← Til baka á Heimildir
POL-DATA-015 Sérfræðigreining Miðlungs
Samtakastefnur Stjórnmálalegt farmers association position
Bændasamtök Íslands áætla að afnám landbúnaðartolla (30–80% á mjólkurvörur, kjöt og grænmeti) myndi leiða til þess að 40–60% íslenskra búa yrðu óhagkvæm innan 10 ára frá aðild. Um 3.500 bú á Íslandi fá nú styrkjum samtals um 14 milljarða króna (~93 milljónir evra) á ári. Óvíst er hvort greiðslur úr sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB myndu vega upp á móti.
Enska frumtextinn

Bændasamtök Íslands (Farmers' Association of Iceland) opposes EU membership, citing existential threats to Icelandic agriculture from the Common Agricultural Policy. The association's analysis estimates that removing Iceland's agricultural import tariffs (30–80% on dairy, meat, vegetables) would expose domestic farmers to competition from subsidised EU producers, potentially causing 40–60% of Icelandic farms to become unviable within 10 years of accession. However, the association acknowledges that CAP direct payments could partly offset this — Irish farmers, for example, receive ~€13,000/year in CAP payments per farm. Iceland's ~3,500 farms currently receive domestic subsidies totalling approximately ISK 14 billion (~€93 million) per year. Whether CAP payments would match or exceed current subsidies is a key unknown.

Dagsetning 1. júní 2025
Síðast staðfest 9. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Bændasamtök Íslands — EU membership impact assessment (2025); Ministry of Agriculture — subsidy data

Bændasamtök Íslands eru hagsmunasamtök bænda sem berjast fyrir hagsmunum íslensks landbúnaðar og gefa reglulega út afstöðuyfirlýsingar og greiningarskýrslur.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The 40–60% farm closure estimate is the farmers' own projection and may overstate the impact. Transitional periods and specific support measures could be negotiated during accession. Some products (lamb, dairy) have niche export potential. The comparison with Irish CAP payments is imperfect due to different farm structures and sizes.

Tengdar heimildir (2)

AGRI-DATA-013 Landbúnaður

Landbúnaðarframleiðsla Íslands nam um 350 milljónum evra árið 2024 eða um 1,5% af vergri landsframleiðslu, með um 4.000 starfandi. Greinin er verndað af innflutningstollum á bilinu 30–80% á mjólkurvörur, kjöt og grænmeti — meðal þeirra hæstu innan OECD. Aðild að ESB myndi kalla á afnám flestra þessara tolla.

 AGRI-DATA-014 Landbúnaður

Matvælaverð á Íslandi er með því hæsta í Evrópu: samkvæmt verðlagsvísitölu Eurostat (2024) var verð matvæla og óáfengs drykkjar um 155% af ESB-27 meðaltali, þar sem mjólkurvörur voru um 180% og kjöt um 170%. Talsmenn ESB-aðildar halda því fram að tollaafnám gæti lækkað verð um 15–25%, en andstæðingar benda á flutningskostnað sem megindrifkraft.

Notuð í greiningum (3)

25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)

  • Staðfest Styður Bændasamtökin sögðu í dag að núverandi stefna ESB henti ekki íslenskum landbúnaði.

ESB aðild hefði veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda RÚV

  • Villandi Andmælir Bændasamtökin hafa ekki komið auga á nein sérstök tækifæri fyrir heildarhagsmuni ísleńsks landbúnaðar með ESB-aðild.
  • Staðfest Styður Samkeppnisstaða íslenskra bænda er skökk gagnvart stóru matvælaframleiðslulöndunum innan ESB.
  • Að hluta staðfest Styður Galopnun landamæranna á innflutningi á landbúnaðarafurðum mun að öllum líkindum hafa veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda.
  • Staðfest Styður Bændasamtökin munu taka virkan þátt í samtali við stjórnvöld og almenning um afleiðingar ESB-aðildar fyrir ísleńskan landbúnað ef af viðræðum verður.

Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir

  • Staðfest Styður Frjálst flæði landbúnaðarvara hentar illa íslenskum aðstæðum.
  • Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB (CAP) hentar afar illa hér á landi.