Samkvæmt EES-samningnum er landbúnaður að mestu undanskilinn frjálsu vöruflæði. Ísland heldur uppi 30–100%+ tollum á mjólkurvörur, kjöt og grænmeti á grundvelli 19. greinar EES-samningsins. Við fulla ESB-aðild myndu allir innri tollar falla niður og Ísland tæki upp sameiginlegan ytri toll sambandsins, sem myndi opna íslenskan markað fyrir samkeppni frá stærri ESB-framleiðendum.
Enska frumtextinn
Under the EEA Agreement, agriculture is largely excluded from free movement of goods. EEA Article 19 provides for periodic reviews to progressively liberalise agricultural trade, but Iceland and Norway have maintained very high tariffs on key products: Iceland applies tariffs of 30–100%+ on dairy, meat, and some vegetables. Under full EU membership, all internal tariffs would be eliminated, and Iceland would adopt the EU's Common External Tariff. This would expose Icelandic dairy and lamb producers to competition from EU producers with larger scale and lower costs. However, Iceland would also gain tariff-free access to the EU's 450-million consumer market for its agricultural exports (currently minimal). The key difference: EEA allows Iceland to protect its agricultural market; EU membership would not, except through negotiated transition periods and possible national aid provisions.
Heimild
EEA Agreement Article 19; Icelandic Ministry for Foreign Affairs — EEA review documentation
EES-samningurinn og íslenski utanríkisþjónustan veita lagalegan grunn og greiningarefni um viðskiptasamband Íslands og Evrópusambandsins.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
The practical impact depends heavily on transition periods and any special provisions Iceland might negotiate. Iceland's high production costs (small scale, harsh climate, expensive labour) mean that even with full market access, Icelandic agricultural exports would remain small. The main impact would be on import competition, not export opportunities.
Notuð í greiningum (4)
ESB og sjávarútvegurinn: Hver á að ráða hafinu við Ísland? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sameiginlegur markaður með sameiginlega auðlind skapar ekki endilega sanngjarna samkeppni — hann getur skapað samkeppni þar sem sá vinnur sem borgar lægst.
Landbúnaðarstefna ESB henti íslenskum landbúnaði illa Vísir
- Staðfest Styður Frjálst flæði landbúnaðarvara hentar illa íslenskum aðstæðum.
Snorri segir húsnæði verða jafndýrt þótt vextir lækki Heimildin
- Að hluta staðfest Styður Snorri segir að aðrir hagsmunir gildi í Evrópusambandinu og að Ísland yrði bara að verða fyrir skaðanum, þótt margir kostir séu við EES-samninginn.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Vöruverð á Íslandi myndi lækka við ESB-aðild vegna þess að allur innflutningur frá ESB-löndum yrði tollfrjáls.