← Til baka á Heimildir
AGRI-LEGAL-001 Alþjóðastofnun Há
Landbúnaður Lögfræðilegt cap overview
Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB (CAP) veitir beingreiðslur til bænda, stuðning við dreifbýlisþróun og markaðsinngrip. Fjárveiting stefnunnar á tímabilinu 2021–2027 er um 387 milljarðar evra eða um 31% af heildarfjárhagsáætlun sambandsins. Íslenskur landbúnaður yrði gjaldgengur í þennan stuðning við ESB-aðild.
Enska frumtextinn

The EU Common Agricultural Policy (CAP) provides direct payments to farmers, rural development support, and market intervention measures. The CAP budget for 2021–2027 is approximately €387 billion, making it the largest single item in the EU budget (~31%). Iceland's agricultural sector would be eligible for CAP support upon EU membership.

Síðast staðfest 8. mars 2026
Svið Lögfræðilegt
Heimildaflokkur Alþjóðastofnun

Heimild

European Commission — CAP at a glance

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins er framkvæmdavald ESB sem ber ábyrgð á stefnumótun, reglusetningu og fjárhagsáætlun sambandsins.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Hrein áhrif sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar (CAP) á íslenska bændur myndu ráðast af því hvernig núverandi íslenskir styrkir standast samanburð við greiðslur úr CAP. Íslenskur landbúnaður er mikið niðurgreiddur innanlands og því gætu aðlögunarbreytingar orðið flóknar.

Tengdar heimildir (2)

AGRI-DATA-001 Landbúnaður

Matvælaverð á Íslandi er um 50–70% hærra en meðaltal ESB-27 samkvæmt verðlagsvísitölum Eurostat (2024), sem gerir Ísland eitt dýrasta landið í Evrópu hvað varðar matvæli og óáfengan drykk.

 AGRI-DATA-002 Landbúnaður

Ísland leggur háa innflutningstolla á margar landbúnaðarafurðir: allt að 80% verðtoll á mjólkurvörur (raunverulegt tollígildi getur farið yfir 100% þegar kílógrammatollur er reiknaður inn), 55% á kjöt og 30–55% á ýmsan unninn mat. Tollarnir vernda innlendan landbúnað en stuðla að hærra matvælaverði. Með ESB-aðild myndu þessir tollar víkja fyrir sameiginlegum ytri tollum ESB og innri fríverslun.

Notuð í greiningum (7)

390.000 hektarar af landbúnaðarlandi breytast í skóg og votlendi Vísir

  • Staðfest Styður Umbreyting landbúnaðarlands í Danmörku nýtur stuðnings frá Evrópusambandinu í gegnum sameiginlega landbúnaðarstefnu sambandsins (CAP).
  • Staðfest Styður Í gegnum sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB er veittur fjárhagslegur stuðningur til að hjálpa bændum að breyta landnotkun, fjárfesta í nýrri tækni og draga úr umhverfisáhrifum framleiðslunnar.
  • Staðfest Styður Evrópusambandið rekur umfangsmesta stuðningskerfi landbúnaðar í heiminum í gegnum sameiginlega landbúnaðarstefnuna (CAP).
  • Staðfest Styður Milljarðar evra renna árlega til bænda og til umbreytingar í landnotkun í gegnum sameiginlega landbúnaðarstefnu ESB.
  • Staðfest Styður Mörg Evrópulönd hafa fengið fjárhagslegan stuðning úr sameiginlegu landbúnaðarstefnunni til að endurheimta votlendi, breyta ræktunarlandi, auka skógrækt og draga úr losun frá landbúnaði.
  • Staðfest Styður Í Póllandi hefur sameiginlega landbúnaðarstefnan verið lykiltaræki í umbreytingu landbúnaðar eftir ingöngu í Evrópusambandið.
  • Að hluta staðfest Styður Stuðningskerfi eins og sameiginleg landbúnaðarstefna ESB gæti opnað nýja möguleika fyrir Ísland í loftslagsmálum tengdum landnotkun.

ESB aðild hefði veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda RÚV

  • Þarfnast samhengis Andmælir ESB-aðild myndi leiða til galopnunar landamæranna á innflutningi matvöru og landbúnaðarafurða til Íslands.

Ísland á heima í ESB

  • Að hluta staðfest Styður Bændur myndu fá stuðning frá ESB við jarðrækt og umhverfisverkefni við ESB-aðild.

Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir

  • Staðfest Styður Landbúnaður er einn sá málaflokkur sem yrði fyrir umfangsmestu og varanlegum breytingum við ESB-aðild Íslands.

Mótmæli bænda í Brussel eru viðvörun Vísir

  • Að hluta staðfest Andmælir ESB-aðild myndi ekki gagna íslenskum landbúnaði þar sem Mercosur-samningurinn opnar markaðinn fyrir tollfrjálsan innflutning frá löndum með önnur framleiðsluskilyrði.

Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið

  • Staðfest Styður Tollvernd er hluti af sameiginlegri löggjöf Evrópusambandsins og því var óraunhæft fyrir Ísland að fara fram á að halda henni.
  • Staðfest Styður Ísland þarf að byggja upp bæði nýja landbúnaðarstefnu og nýtt stofnana- og eftirlitskerfi með landbúnaðinum til að uppfylla kröfur ESB.

Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir

  • Staðfest Styður Eitt stærsta útgjaldasvið ESB eru byggðaþróunar- og samheldnissjóðir sem eru sérstaklega ætlaðir til að styðja við svæði með miklu dreifbýli, langar vegalengdir eða takmarkaðan markað.
  • Staðfest Styður Verndun og viðgangur evrópsks landbúnaðar hefur verið eitt af höfuðmarkmiðum Evrópusamstarfsins nánast frá upphafi og engar líkur á að það breytist.