← Til baka á Heimildir
SOV-HIST-001 Fræðigrein Há
Fullveldi Stjórnmálalegt constitutional reform inaction
Þrátt fyrir að 66,9% stuðluðu frumvarpi Stjórnlagaráðs í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu 2012, hafa engin ákvæði þess verið lögfest. Miðju-hægri ríkisstjórnir frá 2013 lögðu frumvarpið til hliðar eða lögðu fram hlutalausnir sem aldrei náðu fram að ganga, og Stjórnarskrárfélagið hefur lýst aðgerðaleysinu sem lýðræðishalla.
Enska frumtextinn

Following the 2012 advisory referendum in which 66.9% supported using the Constitutional Council's draft as the basis for a new constitution, successive Alþingi sessions have failed to enact constitutional reform. The centre-right government of Sigmundur Davíð Gunnlaugsson and Bjarni Benediktsson (2013–2016) effectively shelved the draft, arguing it needed further expert review. Subsequent governments (2016–2017, 2017–2021, 2021–2024) introduced partial constitutional bills — notably on natural resources and electoral reform — but none passed into law. The Stjórnarskrárfélagið (Constitutional Society) and other civil society organisations have campaigned to honour the referendum result, framing parliamentary inaction as a democratic deficit. As of early 2026, no provisions of the 2011 draft have been enacted, making it one of the most protracted constitutional reform efforts in modern European democracies.

Dagsetning 12. júní 2016
Síðast staðfest 9. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Fræðigrein

Heimild

Stjórnarskrárfélagið (Constitutional Society of Iceland); Alþingi parliamentary records; Thorvaldur Gylfason, 'Democracy on Ice' (openDemocracy, 2016)

Stjórnarskrárfélagið er íslenskt borgarafélag sem baráttuaðili fyrir innleiðingu á frumvarpi Stjórnlagaráðs og virðingu við niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar 2012.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Whether parliament was obligated to act on an advisory referendum is a matter of political philosophy, not law. Some constitutional scholars argue the draft had technical deficiencies requiring revision. The low turnout (48.9%) weakens the democratic mandate argument, though a two-thirds majority among those who voted is substantial. The issue remains politically divisive.

Tengdar heimildir (3)

SOV-DATA-005 Fullveldi

Þann 20. október 2012 var haldin ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur Stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá. Í fyrstu spurningunni — hvort tillögurnar skyldu lagðar til grundvallar — greiddu 66,9% atkvæði með (49.486 já á móti 24.521 nei) við 48,9% þátttöku. Þrátt fyrir skýran meirihluta hefur ekkert Alþingi lögfest tillögurnar.

 SOV-LEGAL-017 Fullveldi

Frumvarp Stjórnlagaráðs frá 2011 inniheldur auðlindaákvæði sem lýsir þjóðareign á náttúruauðlindum sem ekki eru í einkaeigu, og kveður á um að þær megi aldrei selja eða veðsetja. Ákvæðið fékk 82,9% stuðning í þjóðaratkvæðagreiðslunni 2012 — hæsta samþykki allra sex spurninganna. Gagnrýnendur telja það geta ógnað núverandi kvótakerfi.

 SOV-DATA-002 Fullveldi

Stjórnarskrá Íslands inniheldur enga skýra heimild til yfirfærslu fullveldis til alþjóðastofnana. Fræðimenn telja ESB-aðild krefjast stjórnarskrárbreytingar samkvæmt 79. grein sem krefst samþykktar Alþingis, þingslita, kosninga og samþykktar nýs þings. Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst 2026 er ráðgefandi þar sem stjórnarskráin kveður ekki á um bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur um stefnumál.

Notuð í greiningum (2)

Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir

  • Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðsla um nýja stjórnarskrá fór fram á Íslandi og niðurstöðurnar hafa ekki verið teknar upp af ríkisstjórn.

Treystu þjóðinni — Opið bréf til forsætisráðherra Íslands Vísir

  • Staðfest Styður Í þjóðaratkvæðagreiðslunni 2012 um nýja stjórnarskrá samþykktu yfir 2/3 hlutar kjósenda (67%) að tillögurnar skyldu verða grundvöllur nýrrar stjórnarskrár Íslands.
  • Að hluta staðfest Styður Alþingi hefur ekki enn virt úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 2012 um nýja stjórnarskrá.