Reynsla ESB-ríkja af evrutöku er misjöfn hvað húsnæðismarkað varðar. Á Írlandi þrefaldaðist húsnæðisverð á árunum 1997–2007 og á Spáni tvöfaldaðist, meðal annars vegna lágra vaxta og auðvelds fjármagns, en bæði ríkin urðu fyrir hrikalegu hruni 2008–2012. Á móti var þróunin í Þýskalandi og Finnlandi stöðug — kennslan er sú að lægri vextir geti kveikt verðbólu frekar en varanlega lækkaðan húsnæðiskostnað.
Enska frumtextinn
The experience of eurozone accession countries provides mixed evidence on housing outcomes. Ireland, Spain, and the Baltic states experienced dramatic house price booms after euro adoption, fuelled partly by lower interest rates and easier access to capital. Irish house prices roughly tripled between 1997 and 2007; Spanish prices doubled. Both experienced devastating crashes in 2008-2012. The 'one-size-fits-all' ECB monetary policy meant interest rates were too low for Ireland and Spain's booming economies, contributing to credit-fuelled bubbles. Conversely, Germany and Finland had more stable housing markets after euro adoption. The lesson for Iceland: lower interest rates from euro adoption could trigger a housing boom rather than making housing permanently more affordable. Iceland's experience with its own housing bubble (2004-2008, followed by the 2008 crash) demonstrates vulnerability to credit-driven price dynamics.
Heimild
ECB Financial Stability Review; Ahearne, A. et al. (2005). 'House Prices and Monetary Policy: A Cross-Country Study.' BIS; Lane, P. (2012). 'The European Sovereign Debt Crisis.' Journal of Economic Perspectives
Seðlabanki Evrópu gefur út fjármálastöðugleikaskýrslu og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (AGS) birtir rannsóknir um efnahagslega þróun á evrusvæðinu.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Þróun á húsnæðismarkaði á evrusvæðinu er gríðarlega misjöfn eftir löndum. Í Þýskalandi var húsnæðisverð stöðugt áratugum saman eftir upptöku evrunnar. Kreppan árið 2008 stafaði einnig af öðrum þáttum en peningamálastefnu (slöku bankaeftirliti og alþjóðlegum lánaskilyrðum). Nútímaleg bankareglusetning ESB (þjóðarhagsvarúðartæki) er hönnuð til að koma í veg fyrir endurtekningu.
Notuð í greiningum (7)
Ekki nefna vextina! DV
- Að hluta staðfest Andmælir Upptaka evru mun leiða til aukinnar samkeppni á bankamarkaði og í tryggingum þar sem erlend fyrirtæki munu koma til landsins í auknum mæli, eins og hefur gerst í öllum löndum sem taka upp evru.
Engin samtöl hafi átt sér stað um fiskveiðikommissar Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Ávinningur af lægri vöxtum við upptöku evru gæti vegið þyngra en aðildargjöld til ESB.
Gjaldeyrisáhættan þurrkaðist út Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Portúgal og Írland voru í vandræðum eftir fjármálahrunið 2008 en hagkerfum þeirra hefur tekist að vaxa hratt síðan
Hópurinn sem myndi hagnast mest Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ungt fólk á evrusvæðinu, þar á meðal í Spáni, Ítalíu og Frakklandi, er iðulega í foreldrahúsum langt fram á fertugsaldur.
- Staðfest Styður Ástæður þess að ungt fólk búi í foreldrahúsum á evrusvæðinu eru ekki aðeins vextir heldur einnig atvinnuleysi, lág laun, skortur á húsnæði og kröfur um háa útborgun vegna fasteignalána.
Hvaða átta milljarðar, Þorgerður? Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Þorgerður Katrín taldi að ávinningur af lægri vöxtum við upptöku evru gæti vegið þyngra en aðildargjöldin.
Ísland á heima í ESB DV
- Þarfnast samhengis Andmælir Með ESB-aðild gætu íslenskir neytendur fengið allt að þrefalt lægri húsnæðisvexti.
Sérhagsmunir eða almannahagur Vísir
- Þarfnast samhengis Andmælir Við inngöngu í ESB og við upptöku evru munu vextir lækka, eins og almennt hefur gerst í ESB-löndum, og það gerir fólki auðveldar að kaupa sér eignaríbúð í stað þess að vera á leigumarkaði.