Heiða Kristín Helgadóttir: Leikrit sem þingmenn setja upp til að ná í gegn
Raddir í greininni
Niðurstöður
Staðfest Atkvæðagreiðsla um að halda aðildarviðræðum áfram er ekki ígildi þess að samþykkja inngöngu í ESB Fullveldi
það er nefnilega rangt sem er haldið fram að samþykki á því að halda viðræðum áfram sé ígildi þess að samþykkja inngöngu í ESB, það er það bara alls ekki
Fullyrðing: Atkvæðagreiðsla um að halda aðildarviðræðum áfram er ekki ígildi þess að samþykkja inngöngu í ESB
Heimildir staðfesta skýrt að þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst um framhald aðildarviðræðna, ekki inngöngu. SOV-DATA-006 og SOV-PARL-001 sýna að spurningin er «Á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu?» — ekki hvort ganga eigi í ESB. POLL-DATA-021 sýnir jafnframt viðvarandi 10 prósentustiga bil milli stuðnings við viðræður og stuðnings við aðild, sem undirstrikar að kjósendur greina á milli þessara tveggja spurninga. Atkvæðagreiðslan er þar að auki ráðgefandi samkvæmt SOV-LEGAL-026.
Samhengi sem vantar
Þótt atkvæðagreiðslan sé formlega um viðræður, ekki inngöngu, gæti pólitískur veruleiki þýtt að já-úrslit yrðu túlkuð sem umboð til að ljúka ferlinu. SOV-LEGAL-026 bendir á að ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslur skapa sterkan pólitískan þrýsting jafnvel án lagalegrar skyldu. Auk þess benda fordæmi eins og Noreg og Danmörk til þess að kosningabarátta geti breytt afstöðu kjósenda verulega.
Að hluta staðfest Ísland myndi fá sex eða sjö þingmenn á Evrópuþingið við ESB-aðild Fullveldi
svo er talað um það að við fengjum svo fáa þingmenn á Evrópuþingið, hvað, sex eða sjö
Fullyrðing: Ísland myndi fá sex eða sjö þingmenn á Evrópuþingið við ESB-aðild
SOV-LEGAL-003 staðfestir að lágmarksúthlutun Evrópuþingsins sé 6 sæti samkvæmt sáttmálanum um Evrópusambandið (14. gr. 2. mgr.). Malta, Lúxemborg og Kýpur hafa öll 6 sæti. Talan 6 er því rétt, en fullyrðingin nefnir einnig sjö sæti. Engin heimild styður 7 sæti — SOV-DATA-017 staðfestir líka 6 sæti. Fullyrðingin er þannig rétt að hluta; sex sæti eru studd af heimildum en sjö sæti eru ekki.
Samhengi sem vantar
Nákvæm sætaúthlutun yrði ákvörðuð af leiðtogaráði ESB og gæti fræðilega orðið fleiri en 6, en sáttmálinn tryggir aðeins 6 sæti sem lágmark. Ísland hefði minnsta íbúafjölda allra aðildarríkja og fengur umfram lágmarkið er ósennilegt miðað við fordæmi.
Staðfest Ísland á engan fulltrúa á Evrópuþinginu í dag Fullveldi
Við erum ekki með neinn í dag.
Fullyrðing: Ísland á engan fulltrúa á Evrópuþinginu í dag
Ísland er ekki aðili að ESB og á því enga fulltrúa á Evrópuþinginu. EEA-LEGAL-002 staðfestir að EFTA-ríki hafa engan atkvæðisrétt í ráðherraráðinu eða á Evrópuþinginu. PARTY-DATA-015 nefnir sérstaklega að Sjálfstæðisflokkurinn er aðili að ECR-flokknum en hefur ekki sæti á Evrópuþinginu «þar sem Ísland er utan ESB». Þetta er óumdeilanleg staðreynd sem allar heimildir styðja.
Staðfest Á Evrópuþinginu starfa þingmenn í þingflokkum og flokkablokkum EES/ESB-löggjöf
þá gleymist það bara að á Evrópuþinginu eru þingflokkar, flokkablokkir sem standa saman
Fullyrðing: Á Evrópuþinginu starfa þingmenn í þingflokkum og flokkablokkum
PARTY-DATA-015 lýsir ECR-flokkahópnum á Evrópuþinginu sem sjötta stærsta hópnum með 64 þingmenn úr 15 löndum — sem staðfestir skipulag þingsins í flokkahópa. Heimildin sýnir einnig hvernig íslenskir flokkar tengjast þessum evrópsku flokkahópum, þótt Ísland sé utan ESB. Grundvallarfullyrðingin um skipulag Evrópuþingsins í þingflokka og flokkablokkir er vel þekkt stofnanaraunveruleiki.
