verði í lok ágúst.
Fullyrðing: Ríkisstjórnin hefur sett ESB-mál á dagskrá að nýju með áformum um þjóðaratkvæðagreiðslu sem áætlað er að fari fram í lok ágúst.
SOV-PARL-001 og SOV-LEGAL-028 staðfesta að utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir lagði fram þingsályktunartillögu 7.–9. mars 2026 um þjóðaratkvæðagreiðslu. Fullyrðingin segir hins vegar að hún snúist um «framhald aðildarviðræðna við ESB» — samkvæmt SOV-PARL-001 hljóðar spurningin: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» Þetta er nánast samhljóða en fullyrðingin notar ekki orðrétta spurningu. Veigameiri atriði er þó að tillagan er ekki frumvarp (lagafrumvarp) heldur þingsályktunartillaga — greinarmunur sem fullyrðingin nær rétt. SOV-DATA-006 staðfestir að um ráðgefandi, ekki bindandi, þjóðaratkvæðagreiðslu er að ræða, sem fullyrðingin nefnir ekki.
Samhengi sem vantar
Þjóðaratkvæðagreiðslan er ráðgefandi (ekki bindandi) samkvæmt íslenskum stjórnskipunarrétti. Stjórnarandstaðan gagnrýndi málsmeðferðina, m.a. að utanríkismálanefnd hafi ekki verið ráðgast við áður en tillagan var lögð fram. Tillagan var lögð fram á föstudegi, sem sumir túlkuðu sem tilraun til að draga úr fjölmiðlaathygli.