Eftir miklu að slægjast fyrir ESB
Raddir í greininni
Niðurstöður
Óstutt Fiskiskip innan Evrópusambandsins lönduðu um þremur milljónum tonna af sjávarfangi á síðasta ári. Sjávarútvegur
Fiskiskip innan Evrópusambandsins lönduðu um þremur milljónum tonna af sjávarfangi á síðasta ári.
Fullyrðing: Fiskiskip innan Evrópusambandsins lönduðu um þremur milljónum tonna af sjávarfangi á síðasta ári.
Talan er of lág samkvæmt heimildum. FISH-DATA-021 segir heildarafla ESB-27 vera um 4,2 milljónir tonna og bæði FISH-DATA-019 og FISH-DATA-020 nefna 4–5 milljónir tonna á ári. Þrjár milljónir tonna vanmeta því raunverulegan afla sambandsins um rúmlega eina milljón tonna.
Samhengi sem vantar
Heimildirnar fyrir 4–5 milljóna tonna afla ESB hafa fyrirvara: upprunaleg Eurostat-skráning (fish_ca_main) innihélt tölur sem voru um tífalt of háar fyrir nokkur ríki vegna einingavillu, og afli sveiflast milli ára eftir kvótum og stofnstærð. Leiðréttar tölur eru samt vel yfir þremur milljónum tonna.
Staðfest Hérlend fiskiskip lönduðu um einni milljón tonna af sjávarfangi á síðasta ári. Sjávarútvegur
Hérlend fiskiskip lönduðu á sama tíma um einni milljón tonna.
Fullyrðing: Hérlend fiskiskip lönduðu um einni milljón tonna af sjávarfangi á síðasta ári.
Heimildir staðfesta þetta. FISH-DATA-001 (hátt traust) tilgreinir heildarafla Íslands árið 2024 sem um 1,1 milljón tonna og FISH-DATA-021 setur hann á bilið 1,0–1,2 milljónir tonna fyrir tímabilið 2020–2024. Fullyrðingin um eina milljón tonna er því innan staðfests bils.
Samhengi sem vantar
Aflinn sveiflast verulega milli ára, einkum uppsjávartegundir á borð við loðnu og kolmunna sem ráðast af stofnstærð og kvótaákvörðunum. Loðnukvóti 2024 var tiltölulega hár í samanburði við undanfarin ár, svo talan getur verið lægri önnur ár.
Nokkur stoð Spá Landaður afli innan Evrópusambandsins myndi aukast um þriðjung ef Ísland gengi í sambandið. Sjávarútvegur
Landaður afli innan sambandsins myndi þannig aukast um þriðjung ef Ísland gengi í það.
Fullyrðing: Landaður afli innan Evrópusambandsins myndi aukast um þriðjung ef Ísland gengi í sambandið.
Útreikningurinn veltur á því hvaða grunntölu er notuð fyrir afla ESB. Ef miðað er við um þrjár milljónir tonna (talan sem greinin notar sjálf) er aukning um eina milljón tonna nálægt þriðjungi, en samkvæmt FISH-DATA-021 er raunverulegur afli ESB um 4,2 milljónir tonna — þá yrði aukningin nær fjórðungi (um 26%), ekki þriðjungi. Engin heimild metur þessa spá beint og hún hvílir á of lágri grunntölu.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin gefur sér að allur íslenskur afli teldist beint til afla ESB við aðild, en FISH-COMP-005 og FISH-LEGAL-002 minna á að umfang sameiginlegrar stjórnunar á lögsögu Íslands undir sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni er samningsatriði. Spáin tekur ekki tillit til aðlögunartímabila eða sérlausna sem fordæmi sýna að geta fylgt aðildarsamningum.
Staðfest Efnahagslögsaga Íslands er um 750 þúsund ferkílómetrar. Sjávarútvegur
á meðan lögsaga Íslands er um 750 þúsund ferkílómetrar.
Fullyrðing: Efnahagslögsaga Íslands er um 750 þúsund ferkílómetrar.
Heimildir staðfesta þetta. FISH-LEGAL-002 (hátt traust), sem byggir á lögum nr. 41/1979 um efnahagslögsögu Íslands, tilgreinir lögsöguna sem um 758.000 km² — eina þá stærstu í Norður-Atlantshafi. Talan 750 þúsund ferkílómetrar er nákvæm námundun á þeirri tölu.
Samhengi sem vantar
FISH-LEGAL-002 bendir á að það sé samningsatriði hversu mikið auðlindir innan lögsögunnar yrðu settar undir sameiginlega sjávarútvegsstefnu ESB við aðild, og að aðildarsamningar geti falið í sér aðlögunartímabil og sérákvæði um sjávarútveg.
Nokkur stoð Spá Efnahagslögsaga Evrópusambandsins myndi stækka um 13% við ESB-aðild Íslands. Sjávarútvegur
Efnahagslögsaga sambandsins myndi þannig stækka um 13%.
Fullyrðing: Efnahagslögsaga Evrópusambandsins myndi stækka um 13% við ESB-aðild Íslands.
