Norðurlöndin hafa mismunandi reglur um biðtíma ráðherra eftir embættisslit. Noregur hefur ströngust ákvæði með allt að sex mánaða biðtíma og tólf mánaða málefnatakmarkanir, á meðan Ísland hefur engin lögbundin ákvæði — eingöngu ráðgefandi siðareglur.
Enska frumtextinn
The Nordic countries vary considerably in their approach to post-employment restrictions for government officials, but several have stricter frameworks than Iceland. Denmark: The karantænelov (Act on Certain Restrictions on Ministers' and State Secretaries' Transition to the Private Sector, adopted 2019) imposes a mandatory 6-month general cooling-off period for ministers and state secretaries after leaving office, plus additional restrictions of up to 12 months if their new position relates to their former portfolio. An independent advisory board (Karantæneudvalget) assesses each case. Finland: The valtion virkamieslaki (State Civil Servants' Act, 750/1994, amended 2017) allows ministries to include up to 12-month cooling-off clauses in senior officials' employment contracts. The practice is not universal but has become increasingly common for permanent secretaries (kansliapäälliköt) and directors-general. A 2020 government resolution recommends such clauses for all senior positions. Sweden: Sweden does not have a general cooling-off law for ministers, but the Nämnden för prövning av statsråds och statssekreterares övergångsrestriktioner (Board for Review of Transition Restrictions for Ministers and State Secretaries), established in 2018, can impose transition restrictions of up to 12 months when ministers or state secretaries move to the private sector. Norway (non-EU but relevant as an EEA comparator): The karanteneloven (Quarantine Act, 2015) is the strictest in the Nordic region, imposing up to 6 months of quarantine (karantene) plus up to 12 months of restricted activity (saksforbud) for ministers, state secretaries, and political advisors. An independent committee (Karantenenemnda) assesses each transition. By comparison, Iceland has no mandatory cooling-off period, no independent review body, and only non-binding guidance in the ministers' ethics code.
Heimild
Danish Karantænelov (2019); Finnish Valtion virkamieslaki 750/1994; Swedish SOU 2017:3; Norwegian Karanteneloven (2015); OECD Post-Public Employment report (2022)
OECD (Efnahags- og framfarastofnunin) er alþjóðleg stofnun sem gefur út samanburðarrannsóknir á opinberri stjórnun, efnahagsstefnu og siðferðilegum viðmiðum ríkja.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Virkni norrænna karantínureglna er misjöfn. Kerfi Noregs er talið það öflugasta vegna skyldubundinnar beitingar og virkrar, óháðrar nefndar. Lög Danmerkur frá 2019 eru tiltölulega ný og takmarkaður fordæmaréttur hefur skapast. Nálgun Finnlands byggist á samningum fremur en lögum, sem þýðir að gildissviðið fer eftir einstökum ráðningarsamningum. Nefndin í Svíþjóð getur aðeins mælt með takmörkunum, þótt í reynd hafi verið farið eftir tilmælum. Beinn samanburður við Ísland er flókinn vegna þess hve stjórnkerfi Íslands er miklu smærra í sniðum – hugsanlegur hópur í hringhurðasveiflu er minni, en það eru líka færri tengiliðir milli stjórnvalda og einkageirans sem færa má rök fyrir að auki áhættuna á hvern íbúa.
Notuð í greiningum (1)
Ræddu 'fjóra strámenn', vonbrigði og hagsmunaárekstra Vísir
- Staðfest Styður Samkvæmt frumvarpi Sjálfstæðismanna yrði æðstu stjórnendum og aðstoðarmönnum ráðherra óheimilt að þiggja embætti hjá erlendum ríkjum, bandalögum eða alþjóðastofnunum á næstu 18 mánuðum eftir að störfum þeirra lýkur, komi til inngöngu í þau.