← Til baka á Heimildir
AGRI-DATA-009 Sérfræðigreining Miðlungs
Landbúnaður Efnahagslegt eu impact studies
Rannsóknir Viðskiptaráðs Íslands (2012) bentu til þess að full þátttaka í sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB myndi draga úr tekjum íslenskra bænda um 30–50%, einkum í sauðfjárrækt vegna tollaverndar. Rannsókn Háskóla Íslands (2011) áætlaði að matvælaverð gæti lækkað um 15–25% við ESB-aðild vegna tollaafnáms.
Enska frumtextinn

Multiple studies have assessed the potential impact of EU membership on Icelandic agriculture. The Icelandic Chamber of Commerce's 2012 assessment concluded that full CAP integration without special provisions would reduce Icelandic farm incomes by 30–50%, with sheep farming most severely affected due to loss of tariff protection and lower CAP direct payments relative to Iceland's current subsidy levels. A 2011 University of Iceland study estimated that consumer food prices could fall by 15–25% under EU membership due to tariff removal, benefiting consumers but threatening farm viability. The Farmers Association (Bændasamtök Íslands) has consistently argued that EU membership would be 'devastating' for Icelandic agriculture without permanent derogations. Pro-EU analyses counter that CAP structural funds and rural development programmes could offset income losses and modernise the sector.

Dagsetning 1. júní 2012
Síðast staðfest 9. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Viðskiptaráð Íslands — Assessment of EU accession negotiations (2012); Hagfræðistofnun Háskóla Íslands; Bændasamtök Íslands position papers

Viðskiptaráð Íslands er hagsmunasamtök atvinnulífsins sem sinna rannsóknum, hagsmunagæslu og ráðgjöf um viðskiptaumhverfi og efnahagsmál.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

These studies predate the current CAP (2023–2027) and were produced during the 2010–2013 negotiation period. Actual impacts would depend on negotiated terms (transition periods, national aid provisions, rural development allocations). Both sides of the debate have incentives to present extreme scenarios. Iceland's agricultural sector has also evolved since 2012.

Tengdar heimildir (3)

AGRI-DATA-003 Landbúnaður

Landbúnaður á Íslandi stóð undir um 1,0–1,2% af vergri landsframleiðslu árið 2024 og veitti um 3.500 manns atvinnu. Greinin einkennist af sauðfjárrækt (um 450.000 kindur), mjólkurframleiðslu (um 30.000 nautgripir) og gróðurhúsaræktun sem nýtir jarðhita, en fjöldi búa er um 2.300.

 AGRI-DATA-004 Landbúnaður

Íslenskir landbúnaðarstyrkir námu um 20–22 milljörðum króna árlega (u.þ.b. 130–145 milljónum evra) árið 2024, aðallega í beingreiðslum til sauðfjár- og mjólkurbænda. Stuðningurinn svarar til 55–60% af heildartekjum búa, sem gerir Ísland eitt þeirra OECD-ríkja þar sem landbúnaðurinn er mestur niðurgreiddur.

 AGRI-LEGAL-002 Landbúnaður

Finnland og Svíþjóð tryggðu sér varanlegan rétt til viðbótar ríkisstuðnings við norðlægan landbúnað samkvæmt 142. grein aðildarsáttmálans frá 1994. Finnskur stuðningur nemur um 290 milljónum evra árlega (um 90% af heildar ríkisstuðningi við landbúnað) og nær til greiðslna á dýr, á lítra mjólkur og á hektara. Þetta er nærtækasta fordæmið fyrir hugsanlega íslenska samninga.

Notuð í greiningum (3)

ESB aðild hefði veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Samtöl við bændur og samtök þeirra í ESB-löndum sýna óánægju með málefni landbúnaðarins innan sambandsins.
  • Villandi Andmælir Bændasamtökin hafa ekki komið auga á nein sérstök tækifæri fyrir heildarhagsmuni ísleńsks landbúnaðar með ESB-aðild.
  • Að hluta staðfest Styður Galopnun landamæranna á innflutningi á landbúnaðarafurðum mun að öllum líkindum hafa veruleg neikvæð áhrif á hagsmuni íslenskra bænda.
  • Villandi Andmælir ESB-aðild myndi leiða til galopnunar landamæranna á innflutningi matvöru og landbúnaðarafurða til Íslands.

Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir

  • Staðfest Styður Landbúnaður er einn sá málaflokkur sem yrði fyrir umfangsmestu og varanlegum breytingum við ESB-aðild Íslands.
  • Staðfest Styður Frjálst flæði landbúnaðarvara hentar illa íslenskum aðstæðum.
  • Að hluta staðfest Styður Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB (CAP) hentar afar illa hér á landi.

Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir

  • Villandi Andmælir Engin ástæða er til að ætla að sjávarútvegur og landbúnaður muni bera skarðan hlut frá borði í aðildarviðræðum við ESB.
  • Að hluta staðfest Styður Vöruverð á Íslandi myndi lækka við ESB-aðild vegna þess að allur innflutningur frá ESB-löndum yrði tollfrjáls.
  • Villandi Andmælir Ótti varðandi afdrif sjávarútvegs og landbúnaðar innan ESB er uppspretta mjög umfangsmikilsm hræðsluáróðurs andstæðinga aðildar.