Samhengi sem vantar
Heimildir lýsa aðeins ECR-hópnum sérstaklega en nefna ekki önnur meirihlutalið — t.d. EPP (Evrópuflokkinn), S&D (jafnaðarmenn), Renew Europe (frjálslyndir) o.fl. Fullyrðingin er þó rétt hvað varðar grundvallarskipulag þingsins.
Að hluta staðfest Sjálfstæðismenn sem kæmust á Evrópuþingið myndu líklega starfa með íhaldsblokkinni (EPP eða sambærilegum hópi) Flokkastefnur
Þannig að það er mjög sennilegt að Sjálfstæðismenn sem yrðu kosnir á Evrópuþingið myndu þá starfa með þessari íhaldsblokk.
Fullyrðing: Sjálfstæðismenn sem kæmust á Evrópuþingið myndu líklega starfa með íhaldsblokkinni (EPP eða sambærilegum hópi)
PARTY-DATA-015 staðfestir að Sjálfstæðisflokkurinn er aðili að ECR-flokknum (European Conservatives and Reformists) — ekki EPP (Evrópuflokknum) sem fullyrðingin vísar til sem «íhaldsblokk». ECR er sjötti stærsti flokkahópurinn og er hægri við EPP á pólitísku litrófi Evrópuþingsins. Fullyrðingin er rétt í grunninn — sjálfstæðismenn myndu starfa með íhaldshópi — en flokkahópurinn er ECR, ekki EPP. POL-DATA-006 bendir þó á innri klofning í Sjálfstæðisflokknum og að sumir þingmenn eru raunsæislegri í Evrópumálum, sem gæti haft áhrif á flokkahópsval.
Samhengi sem vantar
Fullyrðingin nefnir EPP eða «sambærilegan hóp» en Sjálfstæðisflokkurinn er í raun aðili að ECR, sem er ólíkur hópur. EPP er stærsti flokkahópurinn á Evrópuþinginu og hefur miðju-hægri stefnu; ECR er harðari í afstöðu til ESB-samruna og fullveldis. Mismunurinn skiptir máli vegna þess að ECR-hópurinn inniheldur flokka sem eru gagnrýnir á ESB-samrunann.
Að hluta staðfest Samfylkingin myndi við ESB-aðild starfa með jafnaðarmannablokkinni á Evrópuþinginu Flokkastefnur
Á meðan Samfylkingin myndi vera í jafnaðarmannablokkinni
Fullyrðing: Samfylkingin myndi við ESB-aðild starfa með jafnaðarmannablokkinni á Evrópuþinginu
Samfylkingin er jafnaðarmannaflokkur samkvæmt POLITICAL-DATA-008 og POL-DATA-001, og hefur verið leiðandi afl í ESB-stefnu Íslands. Eðlilegt er að ætla að jafnaðarmannaflokkur yrði hluti af S&D-hópnum (jafnaðarmannablokkinni) á Evrópuþinginu. Engin heimild staðfestir þó formlega aðild Samfylkingarinnar að PES (Party of European Socialists), sem er forsenda þátttöku í S&D. Fullyrðingin er sennileg en ekki staðfest af tiltækum heimildum.
Samhengi sem vantar
Heimildir staðfesta ekki hvort Samfylkingin er formlegur aðili að PES eða öðrum evrópskum jafnaðarmannasamtökum. Flokkahópsskipan á Evrópuþinginu er ekki sjálfgefin og fer eftir formlegum samningum milli flokka og hópa.
Að hluta staðfest Viðreisn myndi við ESB-aðild starfa með frjálslyndri blokk á Evrópuþinginu Flokkastefnur
og er ekki einhver frjálslynd blokk, það væri væntanlega fyrir Viðreisn
Fullyrðing: Viðreisn myndi við ESB-aðild starfa með frjálslyndri blokk á Evrópuþinginu
PARTY-DATA-017 lýsir Viðreisn sem frjálslyndum flokki með áherslu á fjármálaaga og markaðsfrelsi, sem er í samræmi við stefnu Renew Europe á Evrópuþinginu. Fullyrðingin er sennileg í ljósi stefnu Viðreisnar, en engin heimild staðfestir formlega tengingu flokksinns við ALDE eða Renew Europe. POLITICAL-DATA-004 staðfestir ESB-aðild sem kjarnastefnu Viðreisnar, en nefnir ekki evrópska flokkatengsl.
