← Til baka á Heimildir
AGRI-PREC-001 Sérfræðigreining Há
Landbúnaður Fordæmi
Við inngöngu Finnlands í ESB 1. janúar 1995 lækkuðu framleiðsluverð í landbúnaði um sem nemur helmingi og yfirráð yfir landbúnaðarstefnu fluttust til ESB; enginn aðlögunartími var veittur fyrir flestar landbúnaðargreinar, að undanskildum sykri. Til bóta samþykktu Finnland og ESB varanlegar norðlægar stuðningsreglur samkvæmt 142. grein aðildarsamningsins, ásamt sérstaklega útbúnum stuðningspakka til að mæta þeim niðurstöðum sem féllu í samningaviðræðunum.
Enska frumtextinn

When Finland joined the EU on 1 January 1995, Finnish agricultural farmgate prices were halved upon accession, and the right to take national decisions on agricultural policy was transferred to the EU. Finland had sought transition periods to gradually join the common market, but the Act of Accession did not prescribe a transition period for most agricultural sectors (transition was granted only for sugar, via Commission Regulation (EC) No 3300/94). To compensate, Finland and the EU agreed a permanent Northern Aid mechanism (Article 142) and a national support package was created to address gaps left by the negotiation outcome.

Síðast staðfest 2. maí 2026
Svið Fordæmi
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

European Parliament Think Tank — 'The 1995 enlargement of the European Union'

Hugveita Evrópuþingsins (EP Think Tank) gefur út óháðar greiningarskýrslur og rannsóknir til stuðnings þingstarfi Evrópuþingsins.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Iceland's geographic and demographic profile differs substantially from Finland's: Iceland has roughly 0.4M inhabitants vs Finland's 5.5M (1995), and its agricultural sector is smaller in absolute terms. The applicability of Finland's outcome to a hypothetical Icelandic accession is comparative, not predictive.

Tengdar heimildir (2)

AGRI-LEGAL-007 Landbúnaður

142. grein aðildarsamningsins frá 1994 heimilar framkvæmdastjórn ESB að leyfa Finnlandi og Svíþjóð að greiða langtímalandsaðstoð til að viðhalda landbúnaðarstarfsemi á norðlægum svæðum — þ.e. norðan 62. breiddargráðu eða á aðlægum svæðum með sambærileg loftslagsskilyrði. Skilyrðin eru að lýðþéttleiki sé í mesta lagi 10 íbúar á km², nýtt landbúnaðarland nemi að hámarki 10% af heildarflatarmáli og ræktaðar uppskurðarplöntur til manneldis séu í mesta lagi 20% af nýttu landbúnaðarlandi.

 AGRI-PREC-002 Landbúnaður

Norðlæga stuðningskerfið samkvæmt 142. grein aðildarsamningsins nær til um 1.417.000 hektara nýtts landbúnaðarlands í Finnlandi — sem nemur 55,5% af heildarstærð landsins árið 1994 — og tekur til mjólkur, kjöts, kornvara, garðyrkjuafurða og fleiri vara í fimm landshlutaflokkum (C1 til C4). Hluti kostnaðarins er greiddur af þjóðarsjóðum aðildarríkjanna en ESB leggur til samfjármögnun fyrir ákveðnar aðstoðargreinar.

Notuð í greiningum (3)

Aðild að ESB mundi rústa íslenskum landbúnaði Bændablaðið

  • Staðfest Styður Finnskt ríki veitir viðbótarframlög til bænda umfram það sem kemur úr sjóðum ESB fyrir landbúnað norðan 62. breiddargráðu.
  • Að hluta staðfest Styður Við opnun markaða lækkar verð til bænda og þegar verð lækkar niður fyrir framleiðslukostnað hættir framleiðsla að vera hagkvæm, styrkir duga ekki til að halda framleiðslu gangandi ef þeir eru ekki bundnir við framleiðsluna sjálfa.

Er ekki best að tala bara ís­lensku um ESB og mat­væla­verð? visir

  • Að hluta staðfest Styður Afurðaverð til finnskra bænda lækkaði um 40% þegar Finnland gekk í ESB.
  • Að hluta staðfest Styður Ef til lækkunar matvælaverðs kæmi við ESB-aðild yrði hún aðeins fengin með því að lækka afurðaverð til bænda og tekjur þeirra.

Sérlausn Íra reyndist gagnslaus Stjórnmálin

  • Staðfest Styður Finnland og Svíþjóð hafa sérlausn sem heimilar þeim að styrkja landbúnað norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr eigin skattfé, til viðbótar við landbúnaðarstyrki Evrópusambandsins.
  • Staðfest Styður Sérlausn Finnlands og Svíþjóðar um heimskautalandbúnað er að finna í inngöngusamningum ríkjanna.