Ísland í NATO – ekki ESB!
Raddir í greininni
Niðurstöður
Að hluta staðfest Gallup-könnun frá janúar–febrúar 2026 sýndi að Íslendingar eru hlynntari veru Íslands í NATO en árið áður og andvígari ESB-aðild. Kannanir
ný Gallup-könnun sýndi að Íslendingar væru hlynntari veru Íslands í Atlantshafsbandalaginu (NATO) en í fyrra en andvígari aðild að Evrópusambandinu (ESB)
Fullyrðing: Gallup-könnun frá janúar–febrúar 2026 sýndi að Íslendingar eru hlynntari veru Íslands í NATO en árið áður og andvígari ESB-aðild.
Heimildir staðfesta að Gallup Þjóðarpúls var framkvæmd í febrúar–mars 2026 og sýnir ESB-stuðning um 42% (POLL-DATA-014). Fullyrðingin um að andstaða við ESB-aðild hafi aukist fær stuðning frá POLL-DATA-001 og POLL-DATA-004 sem sýna stuðning um 45% seint á árinu 2025 — lækkunin í 42% bendir til aukinnar andstöðu. Hins vegar geta heimildir í staðreyndagrunni ekki staðfest NATO-hlutann sérstaklega, þar sem engin heimild inniheldur tölur um viðhorf til NATO-aðildar.
Samhengi sem vantar
Heimildir í staðreyndagrunni ná ekki til viðhorfa til NATO-aðildar. Fullyrðingin segir «janúar–febrúar» en könnunin var framkvæmd 19. febrúar til 4. mars 2026 samkvæmt POLL-DATA-017. Munurinn á 42% (2026) og ~45% (seint 2025) er innan skekkjumarka og gæti endurspeglað breytingar í spurningaorðalagi frekar en raunverulega stefnubreytingu (POLL-DATA-010 bendir á 3-5 prósentustiga mun eftir orðalagi).
Staðfest Rúmlega 42% Íslendinga sögðust hlynntir ESB-aðild samkvæmt Gallup-könnun í janúar–febrúar 2026. Kannanir
Rúmlega 42% landsmanna sögðust hlynntir því að Ísland gengi í Evrópusambandið en álíka margir voru andvígir.
Fullyrðing: Rúmlega 42% Íslendinga sögðust hlynntir ESB-aðild samkvæmt Gallup-könnun í janúar–febrúar 2026.
POLL-DATA-014 staðfestir beint að Gallup Þjóðarpúls (febrúar–mars 2026) sýndi 42% stuðning við ESB-aðild. POLL-DATA-017 og POLL-DATA-021 staðfesta sömu tölu. Talan 42% er samkvæm heimildum.
Samhengi sem vantar
Greinin segir «janúar–febrúar» en könnunin var framkvæmd 19. febrúar til 4. mars 2026 samkvæmt POLL-DATA-017. Þessi ónákvæmni í tímasetningu breytir þó ekki niðurstöðunni. Könnunin var netkönnun og gæti vanmetið eldri og dreifbýliskjósendur (POLL-DATA-014). Skiptingin 42/42 er innan skekkjumarka.
Staðfest Álíka margir og eru hlynntir ESB-aðild eru andvígir henni samkvæmt Gallup-könnun í janúar–febrúar 2026. Kannanir
Rúmlega 42% landsmanna sögðust hlynntir því að Ísland gengi í Evrópusambandið en álíka margir voru andvígir.
Fullyrðing: Álíka margir og eru hlynntir ESB-aðild eru andvígir henni samkvæmt Gallup-könnun í janúar–febrúar 2026.
POLL-DATA-014 staðfestir að 42% voru hlynntir og 42% andvígir ESB-aðild. POLL-DATA-017 og POLL-DATA-021 styðja einnig 42/42 skiptinguna. Fullyrðingin um «álíka margir» er rétt.
Samhengi sem vantar
Um 16% voru óákveðnir — þetta sleppur í fullyrðingunni. Skiptingin 42/42 er innan skekkjumarka könnunarinnar (POLL-DATA-014).
Að hluta staðfest Árið 2025 sögðust 44% Íslendinga vera hlynntir ESB-aðild. Kannanir
Í fyrra sögðust 44% vera hlynntir því að Ísland færi í ESB og 35% andvíg.
