EES-samningurinn veitir EFTA-ríkjum formlega aðild að sérfræðinganefndum framkvæmdastjórnar ESB (greinar 99–102) þar sem þau geta mótað löggjöf áður en hún er samþykkt en þau hafa hvorki atkvæðisrétt í ráðherraráðinu né Evrópuþinginu. Norsk ríkisstjórnargreinargerð frá 2012 (NOU 2012:2 «Utenfor og innenfor») komst að þeirri niðurstöðu að Noregur hefur þátttöku í um 500 sérfræðingahópum framkvæmdastjórnarinnar en áhrif á lokaniðurstöður löggjafar eru «takmörkuð».
Enska frumtextinn
The EEA Agreement provides EFTA states with formal channels to influence EU legislation before adoption, commonly called 'decision-shaping' (as opposed to decision-making, which is reserved for EU members). Article 99 requires the European Commission to 'informally seek advice from experts of the EFTA States in the same way as it seeks advice from experts of the EU Member States' when preparing new legislation. Article 100 requires the Commission to 'ensure experts of the EFTA States are involved' on an equal footing in its expert groups and committees. Article 102 governs the EEA Joint Committee's incorporation of new EU legislation into the EEA Agreement, with a 6-month deadline. If an EFTA state objects to incorporation (invoking the Article 102 'right of reservation'), the relevant part of the EEA annex is suspended — creating a 'guillotine' effect that can suspend related provisions. In practice, Norway has invoked Article 102 reservations on several occasions, including on the Third Postal Directive and the AIFM Directive, though most were eventually resolved. A 2012 Norwegian government white paper (NOU 2012:2, 'Utenfor og innenfor') concluded that Norway had formally participated in approximately 500 Commission expert groups (EFTA states participate in 323 of 360 entitled committees) but that influence on final legislation was 'limited' because EEA EFTA states have no vote in the Council or European Parliament where laws are actually decided.
Heimild
EEA Agreement, Articles 99–102; NOU 2012:2 'Utenfor og innenfor'
EES-samningurinn, grein 99–102, og norsk ríkisstjórnargreinargerð NOU 2012:2 um stöðu Noregs utan ESB en innan EES.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Deilur eru um virkni mótunar ákvarðana. Stuðningsmenn halda því fram að snemmbúið innlegg á sérfræðistigi geti mótað löggjöf áður en pólitískar afstöður festast í sessi. Gagnrýnendur (þar á meðal í skýrslunni NOU 2012:2) halda því fram að það skapi „lýðræðishalla“ — ríki innleiði reglur sem þau höfðu lágmarksáhrif á. Lítil stjórnsýslugeta Íslands takmarkar enn frekar getu þess til að taka virkan þátt í hundruðum sérfræðingahópa. Noregur hefur margsinnis beitt fyrirvara samkvæmt 102. grein (meðal annars vegna þriðju pósttilskipunarinnar og tilskipunar um stýringu sérhæfðra sjóða), þótt flest mál hafi að lokum verið leyst. Ísland hefur aldrei beitt henni. Pólitíski kostnaðurinn við að beita henni er talinn hár þar sem það myndi virkja „fallaxarákvæðið“.
Notuð í greiningum (9)
Af hverju að sækja um Evrópusambandsaðild? Kratinn
- Að hluta staðfest Styður Aukin samræming við Evrópureglur í kjölfar EES-samningsins var hagstæð fyrir íslensk fyrirtæki, samkeppni og samkeppnishæfni atvinnulífsins
Er ekki kominn tími til að afskrímslavæða báknið í Brussel? Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Reglur ESB sem hafa verið teknar upp á Íslandi eru samþykktar af lýðræðislega kjörnum fulltrúum.
Er þetta boðlegt fyrir fullvalda þjóð? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Samkvæmt 99. gr. og 100. gr. EES-samningsins er Framkvæmdastjórn ESB skylt að leita ráða hjá sérfræðingum EFTA-ríkjanna við undirbúning löggjafar, líkt og eigin ríkja.
- Að hluta staðfest Styður EES-ríkin geta reynt að ná fram efnislegum aðlögunum vegna sérstakra innlendra aðstæðna í upptökuferlinu, sbr. 102. gr. EES-samningsins.
- Staðfest Styður Með auknum völdum Evrópuþingsins í löggjafarferlinu hefur aðkoma EES-ríkjanna orðið flóknari og veikst nokkuð frá tilkomu EES-samningsins árið 1992.
Hvað er í pakkanum? Heimssýn
- Að hluta staðfest Styður EFTA-ríkin hafa beitt sér með áhrifum í undirbúningsferlum ESB-löggjafar og með sameiginlegum nefndum (EFTA–EU Joint Committee).
Nei eða já? Af eða á? DV
- Að hluta staðfest Styður Umræðan um ESB-aðild Íslands hófst um 1992, þegar Íslendingar voru að ljúka samningum við aðildarríki ESB um aðgang að innri markaðinum.
Netpakki Evrópusambandsins Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Lög um stafræna þjónustu ESB (DSA) hafa verið meðal heitastu umræðuefna í norskum stjórnmálum á undanförnum misserum.
- Þarfnast samhengis Andmælir Spurt hefur verið hvort lög um stafræna þjónustu (DSA) gætu orðið fyrsta málið þar sem Noregur beitir neitunarvaldi í EES.
Smáríki og stóra borðið – Viðtal við danskan Evrópuþingmann Evrópustraumar
- Að hluta staðfest Andmælir Norðmenn geta með EES-samningnum aðeins innleitt það sem ESB skrifar en hafa ekkert um málin að segja.
Stjórnarskráin og ESB DV
- Staðfest Styður Lagaleg gerð EES-samningsins mótaðist af áherslu Íslands og Noregs á að þátttaka á innri markaðinum fæli ekki í sér að sameiginlegar stofnanir fengu vald til að hlutast til um framkvæmd EES-reglna innanlands í meira mæli en stjórnarskrár þessara ríkja heimiluðu.
Við höfum ekki tekið upp 80% af reglum ESB Stjórnmálin
- Að hluta staðfest Styður Norsk skýrsla frá 2012 hélt fram hliðstæðri tölu um hlutdeild Noregs í regluverki ESB, og var þetta notað af íslenskum ESB-sinnum.