Reikningurinn er innra samkvæmur miðað við tölurnar í greininni: 758.000 km² deilt með 5,8 milljónum ferkílómetra gefur um 13%. FISH-LEGAL-002 staðfestir efnahagslögsögu Íslands (um 758.000 km²), en engin heimild staðfestir töluna um efnahagslögsögu ESB (5,8 milljónir km²) sem myndar nefnarann. Spáin hvílir því á einni staðfestri og einni óstaðfestri tölu.
Samhengi sem vantar
Útreikningurinn gerir ráð fyrir að öll lögsaga Íslands teldist hrein viðbót við lögsögu ESB. FISH-LEGAL-002 minnir á að umfang sameiginlegrar stjórnunar er samningsatriði. Heimildir vantar til að staðfesta grunntöluna um stærð efnahagslögsögu ESB.
Staðfest Fiskistofnar í kringum Ísland eru almennt í góðu ásigkomulagi. Sjávarútvegur
fiskistofnar í kringum landið eru almennt í góðu ásigkomulagi
Fullyrðing: Fiskistofnar í kringum Ísland eru almennt í góðu ásigkomulagi.
Heimildir styðja þetta. FISH-COMP-003 (hátt traust) tekur fram að stofnstjórnun Íslands hafi almennt verið sterk og að þorskstofninn hafi náð sér vel á strik frá því á 2000-tölunum undir kvótakerfinu. FISH-COMP-002 vísar einnig til þess að Ísland hafi sjálft ráðist í nauðsynlega aðlögun á veiðigetu líkt og ESB-ríkin.
Samhengi sem vantar
Heimildirnar nefna ekki ástand allra einstakra stofna við Ísland, heldur einkum þorskinn sem dæmi um vel heppnaða stjórnun. FISH-COMP-003 bendir á að Ísland stýri færri stofnum, oftast innan eigin lögsögu, sem geri samanburð við ESB ekki einhlítan.
Þarfnast samhengis Flestir fiskistofnar í efnahagslögsögu Evrópusambandsins eru ofveiddir. Sjávarútvegur
á meðan flestir fiskistofnar í efnahagslögsögu Evrópusambandsins eru ofveiddir.
Fullyrðing: Flestir fiskistofnar í efnahagslögsögu Evrópusambandsins eru ofveiddir.
Myndin er svæðisbundin og fullyrðingin sleppir þeim mun. FISH-COMP-003 (hátt traust) sýnir að í Norðaustur-Atlantshafi voru um 60% metinna stofna veiddir á eða undir hámarksafrakstri (MSY) árið 2023 — það er sjálfbært — en í Miðjarðarhafi og Svartahafi voru um 73% ofveiddir árið 2022. Að segja að flestir stofnar ESB séu ofveiddir á því ekki við um Atlantshafið, þar sem meirihlutinn er nú innan marka.
Samhengi sem vantar
FISH-COMP-002 bætir við að ástand stofna í Norðaustur-Atlantshafi hafi batnað verulega, úr innan við 10% innan MSY-marka árið 2003 í um 60% árið 2023. Framkvæmd sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar er ójöfn milli svæða — góð í Atlantshafi en slök í Miðjarðarhafi — og því er heildaralhæfing um ofveiði villandi án þessa samhengis.
Heimildir vantar Össur Skarphéðinsson, þáverandi utanríkisráðherra, sagði 29. júní 2011 á Politico að forsenda þess að Ísland gengi í Evrópusambandið væri að ná saman við Spánverja um sjávarútvegsmálin. Sjávarútvegur
Haft var eftir Össuri Skarphéðinssyni, þáverandi utanríkisráðherra, á fréttavefnum Politico 29. júní 2011 þegar umsóknarferli Íslands um inngöngu í Evrópusambandið var í gangi á sínum tíma að forsenda þess að Ísland gengi í sambandið væri að ná saman við Spánverja um sjávarútvegsmálin.
Fullyrðing: Össur Skarphéðinsson, þáverandi utanríkisráðherra, sagði 29. júní 2011 á Politico að forsenda þess að Ísland gengi í Evrópusambandið væri að ná saman við Spánverja um sjávarútvegsmálin.
Engin heimild í staðreyndagrunni staðfestir þessa tilteknu tilvitnun í Össur Skarphéðinsson á Politico 29. júní 2011. Fyrra mat úr fullyrðingabanka flokkaði sambærilega fullyrðingu sem unverifiable. Heimildirnar sem komu upp veita samhengi um vægi Spánar í aðildarviðræðum (PREC-DATA-046, FISH-PREC-005) en sannreyna ekki ummælin sjálf.
Samhengi sem vantar
PREC-DATA-046 staðfestir að Spánn og Portúgal fengu langan aðlögunartíma í landbúnaði og sjávarútvegi við inngöngu 1986, sem skýrir hvers vegna afstaða Spánar skiptir máli í aðildarviðræðum. Til að meta fullyrðinguna þyrfti aðgang að upprunalegu Politico-fréttinni frá 29. júní 2011.