← Til baka á Heimildir
SOV-DATA-005 Opinber tölfræði Há
Fullveldi Stjórnmálalegt 2012 constitutional referendum
Þann 20. október 2012 var haldin ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur Stjórnlagaráðs að nýrri stjórnarskrá. Í fyrstu spurningunni — hvort tillögurnar skyldu lagðar til grundvallar — greiddu 66,9% atkvæði með (49.486 já á móti 24.521 nei) við 48,9% þátttöku. Þrátt fyrir skýran meirihluta hefur ekkert Alþingi lögfest tillögurnar.
Enska frumtextinn

On 20 October 2012, Iceland held a six-question advisory referendum on constitutional reform proposals drafted by the Stjórnlagaráð (Constitutional Council). The first and most significant question — 'Do you wish the proposals of the Constitutional Council to form the basis of a new Constitution?' — received 66.9% yes votes (49,486 yes vs 24,521 no). All six questions received majority yes votes. Turnout was 48.9% (115,890 of approximately 237,000 eligible voters), significantly lower than typical parliamentary election turnout of 80–85%. The referendum was advisory (ráðgefandi), not legally binding, as the Icelandic constitution does not provide for binding referendums on policy questions. Despite the clear majority in favour, no subsequent Alþingi has enacted the draft into law.

Dagsetning 20. október 2012
Síðast staðfest 9. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Opinber tölfræði

Heimild

Landskjörstjórn (National Electoral Commission) — Official results of the 20 October 2012 referendum

Landskjörstjórn er opinber stofnun sem annast framkvæmd kosninga og þjóðaratkvæðagreiðslna á Íslandi og birtir opinberar niðurstöður.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The advisory nature of the referendum means Alþingi was under no legal obligation to act on the results. Critics of inaction argue the democratic mandate was clear; defenders of inaction cite the low turnout and argue that constitutional change requires broader consensus. The six questions were also criticised for being leading or bundled.

Tengdar heimildir (2)

SOV-DATA-002 Fullveldi

Stjórnarskrá Íslands inniheldur enga skýra heimild til yfirfærslu fullveldis til alþjóðastofnana. Fræðimenn telja ESB-aðild krefjast stjórnarskrárbreytingar samkvæmt 79. grein sem krefst samþykktar Alþingis, þingslita, kosninga og samþykktar nýs þings. Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst 2026 er ráðgefandi þar sem stjórnarskráin kveður ekki á um bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur um stefnumál.

 SOV-LEGAL-012 Fullveldi

ESB-aðild myndi krefjast stjórnarskrárbreytinga á Íslandi þar sem núverandi stjórnarskrá hefur ekkert ákvæði um framsal valds til alþjóðastofnana. Samkvæmt 79. grein þyrfti breytingin að fara í gegnum tvö þing með kosningum á milli, sem bætti 1–2 árum við aðildarferlið. Lögfræðingar eru ósammála um hvort þetta sé nauðsynlegt.

Notuð í greiningum (1)

Treystu þjóðinni — Opið bréf til forsætisráðherra Íslands Vísir

  • Staðfest Styður Í þjóðaratkvæðagreiðslunni 2012 um nýja stjórnarskrá samþykktu yfir 2/3 hlutar kjósenda (67%) að tillögurnar skyldu verða grundvöllur nýrrar stjórnarskrár Íslands.
  • Að hluta staðfest Styður Alþingi hefur ekki enn virt úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 2012 um nýja stjórnarskrá.
  • Staðfest Styður Í tillögunum að nýrri stjórnarskrá var kveðið á um rétt þjóðarinnar yfir sameiginlegum auðlindum lands og sjávar, og það var samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu.
  • Staðfest Styður Tillögurnar að nýrri stjórnarskrá inniheldu ákvæði um jafnt vægi atkvæða.