Vilhjálmur Hilmarsson
EinstaklingurHagfræðingur
Hagfræðingur
Yfirlit
Aðeins fullyrðingar sem aðilinn hefur fullyrt, verið vitnað í, eða umorðað eru taldar.
Fullyrðingar (5)
Að hluta staðfest Ísland er 44% dýrara í matvörum heilt yfir miðað við önnur Norðurlönd. Tilvitnað Viðskipti
Ísland er mun dýrara en önnur Norðurlönd þegar litið er á flesta flokka neyslukörfunnar. Er landið orðið 44% dýrara í matvörum heilt yfir miðað við önnur Norðurlönd
Talan 44% á við samanburð Íslands við ESB-meðaltal, ekki við önnur Norðurlönd eins og fullyrðingin segir. CURRENCY-DATA-007 sýnir matvælaverðsvísitölu Íslands á 143,9 (ESB-27 = 100), þ.e. um 44% yfir ESB-meðaltali — talan stenst því gagnvart ESB en ekki gagnvart Norðurlöndum. Þar sem Norðurlöndin eru sjálf yfir ESB-meðaltali (Noregur 131,2 í matvælaverði) er raunverulegur munur Íslands og þeirra minni en 44%.
Samhengi sem vantar
Heimildir bera Ísland saman við ESB-meðaltal, ekki sérstaklega við Norðurlönd. Munurinn gagnvart Norðurlöndum eingöngu er minni en 44% þar sem Danmörk, Noregur, Svíþjóð og Finnland eru öll yfir ESB-meðaltali. Fyrirvarar í AGRI-DATA-001 og TRADE-COMP-003 minna á að hátt matvælaverð stafar af mörgum þáttum — flutningskostnaði, smæð markaðar, tollvernd og virðisaukaskatti — ekki bara ESB-stöðu. Tölulegur grunnur Visku-skýrslunnar liggur ekki fyrir til samanburðar.
Verðbólgan og staðreyndir um fákeppni Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Ísland er 71% dýrara í kjötvörum en önnur Norðurlönd. Tilvitnað Viðskipti
þ.m.t. 71% dýrara í kjötvörum
Talan 71% samrýmist samanburði Íslands við ESB-meðaltal frekar en við Norðurlönd. AGRI-DATA-014 setur kjötverð á Íslandi á um 170 (ESB-27 = 100), þ.e. 70% yfir ESB-meðaltali, og AGRI-DATA-005 styður það með bilinu 155–170. Munurinn gagnvart Norðurlöndum eingöngu er hins vegar minni, því þau liggja sjálf yfir ESB-meðaltali í kjötverði.
Samhengi sem vantar
Talan 71% á við ESB-meðaltal, ekki nágrenni Íslands. Háir tollar (55% á kjöt skv. AGRI-DATA-002) eru aðalástæðan, en flutningskostnaður og smæð markaðar koma einnig til. Fyrirvarar í AGRI-DATA-014 benda á að gengisáhrif króna ýki stöðu Íslands á vísitölunni og að Noregur, einnig utan sameiginlegrar landbúnaðarstefnu ESB, sé með svipað hátt verð. ESB-aðild myndi fella tolla en ekki útrýma öllum verðmun.
Verðbólgan og staðreyndir um fákeppni Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Ísland er 75% dýrara í mjólkurvörum og eggjum en önnur Norðurlönd. Tilvitnað Viðskipti
75% dýrara í mjólkurvörum og eggjum
Heimildir styðja að mjólkurvörur séu verulega dýrari á Íslandi en í Evrópu, en talan 75% miðast við ESB-meðaltal, ekki Norðurlönd. AGRI-DATA-005 setur mjólkurvörur á 165–180 (ESB-27 = 100) og AGRI-DATA-014 á um 180, þ.e. 65–80% yfir ESB-meðaltali — talan 75% fellur innan þess bils gagnvart ESB. Egg eru ekki sérgreind í heimildum, og munurinn gagnvart Norðurlöndum eingöngu er minni en gagnvart ESB.
Samhengi sem vantar
Samanburðargrunnurinn er ESB-meðaltal, ekki Norðurlönd. Mjólkurvörur njóta sterkustu tollverndar (allt að 80% og yfir 100% þegar magntollar eru taldir með, skv. AGRI-DATA-002), sem skýrir háa verðlagningu. Heimildir greina ekki egg sérstaklega. Fyrirvarar í AGRI-DATA-005 árétta að fleira en tollar — flutningskostnaður, smæð markaðar og virðisaukaskattur — haldi uppi verði.
Verðbólgan og staðreyndir um fákeppni Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Verðmunur milli Íslands og annarra Norðurlanda er nærri tvöfaldur á við launamuninn. Tilvitnað Viðskipti
Verðmunur milli Íslands og annarra Norðurlanda er nú nær tvöfaldur á við launamuninn.
Heimildir styðja almennt að verðmunur sé meiri en launamunur, en gefa ekki nákvæmlega tvöfalt hlutfall gagnvart Norðurlöndum. LABOUR-DATA-003 sýnir að meðallaun á Íslandi séu 15–20% yfir ESB-meðaltali (kaupmáttarjafnað), en CURRENCY-DATA-007 setur verðlagsvísitölu neysluvara á 172,7 og almennt verðlag um 50% yfir ESB-meðaltali (TRADE-COMP-003). Hlutfallið milli verð- og launamunar gæti nálgast 2:1, en heimildir staðfesta ekki nákvæmlega tvöfaldan mun við Norðurlönd.
Samhengi sem vantar
Heimildir bera Ísland saman við ESB-meðaltal frekar en sérstaklega við Norðurlönd. Gagnvart Danmörku er Ísland 22,1 stigi hærra á GDP-verðlagsvísitölu (152,9 á móti 130,8) en launamunurinn er minni — nákvæmt Norðurlandahlutfall verð- og launamunar er ekki tilgreint. Fyrirvarar í LABOUR-DATA-003 árétta að gengissveiflur króna geri samanburð í evrum óáreiðanlegan til skamms tíma.
Verðbólgan og staðreyndir um fákeppni Viðskiptablaðið
Að hluta staðfest Ofurtollar skýra stóran hluta verðmunarins umfram launamuninn milli Íslands og annarra Norðurlanda. Tilvitnað Viðskipti
Ofurtollar og fákeppni skýra stóran hluta verðmunarins umfram launamuninn.
Heimildir styðja sterklega að tollar skýri háa verðlagningu á landbúnaðarvörum, en hlutur fákeppni er ekki staðfestur í gögnum. AGRI-DATA-002 sýnir tolla allt að 80% á mjólkurvörur og 55% á kjöt, og AGRI-DATA-005 tengir hæstu verðálögin beint við vörur sem njóta sterkustu tollverndar. Heimildir mæla hins vegar hvorki samkeppnisstig dagvörumarkaðarins né skipta verðmuninum kerfisbundið milli tolla og fákeppni.
Samhengi sem vantar
Engin heimild í gagnagrunni metur hlut fákeppni á íslenskum dagvörumarkaði í verðlagningu. Tollar eru vel studdir sem skýring á landbúnaðarverði, en fullyrðingin nær til alls verðmunarins og þess vegna verður seinni helmingurinn (fákeppni) ekki staðfestur. TRADE-COMP-003 minnir á að takmörkuð samkeppni sé einn af mörgum þáttum, án tölulegrar vigtunar.
Verðbólgan og staðreyndir um fákeppni Viðskiptablaðið