Samhengi sem vantar
Engin heimild staðfestir formlega aðild Viðreisnar að ALDE (Alliance of Liberals and Democrats for Europe) eða öðrum evrópskum frjálslyndum samtökum. Flokkahópsskipan á Evrópuþinginu er háð formlegum samningum sem ekki er hægt að álykta um eingöngu af stefnuskrá flokksins.
Staðfest Á Evrópuþinginu eru fulltrúar sem líkjast Miðflokksmönnum Flokkastefnur
Það eru meira að segja svona einhverjir Miðflokksmenn þarna eins og annars staðar. Það er bara allt litrófið.
Fullyrðing: Á Evrópuþinginu eru fulltrúar sem líkjast Miðflokksmönnum
PARTY-DATA-015 og POLITICAL-DATA-013 staðfesta að Miðflokkurinn er tengdur ECR-hópnum sem inniheldur flokka eins og Fratelli d'Italia (Ítalía), PiS (Pólland) og Svíþjóðardemókrata — flokka sem deila stefnu Miðflokksins um fullveldi þjóðríkja og efasemdir um ESB-samruna. PARTY-DATA-012 staðfestir einnig ECR-tengsl Miðflokksins. POL-DATA-023 lýsir orðræðu Miðflokksins sem leggur áherslu á fullveldi og sjálfstæði — gildi sem ECR-hópurinn deilir. Fullyrðingin um að «allt litrófið» sé á Evrópuþinginu er rétt.
Samhengi sem vantar
Tengsl Miðflokksins við ECR eru óformleg þar sem Ísland er ekki í ESB. PARTY-DATA-015 tekur fram að Miðflokkurinn hafi ekki sjálfur staðfest þessi tengsl opinberlega. Samanburðurinn við t.d. PiS eða Fratelli d'Italia er ekki nákvæmur — þessir flokkar starfa í öðru pólitísku umhverfi.
Heimildir vantar Þingmaður frá Eskifirði (Jens Garðar Helgason) kemur úr sveitarfélagi þar sem búa 0,2% þjóðarinnar Annað
þar sem búa 0,2% þjóðarinnar
Fullyrðing: Þingmaður frá Eskifirði (Jens Garðar Helgason) kemur úr sveitarfélagi þar sem búa 0,2% þjóðarinnar
POLITICAL-DATA-006 staðfestir að Jens Garðar Helgason situr á Alþingi fyrir Norðausturkjördæmi, en engin heimild inniheldur íbúafjölda Eskifjarðar eða Fjarðabyggðar. Til viðmiðunar: ef íbúafjöldi Íslands er um 390.000 (samkvæmt HOUSING-DATA-005) þyrfti sveitarfélagið að hafa um 780 íbúa til að 0,2% væri rétt tala. Heimildir duga ekki til að sannreyna þessa tölu.
Samhengi sem vantar
Engar heimildir um íbúafjölda Eskifjarðar eða Fjarðabyggðar eru í staðreyndagrunninum. Til þess að meta fullyrðinguna þyrfti gögn frá Hagstofu Íslands um íbúafjölda sveitarfélaga.
Að hluta staðfest Einn þingmaður á Alþingi hefur um 2% hlutdeild af þingmönnum (sem er langt umfram íbúahlutfall kjördæmisins) Annað
hann er hvað, 2% af því sem er á Alþingi
Fullyrðing: Einn þingmaður á Alþingi hefur um 2% hlutdeild af þingmönnum (sem er langt umfram íbúahlutfall kjördæmisins)
POLITICAL-DATA-001 staðfestir að Alþingi hefur 63 þingsæti. Einn þingmaður af 63 er um 1,6% — ekki 2% eins og fullyrðingin heldur fram. Talan 2% er því ábending í rétta átt en tæknilega ónákvæm. Samanburðurinn við íbúahlutfall kjördæmisins (0,2% ef sú tala er rétt) er rökrétt — fulltrúavægi á Alþingi er margfalt hærra en íbúahlutfall bendir til.
Samhengi sem vantar
Nákvæm tala er 1/63 ≈ 1,59%, ekki 2%. Fullyrðingin er áætlun sem er of há um 0,4 prósentustig. Samanburður við Evrópuþingið (6/720 ≈ 0,83%) sem greinarhöfundur gerir er þó skýr — hlutfallslegt vægi minnkar verulega.