Fullyrðing: Árið 2025 sögðust 44% Íslendinga vera hlynntir ESB-aðild.
POLL-DATA-001 sýnir að stuðningur við ESB-aðild var um 45% seint á árinu 2025 og POLL-DATA-004 staðfestir sama mat. Talan 44% er nálægt þessum áætlunum en ekki nákvæmlega staðfest — heimildir nota «um 45%» og «~45%», ekki 44%. Munurinn er lítill en heimildir gefa ekki nákvæma tölu.
Samhengi sem vantar
Heimildir gefa áætlaðar tölur (~45%) en ekki nákvæma 44%. Orðalagsbreytingar í könnunum geta haft 3-5 prósentustiga áhrif á mældan stuðning (POLL-DATA-010 frá fullyrðingu 1). Spurningin «hlynntir ESB-aðild» er ekki nákvæmlega sama spurning og «applying for EU membership» sem sumar kannanir nota.
Að hluta staðfest Árið 2025 sögðust 35% Íslendinga vera andvígir ESB-aðild. Kannanir
Í fyrra sögðust 44% vera hlynntir því að Ísland færi í ESB og 35% andvíg.
Fullyrðing: Árið 2025 sögðust 35% Íslendinga vera andvígir ESB-aðild.
POLL-DATA-001 bendir til þess að andstaða hafi verið um 40% seint á árinu 2025, sem er nokkuð hærra en 35%. POLL-DATA-004 sýnir einnig ~40% andstöðu í sama tímabili. Talan 35% er mögulega úr tiltekinni könnun sem er ekki í staðreyndagrunninum, en aðalheimildir benda til hærri andstöðu.
Samhengi sem vantar
Heimildir sýna andstöðu um ~40% seint á árinu 2025, ekki 35%. Þetta gæti skýrst af mismunandi könnunum eða spurningaorðalagi — sum orðalag gefur lægri andstöðu. Staðreyndagrunnurinn inniheldur áætlaðar tölur, ekki nákvæmar niðurstöður úr einstökum könnunum 2025.
Heimildir vantar Jákvæðni gagnvart NATO er mest meðal þeirra sem myndu kjósa Viðreisn. Kannanir
Þegar litið var til afstöðu til stjórnmálaflokka var jákvæðni mest meðal þeirra sem myndu kjósa Viðreisn.
Fullyrðing: Jákvæðni gagnvart NATO er mest meðal þeirra sem myndu kjósa Viðreisn.
Heimildir sýna að Viðreisn-kjósendur eru jákvæðastir gagnvart ESB-aðild (~90% samkvæmt POLL-DATA-011) og mest hlynntir framhaldi viðræðna (POLL-DATA-016). Engin heimild greinir hins vegar frá NATO-viðhorfum eftir flokkum. Fullyrðingin um NATO-jákvæðni er því ósannreynanleg.
Samhengi sem vantar
Flokkasundurliðun NATO-viðhorfa er ekki til í staðreyndagrunninum. Viðreisn-kjósendur eru ESB-jákvæðastir en það þýðir ekki endilega að þeir séu NATO-jákvæðastir.
Að hluta staðfest 74% þeirra sem myndu kjósa Viðreisn sögðust fylgjandi ESB-aðild. Kannanir
Þegar kom að aðild að ESB sögðust 74% þeirra sem myndu kjósa Viðreisn fylgjandi aðild
Fullyrðing: 74% þeirra sem myndu kjósa Viðreisn sögðust fylgjandi ESB-aðild.
POLL-DATA-011 sýnir um 90% ESB-stuðning meðal Viðreisn-kjósenda (frá nóvember 2025), sem er verulega hærra en 74%. Talan í greininni gæti verið úr annarri könnun (janúar-febrúar 2026) sem er ekki í staðreyndagrunninum, en POLL-DATA-016 staðfestir að Viðreisn-kjósendur séu mest ESB-hlynntir. Mismunurinn á 74% og ~90% er verulegur.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-011 mælir ~90% ESB-stuðning hjá Viðreisn-kjósendum (nóvember 2025) sem er talsvert hærra en 74%. Munurinn gæti skýrst af mismunandi tímasetningum, spurningaorðalagi, eða aðferðafræði. Talan 74% gæti verið úr annarri spurningu (t.d. beinn ESB-aðildarstuðningur frekar en stuðningur við viðræður). Flokkasundurliðanir hafa breiðari skekkjumörk vegna fárra svarenda.
