← Til baka á Heimildir
EEA-DATA-013 Sérfræðigreining Miðlungs
EES/ESB-löggjöf Stjórnmálalegt accession agricultural defence lines
Í aðildarviðræðum Íslands var landbúnaðarkafli (kafli 11) byggður á nokkrum meginvarnarlínum: bann við innflutningi lifandi búfjár til varnar gegn dýrasjúkdómum, tollvernd mjólkur- og kjötvara, löng aðlögunartímabil, beinar greiðslur sambærilegar við norðlæga aðstoð Finnlands og Svíþjóðar, og vernd erfðaauðlindar íslenskra búfjárstofna.
Enska frumtextinn

During Iceland's EU accession negotiations (2010–2013), the Icelandic government's negotiating position on agriculture (Chapter 11) included several core defensive priorities: (1) maintaining the ban on import of live animals to protect Iceland's disease-free livestock status (no BSE, foot-and-mouth, or other common European livestock diseases); (2) preserving high tariff protection for domestic dairy and meat products; (3) securing extended transition periods for tariff reduction; (4) negotiating CAP direct payment terms comparable to Finland/Sweden's Article 142 northern aid; (5) maintaining Iceland's strict food safety standards, particularly regarding antibiotic use in livestock; (6) protecting the genetic uniqueness of Icelandic horse, sheep, and cattle breeds. The agriculture minister of the period (Jón Bjarnason, Left-Green Movement, 2009–2011; then Steingrímur J. Sigfússon, Left-Green, 2011–2012) presented the government's position to cabinet (ríkisstjórn) that the live animal import ban was non-negotiable. The EU's acquis does not prohibit disease-prevention import restrictions per se — several member states maintain heightened biosecurity controls — but the EU expected Iceland to align with EU veterinary standards over a transition period.

Dagsetning 1. júní 2013
Síðast staðfest 11. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Aðildarviðræður Íslands og ESB — Landbúnaðarkaflinn (Chapter 11); Utanríkisráðuneytið

Utanríkisráðuneytið fer með utanríkismál Íslands og stýrði aðildarviðræðum við Evrópusambandið á árunum 2010–2013 ásamt sérhæfðum samninganefndum.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The exact number of 'defence lines' (varnarlinur) is characterised differently in different sources — some count sub-items, others aggregate. The characterisation of 'ten defence lines' appears in Icelandic political commentary but the formal negotiating position documents are not all publicly available. The live animal import position was government policy but had not been formally tested in EU negotiations before they were suspended.

Tengdar heimildir (5)

EEA-DATA-009 EES/ESB-löggjöf

Ísland sótti um ESB-aðild 16. júlí 2009 í kjölfar fjármálakreppunnar. Aðildarviðræður hófust í júlí 2010 og af 33 köflum voru 27 opnaðir og 11 lokið til bráðabirgða fyrir 2013. Eftir kosningarnar 2013 stöðvaði ný miðju-hægri ríkisstjórn viðræðurnar og bað ESB formlega um að Ísland yrði tekið af lista umsóknarríkja í mars 2015.

 EEA-DATA-004 EES/ESB-löggjöf

Sjávarútvegskafli (kafli 13) var umdeildasti hluti aðildarviðræðna Íslands. Sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB krefst sameiginlegra kvóta og jafns aðgangs að hafsvæðum, sem var talið ósamrýmanlegt íslensku aflamarkskerfi. Sjávarútvegur nam um 40% vöruútflutnings og 5–6% af VLF á þeim tíma.

 AGRI-DATA-020 Landbúnaður

Þegar ný ríki ganga í ESB fá þau ekki fullar beingreiðslur sameiginlegrar landbúnaðarstefnu strax heldur byrja á 25% og hækka um 5 prósentustig á ári þar til fullu jafnvægi er náð á um 10 árum. Umbótin 2023–2027 innleiddi ytri samleitni sem miðar að því að allar þjóðir fái að lágmarki 90% af meðalgreiðslum ESB á hektara fyrir árið 2027.

 AGRI-DATA-021 Landbúnaður

Grein 142 í aðildarsáttmála Finnlands og Svíþjóðar (1994) heimilar þessum ríkjum langtíma ríkisstuðning við norðlægan landbúnað vegna erfiðra veðurskilyrða. Stuðningurinn nemur um 560 milljónum evra árlega í Finnlandi einu saman og bætist ofan á hefðbundnar greiðslur sameiginlegrar landbúnaðarstefnu. Ísland gæti vísað til þessa fordæmis í eigin aðildarviðræðum.

 AGRI-LEGAL-005 Landbúnaður

Aðild Króatíu 2013 er nýjasta fordæmið um aðlögun að sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB. Króatía samdi um 10 ára innleiðingu beingreiðslna (frá 25%), viðbótargreiðslur úr ríkissjóði á aðlögunartímanum, 7 ára vernd landbúnaðarjarða gegn kaupum erlendra ESB-borgara, og talsverðan foraðstoðarstuðning (IPARD) sem nam um 128 milljónum evra á árunum 2007–2013.

Notuð í greiningum (1)

Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið

  • Staðfest Styður Ráðherra landbúnaðarmála var ekki tilbúinn að víkja frá banni við innflutningi á lifandi dýrum í aðildarviðræðunum.
  • Staðfest Styður Ráðherra landbúnaðarmála kynnti í ríkisstjórn að ekki yrði vikið frá afstöðunni um innflutning á lifandi dýrum.
  • Að hluta staðfest Styður Vegna afstöðu Íslands um innflutning lifandi dýra var ekki hægt að leggja fram áætlun um aðlögun að regluverki ESB og kaflinn um matvælaöryggi og dýraheilbrigði var ekki opnaður til viðræðna.
  • Að hluta staðfest Styður Í aðildarviðræðunum lagði Ísland fram tíu varnarlínur í landbúnaðarmálum.
  • Að hluta staðfest Styður Ráðherra landbúnaðarmála gerði tollverndina að forgangsmáli sínu í aðildarviðræðunum.