Lög nr. 13/2005 um varnir gegn hagsmunaárekstrum taka til ráðherra og æðstu embættismanna í Stjórnarráðinu og kveða á um upplýsingaskyldu og vanhæfisreglur. Lögin innihalda þó engin ákvæði um biðtíma eftir embættiskaup — GRECO hefur gagnrýnt þennan skort og mælt með úrbótum sem ekki hafa verið lögfestar.
Enska frumtextinn
Lög um varnir gegn hagsmunaárekstrum nr. 13/2005 (Act on Prevention of Conflicts of Interest no. 13/2005) is Iceland's primary statute governing conflicts of interest for officials in the central government (Stjórnarráðið). The act applies to ministers, permanent secretaries (ráðuneytisstjórar), and other senior officials. Key provisions include: (1) mandatory disclosure of financial interests, board memberships, and secondary employment upon taking office (Article 4); (2) obligation to recuse from decisions where personal financial or other interests create a conflict (Article 5); (3) a prohibition on officials using insider information obtained through their position for personal gain (Article 6). The act was strengthened in 2012 alongside the broader overhaul of the Government Offices Act (lög um Stjórnarráð Íslands nr. 115/2011). Notably, the act does NOT contain any post-employment restrictions or cooling-off periods — once an official leaves office, the act's obligations cease. This gap was flagged in GRECO's Fourth Evaluation Round report on Iceland (GrecoEval4Rep(2017)5), which recommended that Iceland introduce post-employment restrictions for persons with top executive functions. As of early 2026, no such restrictions have been enacted into law.
Heimild
Lög um varnir gegn hagsmunaárekstrum nr. 13/2005; GRECO Fourth Evaluation Round — Iceland (GrecoEval4Rep(2017)5)
Alþingi er löggjafinn á Íslandi og birtir öll gildandi lög og þingsályktunarþing í opinberu lagasafni á vef sínum.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Lögin ná til Stjórnarráðsins en ekki til þingmanna, sveitarstjórnarmanna eða embættismanna sjálfstæðra stofnana. Framfylgd laganna er að mestu leyti háð því að kvartanir berist fremur en að hún sé fyrirbyggjandi. Í samræmisskýrslu GRECO var tekið fram að tilmælum samtakanna um takmarkanir á starfslokum hefði aðeins verið framfylgt að hluta, fyrst og fremst með óbindandi réttarheimildum (siðareglum ráðherra) frekar en með bindandi löggjöf.
Notuð í greiningum (2)
Flott embætti í boði fyrir ESB ríki Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland hafi þegar reglur um hagsmunaárekstra, meðal annars í lögum um varnir gegn hagsmunaárekstrum í Stjórnarráðinu og í siðareglum ráðherra og ríkisstarfsmanna.
- Staðfest Styður Margar nágranna- og vinaþjóðir Íslands hafi strangari lagaumgjörð varðandi starfsval og hagsmunaárekstra.
Ræddu 'fjóra strámenn', vonbrigði og hagsmunaárekstra Vísir
- Staðfest Styður Þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa lagt fram frumvarp um að reglur verði hertar varðandi hagsmunaárekstra æðstu ráðamanna sem sinna hagsmunagæslu í samningaviðræðum við erlend ríki.
- Staðfest Styður Margar nágranna- og vinaþjóðir Íslands hafa strangari lagaramma um hagsmunaárekstra æðstu embættismanna en Ísland.