Reglur EES-samningsins um ríkisaðstoð, sem Ísland er þegar bundið af, takmarka ríkisafskipti á húsnæðismarkaði. Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) samþykkti árið 2019–2020 íslenskan ramma um félagslegt leiguhúsnæði sem samrýmanlegan ríkisaðstoðarreglum, með ákveðnum skilyrðum um tekjuprófun. ESB-aðild myndi færa eftirlitið frá ESA til Framkvæmdastjórnar ESB — stærri stofnunar með ríkari fordæmisrétt og strangari framkvæmd.
Enska frumtextinn
EEA state aid rules, which Iceland is already bound by through the EEA Agreement, constrain government intervention in the housing market. The EFTA Surveillance Authority (ESA) oversees Icelandic compliance with state aid provisions equivalent to Articles 107–109 TFEU. Social housing can qualify as a Service of General Economic Interest (SGEI), permitting state support under certain conditions. In 2019–2020, ESA examined the Icelandic government's framework for social rental housing (félagslegt leiguhúsnæði) and accepted it as compatible with EEA state aid rules, subject to conditions including means-testing and limited to households that cannot secure housing on the open market. EU membership would transfer state aid supervision from ESA to the European Commission, a larger institution with more precedent and stricter enforcement history.
Heimild
EFTA Surveillance Authority — State aid decisions; EEA Agreement, Protocol 26
Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefur eftirlit með því að EES/EFTA-ríkin fylgi reglum um ríkisaðstoð og samkeppni sem jafngilda ESB-reglum á innri markaðnum.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Efnahagsreglurnar eru nánast eins samkvæmt regluverki EES og ESB – meginmunurinn er stofnanalegur (Eftirlitsstofnun EFTA á móti framkvæmdastjórninni). Sumir halda því fram að Eftirlitsstofnun EFTA sé sveigjanlegri gagnvart aðstæðum smáríkja en framkvæmdastjórnin. Regluverk um þjónustu sem telst til almannaheilla (SGEI) veitir raunverulegan sveigjanleika fyrir stefnumótun í félagslegu húsnæði, eins og dæmi frá Hollandi, Austurríki og Frakklandi innan ESB sýna.
Notuð í greiningum (4)
Halla Hrund Logadóttir: Evrópusambandsaðild eykur líkur á vaxtalækkunum DV
- Að hluta staðfest Styður EES-samningurinn þjónar Íslandi vel og er grundvöllur núverandi samstarfs við Evrópusambandið.
Haraldur Ólafsson: Auðvitað er hættuspil fyrir íslensku að Ísland gangi í ESB DV
- Að hluta staðfest Andmælir Við ESB-aðild yrðu Íslendingar neyddir til að hlíta lögum sem samin eru erlendis af aðilum sem hafa hagsmuni ótalmargra annarra þjóða til viðmiðunar.
Hver er reynsla Svía af 30 ára ESB aðild? Heimssýn
- Að hluta staðfest Styður Samkeppnislöggjöf ESB krafðist þess að óhagnaðardrifnum húsnæðisfélögum sveitarfélaga í Svíþjóð yrði breytt í atvinnurekin húsnæðisfélög eftir kvörtun einkahúsnæðisfélaga til Evrópudómstólsins.
- Að hluta staðfest Styður Samkeppnislög ESB leyfa ekki ríkisstyrki til iðnaðar, sem leiddi til þess að stuðningur við atvinnugreinar í strjálbýlum svæðum Svíþjóðar hvarf.
Stjórnarskráin og ESB DV
- Staðfest Styður Samstarf innan ESB er að hluta til yfirþjóðlegt, einkum á sviði innri markaðarins (fjórfrelsisins), samkeppni, ríkisaðstoðar og hugverkaréttinda — sem eru einmitt þau svið sem EES tekur til.