Að hluta staðfest 71% þeirra sem myndu kjósa Samfylkinguna sögðust fylgjandi ESB-aðild. Kannanir
71% þeirra sem myndu kjósa Samfylkinguna
Fullyrðing: 71% þeirra sem myndu kjósa Samfylkinguna sögðust fylgjandi ESB-aðild.
POLL-DATA-011 sýnir ~75% ESB-stuðning meðal Samfylkingar-kjósenda (nóvember 2025). Talan 71% er nálæg en ekki nákvæmlega sú sama. POLL-DATA-016 og POLL-DATA-018 staðfesta að Samfylkingar-kjósendur séu meðal helstu ESB-stuðningsmanna. Munurinn á 71% og ~75% gæti skýrst af mismunandi könnunum eða skekkjumörkum.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-011 gefur ~75% sem áætlun, fullyrðingin segir 71% — munurinn er innan skekkjumarka litilla undirhópa. Tölurnar gætu komið úr mismunandi könnunum á mismunandi tímabilum. Flokkasundurliðanir hafa víðari skekkjumörk.
Að hluta staðfest 35% þeirra sem myndu kjósa Flokk fólksins sögðust fylgjandi ESB-aðild. Kannanir
þar á eftir koma þeir sem myndu kjósa Flokk fólksins, 35%
Fullyrðing: 35% þeirra sem myndu kjósa Flokk fólksins sögðust fylgjandi ESB-aðild.
POLL-DATA-011 sýnir aðeins ~10% ESB-stuðning meðal FF-kjósenda í nóvember 2025. Talan 35% í greininni er talsvert hærri. POLL-DATA-016 nefnir að FF-kjósendur séu ESB-efasemdamenn en gefur ekki nákvæma tölu. Verulegur munur er á milli heimilda (~10%) og fullyrðingar (35%).
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-011 gefur ~10% ESB-stuðning FF-kjósenda (nóvember 2025) sem er mun lægra en 35%. Þessi stóri munur gæti skýrst af ólíkum könnunum, mismunandi tímabilum, eða ólíku orðalagi spurninga. Flokkur fólksins er í ríkisstjórn sem boðar þjóðaratkvæðagreiðslu — afstaða kjósenda gæti hafa breyst frá nóvember 2025. Flokkasundurliðanir hafa víð skekkjumörk vegna lítilla hópa.
Að hluta staðfest Innan Flokks fólksins er aðeins 2% munur á þeim sem eru hlynntir og andvígir ESB-aðild. Kannanir
Innan Flokks fólksins er aðeins 2% munur á þeim sem eru hlynntir og andvígir inngöngu Íslands í ESB.
Fullyrðing: Innan Flokks fólksins er aðeins 2% munur á þeim sem eru hlynntir og andvígir ESB-aðild.
Ef fullyrðing 17 er rétt (35% stuðningur) og munurinn er 2%, þá væru 37% andvígir — sem bendir til mjög jafnrar skiptingar hjá FF-kjósendum. POLL-DATA-011 sýnir aðeins ~10% stuðning og þar af leiðandi mun meiri andstöðu. POLL-DATA-016 bendir á klofning hjá FF-kjósendum. Heimildir staðfesta ekki 2% mun sérstaklega.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-011 sýnir miklu meiri andstöðu en stuðning hjá FF-kjósendum (~10% hlynntir), sem stangast á við 2% mun. POLL-DATA-016 nefnir þó að FF sé í klofningi. Tölurnar gætu verið úr mismunandi könnunum — greinin vísar líklega til könnunar frá janúar–febrúar 2026 á meðan POLL-DATA-011 er frá nóvember 2025. Flokkasundurliðanir hafa mikil skekkjumörk.
Að hluta staðfest 84% þeirra sem myndu kjósa Sjálfstæðisflokkinn eru andvígir ESB-aðild. Kannanir
84% þeirra sem myndu kjósa Sjálfstæðisflokkinn
Fullyrðing: 84% þeirra sem myndu kjósa Sjálfstæðisflokkinn eru andvígir ESB-aðild.
POLL-DATA-011 sýnir ~25% ESB-stuðning meðal Sjálfstæðisflokks-kjósenda (nóvember 2025), sem þýðir ~75% andstöðu — nálægt 84% en ekki sömu tala. POLL-DATA-016 og POL-DATA-020 staðfesta að Sjálfstæðisflokks-kjósendur séu meðal andvígustu. Munurinn á ~75% og 84% gæti skýrst af mismunandi könnunum eða skekkjumörkum.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-011 gefur ~25% stuðning (þ.e. ~75% andstaða) frá nóvember 2025. Fullyrðingin segir 84% andstöðu sem er nokkru hærra. Mismunurinn gæti verið vegna mismunandi könnunartímabila eða orðalags. Flokkasundurliðanir hafa víðari skekkjumörk.
Að hluta staðfest 73% þeirra sem myndu kjósa Miðflokkinn eru andvígir ESB-aðild. Kannanir
73% þeirra sem myndu kjósa Miðflokkinn
Fullyrðing: 73% þeirra sem myndu kjósa Miðflokkinn eru andvígir ESB-aðild.
POLL-DATA-011 sýnir ~10% ESB-stuðning meðal Miðflokks-kjósenda (nóvember 2025), sem þýðir ~90% andstöðu — talsvert hærra en 73%. POLL-DATA-016 og POL-DATA-011 staðfesta sterka ESB-andstöðu Miðflokks-kjósenda. Talan 73% er lægri en heimildir benda til.
Samhengi sem vantar
POLL-DATA-011 gefur ~10% stuðning hjá Miðflokkskjósendum (þ.e. ~90% andstaða), sem er hærra en 73%. Fullyrðingin gæti komið úr könnun frá öðru tímabili þar sem viðhorf voru öðruvísi. Miðflokkurinn er fámennur í könnunum sem eykur skekkjumörk verulega.
Staðfest Stuðningsmenn Miðflokksins og Sjálfstæðisflokksins eru helst andvígir ESB-aðild. Kannanir
Stuðningsmenn Miðflokksins og Sjálfstæðisflokksins eru helst andvígir inngöngu í ESB
Fullyrðing: Stuðningsmenn Miðflokksins og Sjálfstæðisflokksins eru helst andvígir ESB-aðild.
POLL-DATA-011 staðfestir að Miðflokks-kjósendur (~10% ESB-stuðningur) og Sjálfstæðisflokks-kjósendur (~25%) eru meðal þeirra andvígustu ESB-aðild. POLL-DATA-016 sýnir sama mynstur — Miðflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn eru «most opposed». POL-DATA-011 staðfestir enn fremur að meirihluti þingmanna beggja flokka sé ESB-efasemdamaður.
Samhengi sem vantar
Flokkur fólksins er einnig mjög ESB-andvígur (~10% stuðningur skv. POLL-DATA-011) og Framsóknarflokkurinn er um 20% stuðningur. Fullyrðingin er rétt en nefnir ekki alla andvígu flokkana.
Að hluta staðfest Stuðningur við ESB-aðild hefur minnkað frá 44% árið 2025 í um 42% árið 2026 og andstaðan við ESB-aðild hefur aukist. Kannanir
Þróunin er í þveröfuga átt. Stuðningurinn við NATO eykst og andstaðan við ESB-aðild eykst.
Fullyrðing: Stuðningur við ESB-aðild hefur minnkað frá 44% árið 2025 í um 42% árið 2026 og andstaðan við ESB-aðild hefur aukist.
POLL-DATA-001 og POLL-DATA-004 sýna stuðning um ~45% seint á árinu 2025 og POLL-DATA-014 sýnir 42% í febrúar–mars 2026, sem bendir til lítillegrar lækkunar. Fullyrðingin um «aukningu andstöðu» er hins vegar flóknari — andstaðan fór úr ~40% (seint 2025) í 42% (2026) samkvæmt sömu heimildum, sem er lítilleg hækkun innan skekkjumarka. Langtímaþróunin (POLL-DATA-004) sýnir raunar hækkun stuðnings frá 30% (2022) til 45% (2025) — svo eins könnunar mismunur endurspeglar ekki endilega þróun.
Samhengi sem vantar
Langtímaþróunin hefur verið í átt til aukins ESB-stuðnings (POLL-DATA-004: frá ~30% 2022 til ~45% 2025). Munurinn á ~45% og 42% gæti verið vegna skekkjumarka, breytilegs spurningaorðalags, eða raunverulegrar viðhorfsbreytingar. POLL-DATA-023 sýnir minnkandi ESB-stuðning meðal atvinnurekenda sem styður fullyrðinguna að hluta. Eitt prósentustig mismunur er ekki marktækur munur.
Að hluta staðfest Aðildarviðræður Íslands við ESB voru teknar upp árið 2009. Fordæmi
spyrja um framhald viðræðna sem gengið var til á grunni frá 2009 við allt aðrar aðstæður
Fullyrðing: Aðildarviðræður Íslands við ESB voru teknar upp árið 2009.
EEA-DATA-009 og SOV-DATA-023 staðfesta að Ísland sótti um ESB-aðild 16.–17. júlí 2009. Aðildarviðræður hófust hins vegar ekki fyrr en í júlí 2010 samkvæmt sömu heimildum. Fullyrðingin blandar saman umsókn (2009) og upphafi viðræðna (2010).
Samhengi sem vantar
Umsóknin var lögð fram í júlí 2009 en formlegar aðildarviðræður hófust í júlí 2010. Greinarmunurinn skiptir máli — «teknar upp á grunni frá 2009» gæti vísað til umsóknarferlisins frekar en viðræðnanna sjálfra. Viðræðurnar voru frystar 2013 og formlega afturkölluð 2015, þótt ESB hafi aldrei viðurkennt afturköllunina formlega.
Staðfest Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, hefur boðað nauðsyn þess að hraða öllu varðandi ESB vegna örra breytinga heimsmála. Flokkastefnur
Það er ekki síst Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sem boðar nauðsyn þess að hraða öllu varðandi ESB vegna örra breytinga heimsmála.
Fullyrðing: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, hefur boðað nauðsyn þess að hraða öllu varðandi ESB vegna örra breytinga heimsmála.
POLITICAL-DATA-004 staðfestir að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar. SOV-PARL-001 sýnir að hún lagði fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst 2026 og PARTY-DATA-016 lýsir hraðari tímasetningu (upphaflega 2027 flutt fram í 2026). Þingræður hennar frá 9. mars 2026 staðfesta flýtingu málsins. Innihald fullyrðingarinnar um «örar breytingar heimsmála» er í samræmi við þá röksemdafærslu sem PARTY-DATA-016 vísar til (stríðið í Úkraínu, Trump-stjórnin, öryggisumhverfi).
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin er lýsandi og afstöðutengt skoðanaefni. Gagnrýnendur telja hraðann vera pólitískt drifinn frekar en nauðsynlegan (SOV-LEGAL-028). Dagsetningin 29. ágúst hefur verið gagnrýnd sem of fljót fyrir nægilega umræðu.
Að hluta staðfest Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB er boðuð til 29. ágúst 2026. Fullveldi
í boðaðri þjóðaratkvæðagreiðslu skuli spurt: Vilt þú að Ísland gangi í Evrópusambandið?
Fullyrðing: Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB er boðuð til 29. ágúst 2026.
SOV-DATA-006 staðfestir dagsetninguna 29. ágúst 2026. SOV-PARL-001 staðfestir einnig dagsetninguna og sýnir spurninguna sem lagt er til: «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» Fullyrðingin er rétt um dagsetninguna en upprunaleg tilvitnun gefur í skyn að spurningin sé «Vilt þú að Ísland gangi í Evrópusambandið?» — en samkvæmt heimildum snýst spurningin um framhald viðræðna, ekki beina aðild.
Samhengi sem vantar
Spurningin samkvæmt SOV-PARL-001 er «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» sem snýst um viðræður, ekki beina inngöngu. Tilvitnunin bendir á aðra spurningu sem gæti verið úr greininni sjálfri frekar en formlegri tillögu. Þjóðaratkvæðagreiðslan er ráðgefandi, ekki bindandi (SOV-LEGAL-026).